Οι μύθοι γαντζώνονται σε κάθε εποχή

Εξι ηθοποιοί και ο σκηνοθέτης Κώστας Γάκης ως μουσικός πάνω στη σκηνή ξεφυλλίζουν το οικογενειακό δέντρο του Οιδίποδα από την εποχή του Κάδμου, την ίδρυση της Θήβας, την αρχή του ανθρώπου.

Στο θέατρο «Θησείον» η ομάδα Ιδέα παρουσιάζει την καινούργια της δουλειά «Το Δέντρο του Οιδίποδα» [σχεδίασμα α’], εμπνευσμένη από τον Θηβαϊκό Κύκλο και τις «αιμάτινες ρίζες της γενιάς των Λαβδακιδών». Οπως και με την προηγούμενη παράστασή της «Ρωμαίος και την Ιουλιέτα», η ομάδα χρησιμοποιεί ξανά μια αρχετυπική ιστορία ως πρώτη ύλη για να διηγηθεί τη δική της ιστορία.

«Μας έλκει κυρίως η ουσία αυτών των μύθων» λέει ο Κώστας Γάκης. «Η γοητεία έγκειται στην αξιοθαύμαστη ιδιότητά τους να γαντζώνονται σε κάθε εποχή, σε κάθε άνθρωπο και πάντα να συγκινούν, να τραντάζουν, να αφορούν. Αυτά τα έργα είναι ανθρώπινα σύμπαντα έξοχα λαξευμένα που συμπεριλαμβάνουν ολόκληρο το φάσμα του ανθρώπινου ψυχισμού. Στεκόμαστε με σεβασμό και δέος απέναντί τους και ταυτόχρονα αναμοχλεύουμε τις ψυχές και τις πληγές μας για να συνδεθούμε μαζί τους».

• Η ιστορία που αφηγείστε δανείζεται στοιχεία του μύθου με σκοπό να μιλήσει για το σήμερα;

Πρόκειται για θέματα διαχρονικά, επίκαιρα. Η κατάρα των Λαβδακιδών, η ιστορία του Οιδίποδα αφορά τη μεσογειακή νοοτροπία, τις δομές της ελληνικής οικογένειας. Η σχέση μητέρας και αγοριών είναι στενή σε σημείο ευνουχισμού τους, κάτι που δεν συμβαίνει όπως ξέρουμε στις βόρειες χώρες. Ακόμα και σήμερα βλέπουμε τα παιδιά να μην εγκαταλείπουν το πατρικό σπίτι, να μην «αφαλοκόβουν» από τους γονείς τους για οικονομικούς, κι όχι μόνο, λόγους.

Από την άλλη οι θεοί στην αρχαία τραγωδία εμφανίζονται να παίζουν με τους θνητούς, να τους χρησιμοποιούν ως μαριονέτες για τα σχέδιά τους. Σήμερα κάτι αντίστοιχο κάνουν οι μεγάλες πολυεθνικές, ακόμα και συνασπισμοί κρατών. Χρησιμοποιούν κοινωνικές ομάδες, λαούς ολόκληρους στο όνομα ιδεολογικής, εθνικιστικής, θρησκευτικής μισαλλοδοξίας για να επιβάλλουν την εξουσία τους ξαναμοιράζοντας την τράπουλα κατά τα συμφέροντά τους.

Στην παράσταση λοιπόν ένας 6μελής Χορός σε μια αρχέγονη μοναξιά, σ’ έναν ου-τόπο, σκαρώνει μια αφηγηματική τελετή προσκαλώντας όλους τους ήρωες να περιπλανηθούν μαζί με το τραγικό τους φορτίο άλλοτε σε ερήμους, άλλοτε στα ερείπια του Οίκου τους, άλλοτε σε κάποιο ρημαγμένο τσίρκο κι άλλοτε σ’ αυτήν την ίδια τη θεατρική αίθουσα. Εδώ ο Κρέων εκπροσωπεί την ισχύ, το άτεγκτο του νόμου, ο Οιδίποδας είναι η τραγική φιγούρα στο ανελέητο παιχνίδι της μοίρας και η Αντιγόνη αντιστέκεται με ψυχικό σθένος στην εξουσία.

Πρόσφατα η ομάδα Ιδέα (Κώστας Γάκης, Αθηνά Μουστάκα και Κωνσταντίνος Μπιμπής) κατέκτησε την πρώτη θέση στο Παγκόσμιο Φεστιβάλ Κλασικού Θεάτρου «Festival Almagro» της Ισπανίας για το «Ρωμαίος και Ιουλιέτα για 2», παράσταση που έκλεισε τρεις sold out σεζόν.

• Δεν υπάρχει άγχος για το επόμενο βήμα;

Μια επιτυχία συχνά μπορεί να λειτουργήσει ως τροχοπέδη, να σε κάνει να δειλιάσεις, να σκεφτείς ότι είναι δύσκολο να ξεπεράσεις το προηγούμενο στοίχημα. Τέτοιες σκέψεις ηττοπάθειας είναι ανθρώπινες. Ομως το «Δέντρο» προέκυψε αβίαστα, αυθόρμητα. Είχαμε ανάγκη να κάνουμε κάτι άλλο, να πατά στη λογική του «Ρωμαίου» -αυτό άλλωστε είναι το στίγμα μας-, αλλά και να προχωρήσουμε ένα βήμα παραπέρα από το κατακτημένο.

• Πώς εξηγείτε την αντίφαση, ενώ οι συνθήκες είναι αντίξοες και η εποχή αποθαρρύνει τα οικονομικά ρίσκα, οι θεατρικές ομάδες να αυξάνονται κάθε χρόνο;

Η Ιστορία έχει διδάξει ότι σε εποχές βαθιάς κοινωνικής κρίσης οι τέχνες, και μάλιστα το θέατρο, ανθούν. Οι νέοι, παρά την οικονομική δυσπραγία, παρά την αποβλάκωση και τον φασισμό που καραδοκούν, παραμένουν τα πιο νηφάλια και καθαρά μάτια για να προτείνουν έναν άλλο κόσμο, ίσως πιο όμορφο. Επίσης οι νέοι θεατές δεν αναζητούν πια τον τηλεοπτικό πρωταγωνιστή, αλλά μια παράσταση που θα τους συγκινήσει, θα τους αλλάξει έστω και μόνο για εκείνο το βράδυ. Φυσικά η απουσία του κράτους στον πολιτισμό παραμένει προκλητική. Ο ρόλος της πολιτείας δεν αρχίζει και τελειώνει σε δύο κρατικά θέατρα και κάποια περιφερειακά, που είναι μάλιστα προβληματικά.

Οφείλει να εντάξει γενναία το θέατρο στην εκπαίδευση όπως συμβαίνει στην Ευρώπη, να παρέχει πλατφόρμες εκπαίδευσης και ανάδειξης σκηνοθετών, συγγραφέων, ηθοποιών, σκηνογράφων, φωτιστών. Να επιχορηγεί αξιοκρατικά ιδιωτικούς θιάσους που χρόνια παλεύουν να επιβιώσουν. Το γεγονός ότι τα ιδρύματα αντικαθιστούν το υπουργείο Πολιτισμού θα έπρεπε να μας ανησυχεί σφόδρα…

INFO:

«Θησείον» (Τουρναβίτου 7, Θησείο, Τηλ.: 210-3255444) . Σκηνοθεσία-μουσική: Κώστας Γάκης. Δραματουργική επεξεργασία: Ομάδα Ιδέα. Εικαστική επιμέλεια: Βασιλική Σύρμα. Ερμηνεύουν: Κωνσταντίνος Μπιμπής, Μαρίνα Αργυρίδου, Εκτορας Λίατσος, Αθηνά Μουστάκα, Γιώργος Βουρδαμής-Μαυρογέννης, Νεφέλη Μαρκάκη. Δευτέρα, Τρίτη στις 21.00.