Ο «Οιδίποδας», η αρχαία τραγωδία, βρήκε στέγη «Γραμμάτων και Τεχνών» κι έγινε σύγχρονη θεατρική τέχνη. Η πνευματική και καλαισθητική αντίληψη του Βρετανού συγγραφέα και σκηνοθέτη Robert Icke μάς έκανε να νιώσουμε ότι εκείνο που είπε ο αρχαίος για τον εαυτό του θα μπορούσες να το πεις κι εσύ σήμερα στον εαυτό σου.
Σε κατακτά. Ο λόγος είναι αυτάρκης. Ο Οιδίποδας είναι ένα όνομα που ανοίγει τις πόρτες της ζωής και του θανάτου. Επιμένει και διατηρεί τη δύναμή του. Αυτή τη φορά, ως υποψήφιος πολιτικός. Ενα σημαντικό πρόσωπο που από την πρώτη σκηνή περιγράφει τον προεκλογικό του αγώνα.
Λέει ο Οιδίποδας, ανάμεσα στα άλλα: «Είμαστε άρρωστοι. Το σώμα της Πολιτείας νοσεί. Και δεν εννοώ τα δένδρα και τα χημικά στις λίμνες, εννοώ εμάς, εμείς νοσούμε, το νερό έχει δηλητηριαστεί κι εμείς συνηθίσαμε τη γεύση του. Κι όσο κοιμόμασταν, όσο ήμασταν χαμένοι στην οθόνη του κινητού μας, κάποιοι σκοπίμως μας έσερναν πίσω σε μία εποχή όπου οι πλούσιοι ήταν πλούσιοι και οι φτωχοί, φτωχοί, πίσω στον καιρό που όσοι άνθρωποι δεν ήταν σαν κι εμάς έπρεπε να εκτελούνται, πίσω μέχρι που οι φήμες και τα ψέματα να μην ξεχωρίζουν απ’ την αλήθεια – κι αυτό το είδαμε σε τούτη την προεκλογική περίοδο».
Ολοι περιμένουν με αγωνία το πιστοποιητικό γέννησής του. Αυτό που θ’ ανατρέψει τα πάντα. Η γέννηση και ο θάνατος. Αυτές είναι οι αλήθειες μας. Δύο μεγάλες, οριακές αναγκαιότητες του ανθρώπου, που ορίζουν τον εαυτό του. Είσοδος και έξοδος από τη ζωή. Δύο χαρτιά που τα ζητάνε πάντα.
Μέσα από αυτό το έργο, βλέπουμε τα αιώνια, ακίνητα, άχωρα να αποκτούν διάσταση, κίνηση, χώρο.
Η εξαιρετική στον ρόλο της Ράνια Οικονομίδου, που υποδύεται τη μητέρα που μεγάλωσε τον Οιδίποδα, παρακαλάει να την ακούσει για λίγο. Να της αφιερώσει λίγα λεπτά από το φορτωμένο του πρόγραμμα.
Μέσα από τη διαδρομή αυτού του πιστοποιητικού αποκαλύπτονται όλα. Δολοφονίες, αιμομιξίες, αδιέξοδα, αυτοκτονίες. Με τη σύγχρονη σκηνοθετική ματιά και διασκευή, ο R. Icke λύνει κομμάτι του αρχικού μνημείου και το αναστηλώνει, το ξαναστήνει με διαφορετικό υλικό. Φυτεύει κάτι καινούργιο σε νέο έδαφος. Υπάρχει μια άλλη εκβολή στον ποταμό της αρχαίας τραγωδίας και ο Icke μάς οδηγεί σε παραποτάμους. Ζωντάνεψε τον λόγο και αυτό έγινε αποδεκτό από τον θεατή.
Θεσπέσια η Καρυοφυλλιά Καραμπέτη ως Ιοκάστη. Η ηθοποιός των εκπλήξεων. Δεν καταλαβαίνεις αν η Ιοκάστη μεταμορφώθηκε σε Καρυοφυλλιά ή το αντίστροφο. Μια γυναίκα υποταγμένη στη μοίρα της από την αδικία των θεών, εξεγερμένη από την αδικία των ανδρών. Με έμφυτη γνώση.
Υπάρχει έντονα η σύγκρουση ανάμεσα στην αλήθεια και το ψεύδος.
«ΙΟΚΑΣΤΗ: Οχι. Λάθος. Τέτοιες αλήθειες δεν χρειάζεται να τις ξέρουν όλοι. Ο Λάιος τελείωσε. Εσύ είσαι αυτό που χρειαζόμαστε τώρα: βρίσκεσαι στην κρίσιμη στιγμή που θ’ αλλάξεις τα πάντα. Απόψε είναι η αρχή για τα εκατομμύρια θαυμαστά πράγματα που πρόκειται να κάνεις – και όπως κι αν επιλέξεις ν’ ασχοληθείς με το παρελθόν, δεν χρειάζεται να το κάνεις απόψε.
ΟΙΔΙΠΟΔΑΣ: Τα ψέματα έχουν συνέπειες.
ΙΟΚΑΣΤΗ: Εδώ δεν πρόκειται για προεκλογικό μπαλκόνι, αγόρι μου. Και ξέρεις πολύ καλά, όπως κι εγώ, ότι το πάπλωμα που ζεσταίνει τη ζωή μας είναι παραγεμισμένο με ψέματα, όλοι μας, οι πάντες, οι πάντες λένε ψέματα: οι πολιτικοί, η κυβέρνηση, τα σχολεία, τα γεγονότα του κόσμου αυτού που ζούμε. Τραπεζογραμμάτια, και τραπεζικά δάνεια, και οι μισοί γαμήλιοι όρκοι της χώρας – όλα περιστρέφονται γύρω απ’ τα ψέματα».
Ο Νίκος Κουρής στον ρόλο του Οιδίποδα, με το εξαιρετικό του ταλέντο, τον υποδύθηκε ώστε να αποκτήσει επικαιρότητα. Ο άνθρωπος και η μοίρα του. Το εσωτερικό δράμα το απέδωσε τέλεια. Επαιζε με τα μάτια της ψυχής του τα σκοτάδια του που έγιναν φως για τους θεατές, δείχνοντας την αξία της τέχνης.
Θείες, αόρατες δυνάμεις κυβερνούν το σύμπαν. Αδάμαστες. Στο σύμπαν της τραγωδίας, την αιωνιότητα κατέχει ο Οιδίποδας.
● Ο κύκλος παραστάσεων ολοκληρώθηκε την περασμένη Κυριακή
