Το καλοκαίρι είδαμε τη Δανάη Επιθυμιάδη να συμμετέχει μαζί με τη Ζυλιέτ Μπινός και έναν εξαιρετικό θίασο στον έργο “Ο Όρκος της Ευρώπης” στην Επίδαυρο: τη μεταφορά πάνω στο διαγενεακό τραύμα του πολέμου όπως σπαρακτικά το αποτύπωσε ο Λιβανοκαναδός συγγραφέας, σκηνοθέτης και ηθοποιός Ουαζντί Μουαουάντ, καλλιτεχνικός διευθυντής του Théâtre National de la Colline. Και είναι στο Εθνικό Θέατρο La Colline που πρωτοπαρουσίασε πέρσι το πρώτο της προσωπικό έργο «Όλος ο χρόνος του κόσμου» στο οποίο υπογράφει το κείμενο, τη σκηνοθεσία και πρωταγωνιστεί.
Πριν από την πρεμιέρα στο Παρίσι, το έργο είχε διακριθεί στον διεθνή θεατρικό διαγωνισμό Mythos (2022), ενώ την ίδια χρονιά η κινηματογραφική του μεταφορά απέσπασε το βραβείο «Ίρις» καλύτερης σπουδαστικής μικρού μήκους ταινίας.
Την καλέσαμε να μας παρουσιάσει το έργο της και να μας μιλήσει για τις διεθνείς συνεργασίες της.
*Ποιος είναι «Όλος ο χρόνος του κόσμου»;
«Η ιστορία εστιάζει στη Χριστίνα, μία γυναίκα που ξυπνά σε ένα δωμάτιο νοσοκομείου χωρίς να θυμάται πώς και γιατί βρέθηκε εκεί. Στο νοσοκομείο, θα δεχτεί διάφορες παράξενες επισκέψεις που θα την βοηθήσουν να βουτήξει βαθιά μέσα της για να ανασύρει θαμμένες αναμνήσεις που τη στοιχειώνουν. Με τη βοήθεια αυτών των επισκέψεων, θα ξεπεράσει την αρχική της αντίσταση προκειμένου να συναντήσει το τραύμα της και να αναμετρηθεί μαζί του.
Για μένα η φράση «όλος ο χρόνος του κόσμου» έχει να κάνει με τον χρόνο και πόσο αντιφατικά τον βιώνουμε. Από εκεί που νιώθουμε ότι έχει κολλήσει, ξαφνικά μας τελειώνει. Είναι το λεπτό που δεν είχαμε για να ολοκληρώσουμε κάτι σημαντικό. Και το κενό που νιώθουμε όταν συνειδητοποιούμε ότι αυτό που περιμένουμε δε θα έρθει».
*Τι πυροδότησε τη συγγραφή του πρώτου σας έργου;
«Η ανάγκη μου να βρω τη φωνή μου. Να επαναπροσδιορίσω τη σχέση μου με τη δουλειά μου, τι θέλω να πω και γιατί.
Σε πιο προσωπικό επίπεδο, το συγκεκριμένο έργο προέκυψε μέσα από την ανάγκη μου να διαχειριστώ το πένθος μου, ή για να είμαι πιο ακριβής στην προσπάθεια να κρατήσω τη μητέρα μου λίγο ακόμα κοντά μου. Να κρατήσω τη σχέση μας εσωτερικεύοντας την και να βρω κάτι να κάνω που να έχει νόημα με αυτό τον αφόρητο πόνο μιας τέτοιας απώλειας. Στην αρχή δεν υπήρχε κείμενο, αλλά σκόρπιες σκέψεις και εικόνες, που γέμιζαν τις σελίδες ενός παράξενου ημερολογίου. Αυτή η διαδικασία κράτησε πάνω από δέκα χρόνια κι άλλαξε πολλές φορές μορφή μέχρι που άρχισε, σχεδόν από μόνο του, να θυμίζει κάτι από θεατρικό έργο. Σ’ εκείνο το σημείο συντέλεσε καταλυτικά η γνωριμία μου με το Βασίλη Δογάνη και μετέπειτα δραματουργό της παράστασης, με τον οποίο δουλέψαμε πάνω στο υλικό προκειμένου να διαχωρίσουμε τη προσωπική μου ιστορία από το θεατρικό έργο έτσι ώστε να φτιάξουμε μία παράσταση για το πένθος όσο γίνεται ανοιχτή και προσβάσιμη».
*Τι θέλατε να εκφράσετε μέσα από αυτό;
«Η παράσταση πραγματεύεται την ιστορία μίας γυναίκας η οποία ενηλικιώνεται μέσα από τη διαδικασία του πένθους. Θεωρώ ότι η ενηλικίωση συμβαίνει σε στάδια και ότι το πένθος αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι της, είτε μιλάμε για κυριολεκτική απώλεια είτε όχι. Και ενώ μας είναι δύσκολο να μιλήσουμε γι’ αυτήν, μόνο μέσα από το μοίρασμα μπορεί αυτός ο κόμπος κάπως να μαλακώσει. Σε μία εποχή όπου συνεχώς κάτι χάνουμε, μοιάζει να έχουμε εξοικειωθεί παράλογα με την απώλεια, προσπερνώντας τα ψυχολογικά στάδια και το αποτύπωμα που μπορεί να μας αφήνει εσωτερικά. Βιαζόμαστε να περάσει αυτό που νιώθουμε, να σταματήσουμε τον πόνο, να προχωρήσουμε. Και είναι λογικό γιατί ζούμε σε καιρούς μεγάλης ταχύτητας. Αλλά το σώμα θυμάται και η ψυχή έχει άλλους χρόνους. Είναι σημαντικό να μείνουμε σ’ αυτό που νιώθουμε για λίγο χωρίς να το φοβόμαστε, άλλωστε κι αυτό δικό μας είναι. Υπάρχει ένα ταμπού σε σχέση με οτιδήποτε μας κάνει να αισθανόμαστε δυσάρεστα κι αυτό συχνά μας παγιδεύει. Η παράσταση μας είναι ένας ανοιχτός διάλογος μεταξύ ζωής και θανάτου και επειδή αυτό είναι ο ελέφαντας στο δωμάτιο των περισσοτέρων ανθρώπων, έχει νόημα νομίζω να καθίσουμε να το δούμε».
*Ας περάσουμε όμως και στις διεθνείς σας συνεργασίες. Πώς ήταν η εμπειρία του να συνεργάζεσαι με τον Μουαουάντ;
«Οι πρόβες του Wajdi είναι μοναδική εμπειρία. Φροντίζει με την ίδια λεπτότητα τόσο το καλλιτεχνικό κομμάτι όσο και το ανθρώπινο. Συνεργάζεται με ανθρώπους που ξέρει εξαρχής ότι θα συνεργαστούν καλά μεταξύ τους. Κι αυτό νομίζω, εκτός από την ανάγκη του να υπάρχει ένα υγιές κλίμα στις πρόβες, προκύπτει κι από το γεγονός ότι το υλικό του είναι τόσο εύφλεκτο και ευαίσθητο που κάπως δεν υπάρχει περιθώριο για τίποτα που θα μπορούσε να παρεμποδίσει τη σχέση των συντελεστών με αυτό.
Ο χρόνος στη διάρκεια των προβών είναι πυκνός, δεν πάει λεπτό χαμένο κυριολεκτικά. Πάντα κάτι ψάχνει, με κάτι αναμετριέται. Η πρώτη φορά που ήρθα σε επαφή με το έργο του ήταν με αφορμή τις «Πυρκαγιές», την παράσταση που ανέβηκε από την Ιώ Βουλγαράκη στο Κ.Θ.Β.Ε. το 2019 στην οποία είχα την ευτυχία να συμμετέχω. Από την πρώτη ανάγνωση του έργου θυμάμαι να σκέφτομαι πως γίνεται η γραφή ενός σύγχρονου συγγραφέα να πλησιάζει τόσο πολύ το πνεύμα της αρχαίας τραγωδίας.
Όταν μου έγινε η πρόταση να ανεβάσω την παράστασή μου «Όλος ο χρόνος του κόσμου» στο θέατρό του, τρελάθηκα από τη χαρά μου. Ταυτόχρονα, καθώς ήταν η πρώτη φορά που θα σκηνοθετούσα και θα έπαιζα σ’ ένα δικό μου κείμενο, είχα μεγάλη αγωνία για το πώς θα λειτουργούσε όλο αυτό. Ο Wajdi μου έδωσε πολύ χώρο κι ελευθερία σ’ ό,τι αφορούσε στη δημιουργία της παράστασης. Συγχρόνως, βρισκόταν δίπλα μου για να συζητήσουμε γύρω από το έργο. Κάποιες από τις πιο δυνατές ιδέες που έχουν να κάνουν με τη δραματουργία του κειμένου της παράστασης, προέκυψαν μέσα από συζητήσεις μας».
*Και η συνεργασία με τη Ζυλιέτ Μπινός;
«Η Μπινός παρά την εμπειρία και το μέγεθος της ως καλλιτέχνης, κάνει από την αρχή την επαφή μαζί της να μοιάζει απλή. Ίσως επειδή στο βάθος της παραμένει απλή κι ουσιαστική. Είναι μεγάλο δώρο να συνυπάρχεις μαζί της, είναι γενναιόδωρη, αστεία και φοβερά διαυγής σε σχέση με οτιδήποτε έχει να κάνει με τη διαδικασία της πρόβας: από δραματουργικές αποφάσεις μέχρι προσωπικά μοιράσματα που ξεκλειδώνουν υποκριτικά εργαλεία και τις κατευθύνσεις των χαρακτήρων. Οι πρόβες μας στον «Όρκο της Ευρώπης» είχαν κάτι βαθιά προσωπικό. Καθένας μας κατέθετε κάτι πυρηνικά δικό του το οποίο αποτελούσε μέρος ενός ψηφιδωτού και όλα αυτά τα κομμάτια συνέθεταν με τη σειρά τους το σύμπαν της παράστασης. Ήταν τόσο μεγάλη η απαίτηση στις πρόβες και μπαίναμε όλοι με ό,τι είχαμε σ’ αυτήν. Αυτό είχε μια εξισωτική λειτουργία. Μετά από λίγο, ξεχνούσα ότι έπαιζα με τη Ζυλιέτ Μπινός κι έβλεπα μόνο την αδερφή μου, Wadiha -τον χαρακτήρα που υποδυόταν η Μπινός στην παράσταση και το κοινό τραύμα που μας ένωνε».
*Πόσο διαφέρει η εμπειρία του να ανεβαίνει ένα έργο στο Παρίσι με το να ανεβαίνει στην Αθήνα;
«Παραπάνω από όσο θα έπρεπε. Στη Γαλλία ήταν όλα κουρδισμένα στην εντέλεια. Φτάσαμε στο θέατρο δύο εβδομάδες πριν την πρεμιέρα κι οργανωτικά ήταν όλα λυμένα. Εμείς δεν είχαμε παρά να κάνουμε τη δουλειά μας σ’ ένα ασφαλές, φιλικό περιβάλλον. Κι αυτό κάνει μεγάλη διαφορά στο πόσο «ελαφρύς» μπορείς να βουτήξεις στην καλλιτεχνική διαδικασία. Στην Ελλάδα, κι επειδή οικονομικά υπάρχει σαφώς λιγότερη οικονομική ενίσχυση κρατικά, το οργανωτικό κομμάτι χωλαίνει. Συμφωνίες που έχεις κάνει δεν τηρούνται, τα πράγματα καθυστερούν κι οικονομικά μένεις μόνος σου να προσπαθείς να βγάλεις την παραγωγή μίας παράστασης με το 1/5 των χρημάτων από αυτά που κανονικά θα χρειαζόσουν. Κι αυτό αν είσαι από τους τυχερούς που επιχορηγείσαι από το Υπουργείο Πολιτισμού. Και είναι κρίμα γιατί κι εδώ μια χαρά μπορούν να συμβούν τα πράγματα απλώς μεγάλο κομμάτι της ευρηματικότητας θα χρειαστεί τελικά να το διοχετεύσεις στην διαχείριση κρίσεων που έχουν να κάνουν με τα πρακτικά αντί στην καλλιτεχνική δημιουργία».
ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ
Θέατρο Τέχνης Κάρολος Κουν (Φρυνίχου 14, Πλάκα)
Δευτέρα και Τρίτη στις 21:00
Εισιτήρια 15- 18€. Προπώληση more.com και στα ταμεία του θεάτρου (Δευτέρα-Παρασκευή 10-1μμ τηλ 210322870, 5-10μμ: 2103222464 και 2103236732)
Κείμενο, Σκηνοθεσία: Δανάη Επιθυμιάδη
Δραματουργία, Μετάφραση: Βασίλης Δογάνης
Σκηνογραφία, Κοστούμια: Εύα Γουλάκου
Σχεδιασμός φωτισμών: Ελίζα Αλεξανδροπούλου
Επιμέλεια κίνησης: Ελεάνα Γεωργούλη
Πρωτότυπη μουσική, Σχεδιασμός ήχου: Δημήτρης Τάσαινας
Video Art: Όλγα Σφέτσα
Βοηθοί Σκηνοθέτριες: Δήμητρα Μητροπούλου, Εβελίνα Τζουμερκιώτη
Βοηθός Σκηνογράφος: Έλλη Παπαδάκη
Ηχογράφηση Voice-over, Επεξεργασία, trailer: Παναγιώτης Δεληνικόλας
Παίζουν: Δανάη Επιθυμιάδη, Γιάννης Καραούλης
.jpg)
