Πρόκειται για ένα από τα πιο γνωστά και αγαπημένα παιδικά μυθιστορήματα της Ζωρζ Σαρή, που εκδόθηκε το 1979. Στο «Γαϊτανάκι» η σπουδαία αυτή και ιδιαίτερη συγγραφέας (και ηθοποιός και πολύ, πολύ όμως, ιδιαίτερη γυναίκα) καταπιάνεται με ένα πολυφωνικό και τρυφερό αφήγημα όσον αφορά την ιστορία της Ελλάδας τον 20ο αι., μέσα από τη ζωή πολλών διαφορετικών ανθρώπων —όπως οι κορδέλες ενός γαϊτανιού που ενώνονται γύρω από τον ίδιο ιστό.
Το βιβλίο ξεκινά λίγο πριν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο και φτάνει ως τη Μεταπολίτευση, παρακολουθώντας μια ολόκληρη γενιά παιδιών που μεγαλώνουν, ωριμάζουν και βλέπουν τη ζωή τους να επηρεάζεται από τα ιστορικά γεγονότα όπως ο πόλεμος και η Κατοχή, μετά ο Εμφύλιος, το μετεμφυλιακό κράτος, η δικτατορία και εν τέλει η μεταπολίτευση. Αυτό το κορυφαίο έργο της ελληνικής εφηβικής/παιδικής λογοτεχνίας έχει διασκευαστεί για το θέατρο, με αφορμή τα 100 χρόνια από τη γέννηση της Ζωρζ Σαρή, που εκλειναν το 2023. Τότε ανέβηκε ως θέατρο για παιδιά, σε θεατρική διασκευή του Γιάννη Καλατζόπουλου και σκηνοθεσία Γιώργου Τσαγκαράκη, από το θίασο Λαϊκού Θεάτρου MATICAPI. Η παράσταση είχε τόσο μεγάλη επιτυχία, που συνέχισε τόσο στην Αθήνα, όσο και στην περιφέρεια. Τώρα, ανεβαίνει στο θέατρο Αβατον (Ευπατριδών 3, Κεραμεικός, κοντά στο Μετρό Κεραμεικός), κάθε Κυριακή στις 11.30 και καθημερινές για σχολεία και συλλόγους, ενώ είναι κατάλληλη για όλες τις ηλικίες από 6 ετών και πάνω.
Αυτό που μάς έκανε ιδιαίτερη εντύπωση δεν ήταν μόνο η επιλογή του συγκεκριμένου έργου ή η θεατρική του μεταφορά – που από μόνη της είναι μία τολμηρή πράξη, ειδικά στην Ελλάδα του σήμερα. Μας κέρδισε η ίδια η ιστορία του θιάσου, καθώς ο Θίασος Λαϊκού Θεάτρου MATICAPI προέκυψε έπειτα από διετές εργαστήρι έρευνας και δημιουργίας πάνω στα διάφορα είδη λαϊκού θεάτρου (Documento, θέατρο καταπιεσμένου, επικό θέατρο, τσίρκο, καραγκιόζη, κ.ά.), με επικεφαλής τον σκηνοθέτη και ηθοποιό Γιώργο Τσαγκαράκη. Αποτελείται από επαγγελματίες ηθοποιούς, μουσικούς, χορευτές, εικαστικούς και παιδαγωγούς και στόχος του είναι η δημιουργία σύγχρονου λαϊκού θεάτρου, καθώς και οι παιδαγωγικές παρεμβάσεις με σκοπό τη διάδοση του είδους σε ανθρώπους όλων των ηλικιών. Δεν το λες και απλό, ούτε σύνηθες.
Ζητήσαμε από τον ίδιο τον κ. Τσαγκαράκη να μας δώσει τη δική του οπτική για το έργο:
«Η ίδια η Ζωρζ Σαρή, όταν αναφερόταν στα δύσκολα χρόνια του πολέμου έλεγε: “Τα χρόνια της Κατοχής ήταν χρόνια χαράς και ελευθερίας. Από δυστυχισμένοι γίναμε ευτυχισμένοι. Και αυτό γιατί διαλέξαμε το δρόμο της ζωής και ας υπήρχε θάνατος μέσα. Θρηνούσαμε και χαιρόμασταν όλοι μαζί. Δε φοβόμασταν όμως. Υπήρχε ένας στόχος, η απελευθέρωση”.
»Πιστεύουμε ότι αυτή η πεποίθηση διατρέχει όλο το έργο της. Σίγουρα ζούμε σε δύσκολους καιρούς, που κινδυνεύουν μάλιστα να χειροτερέψουν. Ομως σε δύσκολους καιρούς γράφονται οι πιο μεγάλες ιστορίες και παίρνονται οι πιο ωραίες αποφάσεις. Ο Νίκος Μπελογιάννης, στον οποίο η συγγραφέας αφιέρωσε το παραμύθι της κι εμείς με τη σειρά μας την παράστασή μας, έλεγε: “Ποιητής δεν είναι μόνο αυτός που γράφει ποιήματα, είναι και αυτός που κάνει τη ζωή του ποίηση”. Και ο “Άνθρωπος με το γαρύφαλλο” υπήρξε σίγουρα ένας από τους σημαντικότερους “ποιητές” στο πιο λαμπρό έπος της ανθρωπότητας: αυτό, της αλλαγής του κόσμου, της εξέλιξης του ανθρώπου.
»Σίγουρα δεν είναι τυχαίο που η Ζωρζ Σαρή βάζει τον κεντρικό της ήρωα, τον “κυρ Νικόλα τον Γαρύφαλλο” να ξανανιώνει. Καθώς ο μόνος δρόμος για την αιώνια νιότη, είναι αυτός ακριβώς που διάλεξαν άνθρωποι σαν τον Μπελογιάννη, στους πιο δίσεκτους καιρούς. Ένας δρόμος γεμάτος ελπίδα και αγάπη για τη ζωή. Όπως λέει ο Κυρ Γαρύφαλλος στην παράστασή μας: “Δεν υπάρχει πιο ωραίο πράγμα απ’ το ν’ αγαπάς τον κόσμο όπως τα παιδιά. Η αγάπη για τον κόσμο δυναμώνει κάθε αγάπη που συναντάς στον δρόμο της ζωής. Της μητέρας, των φίλων, του συντρόφου σου”. Αντίστοιχα, στην αρχή του έργου, όταν ακούει το τραγουδάκι που του λέει ένα κοριτσάκι -η Ειρήνη- και του δίνει την ιδέα για το “Γαϊτανάκι”, ενώ αρχικά ενθουσιάζεται, έπειτα απογοητεύεται γιατί πιστεύει ότι είναι πια πολύ μεγάλος για να κάνει οτιδήποτε. Τότε η Ειρήνη του λέει πως: “Ποτέ δεν είναι αργά για ν’ αλλάξει ο κόσμος… Όποιος θέλει ν’ αλλάξει τον κόσμο, αγαπάει τον κόσμο σαν παιδί και σαν παιδί είναι για πάντα νέος… Πότε δεν είναι αργά για να ξανανιώσεις…”.
»Τα παιδιά έχουν αυθύπαρκτα μια μαγική ικανότητα αφαίρεσης κι ένα τρομερό αίσθημα δίκαιου. Μέσα από κάθε ερώτημα, κάθε «αφελές» συμπέρασμα ή «παράλογη» απαίτησή τους, φωτίζεται ένας ωραίος κόσμος χωρίς αδικία, φτώχεια και πολέμους. Με την παράστασή μας προσπαθούμε, αφενός να θυμίσουμε στους ενήλικους θεατές μας ότι μπορούν να αλλάξουν τον κόσμο, αφετέρου να πούμε με όλες μας τις δυνάμεις στους μικρούς μας θεατές, να μην ξεχάσουν πότε, όσο κι αν μεγαλώσουν, να φτιάξουν έναν κόσμο όπως τον ονειρεύονταν παιδιά.
»Ως Θίασος Λαϊκού Θεάτρου πιστεύουμε σε ένα θέατρο με βαθιά και πλατιά απεύθυνση, ιδιαίτερα στους μικρούς μας φίλους. Για τα παιδιά, το παιχνίδι, το παραμύθι, άρα εν δυνάμει και η θεατρική πράξη, είναι ένας τρόπος ανακάλυψης του κόσμου. Είναι μέρος της δικιάς τους μορφής κοινωνικής συνείδησης. Το παιδί όσο μαθαίνει ηρεμεί, γιατί δεν υπάρχει μεγαλύτερη ασφάλεια από αυτήν που παρέχει το βασίλειο της γνώσης. Βέβαια και το να λες την αλήθεια χωρίς να νοιάζεσαι ποιος θα σε ακούσει και πώς θα την πεις, ισοδυναμεί με το να λες ψέματα. Όταν θες να πεις την αλήθεια στα παιδιά πρέπει να επιτάξεις κάθε δυνατό μέσο: το παιχνίδι, την έκπληξη, το τραγούδι, το χορό, το τσίρκο, τα εικαστικά. Πρέπει, εκτός απ’ το να δείξεις την ασχήμια και την αδικία την κόσμου, να αντιτάξεις την ελπίδα, τη διέξοδο και τη μαγική δύναμη που φωλιάζει στις καρδιές των ανθρώπων όταν το μυαλό τους κατακλύζεται από μια ωραία και μεγάλη ιδέα, όπως το “Γαϊτανάκι”.
»Οσο για το θίασό μας, “MATICAPI”, η λέξη στην αργκό των μαστόρων σημαίνει “τρυπάνι χειρός”. Στόχος μας και με αυτή την παράσταση, είναι να ανοίξουμε μία ρωγμή ελπίδας στο τοίχο της μιζέριας που σμιλεύεται από την εξουσία».
Κάθε Κυριακή στις 11.30, και καθημερινές για συλλόγους και σχολεία. Στο θέατρο Αβατον (Ευπατριδών 3, Κεραμεικός). Κρατήσεις: στο τηλ. 6934654289 και μέσω του www.ticketservices.gr. Εισιττήρια: 8, 10, 12 ευρώ. Διάρκεια: 75′ (χωρίς διάλειμμα).
Παίζουν οι ηθοποιοί: Δανάη Αλυσανδράτου, Γιάννης Γιαραμαζίδης, Άρης Μπαταγιάννης, Σοφία Σίμου, Γιώργος Τσαγκαράκης.
Μουσικοί επί σκηνής: Δανάη Αλυσανδράτου, Γιάννης Γιαραμαζίδης, Άρης Μπαταγιάννης
Για παιδιά από 6 ετών
