Αθήνα, 28°C
Αθήνα
Ελαφρές νεφώσεις
28°C
29.2° 26.2°
4 BF
33%
Θεσσαλονίκη
Ελαφρές νεφώσεις
26°C
27.5° 24.7°
5 BF
42%
Πάτρα
Αίθριος καιρός
24°C
26.6° 23.8°
3 BF
62%
Ιωάννινα
Ελαφρές νεφώσεις
22°C
21.9° 21.9°
3 BF
46%
Αλεξανδρούπολη
Σποραδικές νεφώσεις
18°C
17.9° 17.9°
2 BF
82%
Βέροια
Σποραδικές νεφώσεις
26°C
25.9° 24.0°
0 BF
39%
Κοζάνη
Σποραδικές νεφώσεις
21°C
22.3° 21.4°
3 BF
33%
Αγρίνιο
Αίθριος καιρός
25°C
25.2° 25.2°
3 BF
35%
Ηράκλειο
Αίθριος καιρός
25°C
26.1° 24.8°
5 BF
44%
Μυτιλήνη
Αραιές νεφώσεις
21°C
21.9° 19.6°
3 BF
78%
Ερμούπολη
Ελαφρές νεφώσεις
27°C
27.4° 26.8°
5 BF
28%
Σκόπελος
Ελαφρές νεφώσεις
25°C
24.7° 24.6°
3 BF
47%
Κεφαλονιά
Ελαφρές νεφώσεις
24°C
23.9° 23.9°
3 BF
64%
Λάρισα
Ελαφρές νεφώσεις
27°C
26.9° 26.9°
2 BF
24%
Λαμία
Αίθριος καιρός
27°C
28.5° 26.2°
3 BF
31%
Ρόδος
Ελαφρές νεφώσεις
23°C
23.8° 23.2°
5 BF
70%
Χαλκίδα
Ελαφρές νεφώσεις
28°C
28.3° 27.7°
4 BF
17%
Καβάλα
Σποραδικές νεφώσεις
21°C
21.3° 21.0°
2 BF
81%
Κατερίνη
Σποραδικές νεφώσεις
25°C
26.7° 24.7°
2 BF
47%
Καστοριά
Αίθριος καιρός
20°C
19.6° 19.6°
3 BF
51%
ΜΕΝΟΥ
Δημήτρης Καταλειφός
EUROKINISSI/ΜΙΧΑΛΗΣ ΚΑΡΑΓΙΑΝΝΗΣ

Η εαρινή σύναξις των ηθοποιών

Ο Δημήτρης Καταλειφός –δεν χρειάζεται συστάσεις–, καλεσμένος της ομάδας τέχνης «ΖύμΩσις» στη Ζάκυνθο, θα ανοίξει τον κύκλο σεμιναρίων «1ο Εαρινό Θεατρικό Εργαστήρι των ΖυμώσεΩν» (22-27.04.2024), διδάσκοντας στους νέους ηθοποιούς «Οκτώ στοιχεία συνειδητοποίησης - Οκτώ εργαλεία για την προσέγγιση ενός ρόλου στο ρεαλιστικό θέατρο» και με την ευκαιρία μάς εξηγεί πώς και αν διδάσκεται η υποκριτική

Δεν είναι τυπογραφικό λάθος. Τα κεφαλαία Ζ και Ω στο όνομα της ζακυνθινής ομάδας τέχνης «ΖύμΩσις» σχηματίζουν το ρήμα ΖΩ. Μας το εξήγησε ο… πλάστης της –ζύμωσις, γαρ– Κωσταντής Μουζάκης, ηθοποιός, σκηνοθέτης και θεατρικός συγγραφέας, παρότι δηλώνει «κύριο επάγγελμα αγρότης». Όπως λέει ο ίδιος, «Ένας άλλος Κωσταντής μπορεί να ήθελε να ζει πάνω στη σκηνή, εκεί να τρώει, εκεί να κοιμάται…». 

«Έχουμε χρέος στον πολιτισμό», μας υπενθυμίζει ο κ. Μουζάκης, που μαζί με άλλους τρεις «ταμένους» στην τέχνη –Αλεξάνδρα Βαλλή, Γιώργος Κορφιάτης, Αναστάσιος Μουζάκης– το 2018 έφτιαξαν την ομάδα τέχνης «ΖύμΩσις - Θέατρο των ΖυμώσεΩν», παλεύοντας να κάνουν θέατρο –και μάλιστα με μεγάλες δόσεις πειραματισμού– σε ένα νησί που ομνύει στον τουρισμό.

«Παίρνω την αγία απλότητα της φύσης και βάζω εντός της το θεατρικό έργο» μας λέει ο Κωσταντής Μουζάκης

«Είμαστε ζυμωτές που πλάθουν όνειρα», μας λέει ο κ. Μουζάκης για την ομάδα του. «Και στην επαρχία γίνεται πολλή δουλειά, με μεγάλη προσπάθεια, όχι μόνο στην Αθήνα. Αυτή την εποχή βρισκόμαστε στις πρόβες για το έργο “Το μυστικό της Κοντέσσας Βαλέραινας” του Γρηγόριου Ξενόπουλου (σ.σ. σε μια πολύ πρωτοποριακή προσέγγιση). Τις δουλειές μου τις παρουσιάζω προσαρμοσμένες στον χώρο, ο οποίος –ει δυνατόν– θέλω να είναι ένα φυσικό τοπίο. Αντιμετωπίζω τον χώρο ως ρόλο. Δηλαδή, το έργο προσαρμόζεται στο σκηνικό και όχι το σκηνικό στο έργο. Παίρνω την αγία απλότητα της φύσης και βάζω εντός της το έργο. Τις πρόβες έξω στη φύση τις κάνουμε. Όσον αφορά το σεμινάριο, ένας από τους λόγους που φτιάξαμε την ομάδα “ΖύμΩσις” ήταν ακριβώς για να μπορούμε να “ζυμωνόμαστε” με άλλους ανθρώπους της τέχνης μας και είναι μεγάλη μας τιμή που αυτή μας την προσπάθεια την εγκαινιάζει ο μέγας Δημήτρης Καταλειφός».

Δημήτρης Καταλειφός: «Η υποκριτική δεν διδάσκεται»

Ηθοποιός, σκηνοθέτης, δάσκαλος υποκριτικής και εσχάτως ποιητής και ζωγράφος, ο Δημήτρης Καταλειφός, με αφορμή το ταξίδι του στη Ζάκυνθο, την οποία έχει επισκεφτεί μόνο για μία μέρα πριν από πολλά χρόνια για να παίξει σε μια παράσταση του Σπύρου Ευαγγελάτου, παραχώρησε μια συνέντευξη στην «Εφ.Συν.», κατά τη διάρκεια της οποίας μάθαμε, μεταξύ άλλων, ότι τον χειμώνα θα σκηνοθετήσει τον «Θείο Βάνια» του Τσέχοφ. 

Φαντάζομαι θα έχετε πολλές προσκλήσεις που αφορούν την ιδιότητά σας ως δασκάλου. 

Ναι και χαίρομαι πάντα να γνωρίζω νέους ανθρώπους. Εν προκειμένω με την ομάδα «ΖύμΩσις» η γνωριμία μέσω ενός κοινού γνωστού ήταν ακόμα μία ευκαιρία να συναντήσω ανθρώπους με ψυχή, που το παλεύουν στο νησί τους και που προσφέρουν μια πολύ ωραία διαφυγή όπως είναι το θέατρο. 

Με βάση αυτά τα οκτώ στοιχεία που αναφέρονται στον τίτλο του σεμιναρίου –χώρος, χρόνος, υποκείμενο, περιστάσεις, σχέσεις, σκοπός, εμπόδιο, δράση– προσεγγίζετε κι εσείς την υποκριτική τέχνη σας; 

Αυτό είναι μια πολύ απαραίτητη εισαγωγή ειδικά για τους νέους ηθοποιούς. Είναι αντίστοιχη με τις επτά νότες της μουσικής, με την αλφαβήτα, είναι τα θεμέλια της τέχνης μας. Υπάρχουν και χιλιάδες άλλα πράγματα, αλλά αυτά είναι η βάση για την εκκίνηση ενός ηθοποιού στα πρώτα του βήματα. Μου αρέσει να παίρνω τα πράγματα από την αρχή και να δημιουργώ με τους μαθητές μου ένα κοινό λεξιλόγιο. Γιατί, πολύ συχνά, ενώ χρησιμοποιούμε τις ίδιες λέξεις, δεν συνεννοούμαστε… Σε αυτή την εποχή της υπερπληροφόρησης, χρειάζεται να επιστρέψουμε σε κάποιες έννοιες για να μπορούμε να επικοινωνούμε. Να ακουμπάμε την ψυχή του άλλου.

Είναι αλήθεια ότι διδάσκετε με πίνακα και, μάλιστα, στο πρώτο μάθημα γράφετε επάνω «Διαβάστε, διαβάστε, διαβάστε»; 

Αλήθεια είναι (γελάει). Είναι ένα αίτημα που όσο περνούν τα χρόνια γίνεται πιο πιεστικό, διότι τα νέα παιδιά δυστυχώς ζούνε πάρα πολύ αυτή την απόλυτη επικράτηση της εικόνας και της παραποιημένης γλώσσας. Επειδή το θέατρο –τουλάχιστον μέχρι στιγμής– σε ένα μεγάλο μέρος του βασίζεται στον λόγο, το νέο παιδί πρέπει να γνωρίσει, να αγαπήσει και μετά να εκφράσει αυτόν τον λόγο. Οι λέξεις είναι το μεγαλύτερο όχημα του ηθοποιού. Δεν μπορεί, επομένως, ένας ηθοποιός να είναι αδιάβαστος και παρατηρώ με μεγάλη λύπη ότι αυτό συμβαίνει πια συχνά. 

Είναι εύκολο ένας ηθοποιός να διδάσκει άλλους ηθοποιούς; Είναι κι αυτό μια μορφή σκηνοθεσίας; 

Είναι δύο ξεχωριστά πράγματα. Ο δάσκαλος πρέπει να μεταδώσει ό,τι ξέρει αλλά ταυτόχρονα να είναι και παιδαγωγός. Δεν διδάσκει μόνο υποκριτική, διδάσκει και συμπεριφορά, ήθος, ιδεολογία. Είναι πολύ κοπιαστική η δουλειά του δασκάλου. Κάποιες φορές, τελειώνω το μάθημα και νιώθω πιο κουρασμένος από ό,τι αν έκανα μια διπλή παράσταση. Δυστυχώς, τώρα πια οι σχολές λειτουργούν με τμήματα 20-25 ατόμων – αριθμός αδιανόητος για μάθημα υποκριτικής. Το ιδανικό είναι μάξιμουμ 12. 

Ωστόσο, θεωρώ ότι η υποκριτική δεν διδάσκεται, όπως δεν διδάσκεται η ποίηση ή η ζωγραφική. Απλώς ένας δάσκαλος δίνει κάποια στοιχεία από αυτά που έχει καταλάβει ή έχει αποθησαυρίσει από την εμπειρία του και τις γνώσεις του. Το ταλέντο ενός ηθοποιού δεν διδάσκεται, αλλά σίγουρα πρέπει να καλλιεργείται.

Οι πειραματισμοί είναι μέσα στην κουλτούρα σας; Βέβαια, θα μου επιτρέψετε να παρατηρήσω ότι από πειραματικό θέατρο έχουμε δει και αγνώριστα έργα…

Συμφωνώ. Εγώ πιο πολύ περιορίζομαι στο ρεαλιστικό θέατρο και μου αρέσει πιο πολύ. Για παράδειγμα, το σωματικό θέατρο δεν με συγκινεί. Ωστόσο, όταν ένας πειραματισμός έχει από πίσω δουλειά και ψυχή και αισθήματα και μπορεί να συνεπάρει τον θεατή, δεν μπορώ παρά να τον σεβαστώ. Φέτος, ας πούμε, είδα τις «Τρεις ψηλές γυναίκες» (σ.σ. σκηνοθεσία Μπομπ Γουίλσον, Δημοτικό Θέατρο Πειραιά) σε ένα πολύ φορμαλιστικό ανέβασμα, διόλου ρεαλιστικό. Οι τρεις ηθοποιοί που έπαιζαν όμως είχαν μεγάλη ψυχική κατάθεση, όση θα είχε και ένα ρεαλιστικό έργο, και με γοήτευσαν. Επομένως, δεν προδικάζω τίποτα, αρκεί να με συνεπάρει. 

Η αλήθεια είναι ότι ο ρεαλισμός απαιτεί ξεγύμνωμα ψυχής, ψυχικό μέγεθος και ποίηση... Ο ρεαλισμός δεν είναι φυσικούρα ή πεζότητα όπως λέγεται συχνά. Είναι παρεξηγημένος. Επίσης, πρέπει να περνούν οι ηθοποιοί πρώτα από το στάδιο του ρεαλισμού και μετά να πηγαίνουν αν θέλουν και σε πιο φορμαλιστικές θεατρικές μορφές. Όπως και στη ζωγραφική, δεν πας κατευθείαν στον κυβισμό! 

Μέχρι στιγμής, έχετε αναφέρει τη λέξη «ψυχή» αρκετές φορές. Είναι για σας ο κοινός παρονομαστής όλων των πράξεων; 

Ακριβώς. Πιστεύω ότι αυτό που κάνει ο ηθοποιός πρέπει να είναι πειστικό ως προς την ψυχική του κατάθεση. 

Στο έργο που παίζατε πέρυσι, «Το τέλος του παιχνιδιού» του Μπέκετ, υπάρχει η πρόταση «Το τέλος βρίσκεται στην αρχή και ωστόσο συνεχίζουμε». Εσείς, ας πούμε, όλο νέες αρχές κάνετε. Βγάλατε τρεις ποιητικές συλλογές μέσα σε τρία χρόνια και μάλιστα στα εξώφυλλά τους υπάρχουν δικοί σας πίνακες. 

Τον καιρό της πανδημίας, που δεν είχα θέατρο, μου βγήκε αβίαστα το γράψιμο, όσο για τη ζωγραφική είναι απόλυτα χόμπι, αν και έχω πια σχεδόν 100 πίνακες στο σπίτι μου. Για τα βιβλία μου, νιώθω μεγάλη χαρά που τα υποδέχτηκαν με καλά σχόλια οι άνθρωποι. 

Όσο για το τέλος και την αρχή που αναφέρατε, σίγουρα είναι πολύ δύσκολο να διαχειριστείς την αίσθηση του χρόνου που συσσωρεύεται· άλλοτε φέρνει θλίψη και άλλοτε αποδοχή. 

«Σε κάθε έργο πρέπει να ξεκινάει κανείς από την αρχή. Να μην επαφίεται στην εμπειρία ή στη μανιέρα του»

Ας έρθουμε λίγο στους θεατές. Έχετε παίξει και θα ξαναπαίξετε έργα Τσέχοφ, Ο’Νιλ, Μπρεχτ, Μίλερ, Ίψεν κ.ά. Πιστεύετε ότι οι νέοι άνθρωποι που ορκίζονται στην Τεχνητή Νοημοσύνη μπορούν να βρουν έναν δίαυλο επικοινωνίας με αυτά τα μεγάλα έργα; 

Το ευχάριστο είναι ότι τα τελευταία χρόνια τα θέατρα είναι γεμάτα και πάνε και πολλοί νέοι. Τα σπουδαία έργα που είπατε, επειδή χειρίζονται διαχρονικά ζητήματα για τον άνθρωπο και την ανθρώπινη μοίρα, πιστεύω ότι πάντα θα έχουν κοινό. Αν, μάλιστα, γίνεται ένα ανέβασμα πιο φρέσκο, πιο σύγχρονο ή και διασκευασμένο, τότε ακόμα καλύτερα. 

Κάποτε είχατε πει «Στην ουσία παίζεις καλά όταν είσαι απροστάτευτος». Αυτή είναι η συμβουλή σας στους νέους ηθοποιούς; 

Αυτό που λέω πάντα είναι ότι σε κάθε έργο πρέπει να ξεκινάει κανείς από την αρχή. Να μην επαφίεται στην εμπειρία ή στη μανιέρα του. Αλλά αυτό θέλει χρόνο. 

Αυτός είναι και ένας από τους λόγους που έχετε αρνηθεί προτάσεις για την τηλεόραση; 

Ακριβώς. Στην τηλεόραση γίνονται και πολύ ωραίες δουλειές, μάλιστα σε κάποιες θα μου άρεσε να συμμετάσχω, αλλά ο πυκνός χρόνος με φοβίζει, αυτή η ταχύτητα δεν μου ταιριάζει. Υποχρεώνεσαι να χρησιμοποιήσεις τις ευκολίες σου για να βγει ο ρόλος και αυτό δεν το θέλω. 

Ετοιμάζετε κάτι αυτό τον καιρό για το θέατρο; Ίσως ένα καινούργιο βιβλίο;

Αν όλα πάνε καλά, θα σκηνοθετήσω τον «Θείο Βάνια» του Τσέχοφ στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά και τώρα μελετάω το έργο. 


 

Google News ΑΚΟΛΟΥΘΗΣΤΕ ΜΑΣ ΣΤΟ GOOGLE NEWS
Η εαρινή σύναξις των ηθοποιών

ΣΧΕΤΙΚΑ ΝΕΑ

ΠΕΡΙΣΣΟΤΕΡΑ ΣΕ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας