Πόσα «λάθη» χωράνε σε έναν κόσμο γεμάτο «σωστούς»;

«Ας γίνει το παιδί ό,τι θέλει, δεν είναι ανάγκη να μάθει γράμματα!». Πόσες φορές το έχουμε ακούσει. Αλλά πότε αρχίσαμε να καταλαβαίνουμε κι ότι μπορεί και να μην είναι έτσι;. Πότε μπήκαν τα μαθησιακά προβλήματα στο λεξιλόγιό μας και πώς τα αντιμετωπίζει, αν τα αντιμετωπίζει, η εκπαίδευση;

Το έργο που μας θέτει αυτά τα ερωτήματα το έχει γράψει ο Γιάννης Πάσχος, λογοτέχνης και ιχθυολόγος. Και είναι αυτοβιογραφικό. Τίτλος του: «Το χρονικό ενός δυσλεκτικού». Και ίσως ο τίτλος τα λέει όλα. Είναι η περιγραφή της προσπάθειας που καταβάλλει ένας νευροδιαφορετικός άνθρωπος να βρει τον χώρο του σε έναν κόσμο… επίσης διαφορετικό γι’ αυτόν που δεν τον αντιλαμβάνεται με τον ίδιο τρόπο. Ο συγγραφέας δεν ασχολείται με τη δυσλεξία ως επιστήμονας αλλά ως άνθρωπος που αγωνίστηκε μια ολόκληρη ζωή για να μπορέσει να «υπάρχει» σε έναν κόσμο αφιλόξενο για νευροδιαφορετικούς.

Η νουβέλα κυκλοφόρησε πριν από δύο χρόνια από τις εκδόσεις Περισπωμένη και έφτασε στα χέρια του Ντίνου Ψυχογιού που μεταφέρει στη σκηνή του Θεάτρου 104 έναν μονόλογο γεμάτο τρυφερότητα και χιούμορ. «Το έργο μού φώναζε ότι πρέπει να γίνει», μας λέει ο σκηνοθέτης που εστιάζει σε έναν ήρωα διαφορετικό από τα άλλα παιδιά, τον οποίο ενσαρκώνει ο Δημήτρης Μαμιός. Το παιδί που μεγαλώνει σε ένα ορεινό χωριό της Ηπείρου πριν από μερικά χρόνια -καθότι Γιαννιώτης ο συγγραφέας- μπορεί να ονειρεύεται και να ανακαλύπτει τον κόσμο, σχεδόν όπως κάθε παιδί, μα κάτι δεν πάει καλά: σαν να κουβαλάει ένα «λάθος» που τον στιγματίζει και τον απομονώνει. Δεν το βάζει κάτω όμως: την ίδια στιγμή αυτό το «λάθος» τον πεισμώνει κιόλας. Ετσι με όπλο τη μοναδική, προσωπική του ματιά για τα πράγματα, το χιούμορ αλλά και την αγάπη των ανθρώπων του, αντιμετωπίζει καταστάσεις που μοιάζουν να συνθέτουν το ψηφιδωτό ενός παράξενου, μαγικού σύμπαντος. Το παιδί ενηλικιώνεται, αλλά αλήθεια, πόσα «λάθη» χωράνε σε έναν κόσμο γεμάτο «σωστούς» ανθρώπους; Θα καταφέρει άραγε να κατακτήσει την πιο ψηλή κορφή της φαντασίας του; Θα μπορέσει να είναι ποτέ σαν όλους τους άλλους;

Το έργο αποτελεί μια καταγραφή της δύναμης ενός ανθρώπου που, με πίστη στον εαυτό του, οδηγεί την ίδια του τη ζωή εκεί όπου ο ίδιος θέλει. Μέσα από την αφήγηση του ήρωα, μας παρουσιάζεται μια δύσκολη ιστορία ενηλικίωσης με χιούμορ και τρυφερότητα, ρίχνοντας φως σε ένα λεπτό αλλά διαχρονικά σημαντικό ζήτημα. Και ο σκηνοθέτης Ντίνος Ψυχογιός μάς εξηγεί τα υπόλοιπα…

● Τι σας κέρδισε στο βιβλίο;

Είναι μια αυθόρμητη ανθρώπινη κατάθεση για τις δυσκολίες των νευροδιαφορετικών. Καθόλου διδακτική και πολύ αισιόδοξη.

● Μας εξηγείτε τον όρο «νευροδιαφορετικός»;

Είναι ένας όρος «ομπρέλα» και δεν είμαι σίγουρος κατά πόσο είναι επιστημονικά αποδεκτός. Περιλαμβάνει ανθρώπους που έχουν ΔΕΠΥ (Διαταραχή Ελλειμματικής Προσοχής και Υπερκινητικότητας), δυσλεξία, σύνδρομο Ασπεργκερ, ανθρώπους που έχουν διαφορετικό «προγραμματισμό» από τους υπόλοιπους με αποτέλεσμα να μην αντιλαμβάνονται τα πράγματα όπως οι περισσότεροι, κι αυτό να τους δημιουργεί δυσκολίες στον τρόπο που ανταποκρίνονται και επικοινωνούν. Αν και δεν είχα πρόθεση να ασχοληθώ με το θέμα, έπεσα πάνω στο βιβλίο του Πάσχου και το λάτρεψα. Γιατί μιλά για έναν κόσμο από ανθρώπους που δυσκολεύονται και κανείς δεν τους υπολογίζει – τους αγνοούν. Και το πρόβλημα ξεκινά από το σχολείο, από τα συστήματα Παιδείας οποιασδήποτε βαθμίδας που έχουν πολύ συγκεκριμένα ζητούμενα. Απέναντι σ’ αυτά δυσκολεύονται όσοι άνθρωποι δεν κατανοούν τα σχήματα λόγου, π.χ. πότε κάτι λέγεται κυριολεκτικά και πότε όχι. Εχοντας εργαστεί και ως εκπαιδευτικός στην Αγγλία είναι ένα θέμα που το έχω συναντήσει κι εκεί. Υπάρχει μια πολύχρονη προσπάθεια για διάγνωση του θέματος ώστε να μπορέσει να υπάρξει προσαρμογή των ζητουμένων στην Παιδεία και να καταφέρει να ανταποκριθεί ο μαθητής, χωρίς να υπολείπεται και χωρίς να περιθωριοποιείται από τους υπόλοιπους.

● Και ο ήρωας του έργου;

Φανταστείτε τον ήρωά μας πριν από κάμποσα χρόνια, σε ένα ορεινό χωριό στην Ηπειρο. Πόσες ιστορίες και περιπέτειες τον περιμένουν. Μαθήματα, εκθέσεις, τεστ, ξένη γλώσσα, όλα είναι μια μικρή περιπέτεια γι’ αυτόν. Είναι και λίγο τυχερός γιατί εδώ κι εκεί βρίσκει υποστήριξη, αλλά στηρίζεται και στη δική του μοναδική προσωπικότητα προκειμένου να βρίσκει τρόπους να πηγαίνει παρακάτω. Και όσο κι αν μοιάζει απίστευτο, τα καταφέρνει σε πολλά πράγματα και έτσι δίνει ένα ελπιδοφόρο μήνυμα. Στην πραγματικότητα η δυσλεξία είναι ένα όχημα για να μιλήσουμε για έναν άνθρωπο που είναι στο περιθώριο και αγωνίζεται να γίνει σαν όλους τους άλλους, δίνοντας έναν αγώνα συγκινητικό, τρυφερό αλλά και -με τον τρόπο που τον αφηγείται ο συγγραφέας- πολύ αστείο.

—

♦ Πληροφορίες: Θέατρο 104 (Ευμολπιδών 41, Κεραμεικός). «Το χρονικό ενός δυσλεκτικού» του Γιάννη Πάσχου.
Σκηνοθεσία: Ντίνος Ψυχογιός.
Δραματουργική επεξεργασία: Ελένη Σπετσιώτη.
Μουσική: Γιώργος Χριστιανάκης.
Σκηνογραφία-Ενδυματολογία: Νίκη Ψυχογιού.
Φωτισμοί: Μαριέττα Παυλάκη.
Ερμηνεύει ο Δημήτρης Μαμιός.
Σάββατο στις 21.00 και Κυριακή στις 18.15. Εισιτήρια 10-14€. Προπώληση more.com