«Αναζητούμε μια Δικαιοσύνη που να μη συνδέεται με τον φόβο των πολιτών»

Μιλά για τη μετατροπή της τιμωρίας, της εκδίκησης και της αντεκδίκησης σε δικαιοσύνη που είναι ρητά συνδεδεμένη με την έννοια της επιείκειας. Εισάγει την έννοια του Δικαίου στην Ιστορία της Ευρώπης με την πρώτη εμφάνιση του Αρείου Πάγου ως θεσμού. Και καταγράφει την πρώτη νομική δίκη της ανθρωπότητας.

Τις αισχύλειες «Ευμενίδες», που ολοκληρώνουν την τριλογία της Ορέστειας, μεταφέρει η Αντζελα Μπρούσκου στην πατρίδα του αρχαίου τραγωδού στο αμφιθέατρο του Παλαιού Ελαιουργείου αυτό το Σαββατοκύριακο (15 και 16 Ιουλίου), στο πλαίσιο της δράσης «Μυστήριο 35 – Αισχύλου Project» για την «2023 Ελευσίς Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης».

Στην παράσταση, ένα φανταστικό δικαστήριο συνδέει την αρχαιότητα με το σήμερα προσκαλώντας μια κοινότητα-συλλογικότητα, το κοινό, να συμμετάσχει ενεργά στη δίκη σε ρόλο αθηναϊκού δικαστηρίου, συμβάλλοντας στην εξέλιξη της δράσης, αποσκοπώντας, με όχημα το αρχαίο δράμα και τη δίκη του Ορέστη, στη συνοχή των πολιτών προσμετρώντας όμως και τη στάση τους απέναντι στα κοινά. Με διαρκές ζητούμενο μια «δικαιοσύνη-πράξη ανθρώπινης ευθύνης και όχι μεταμφιεσμένων “θεών”», όπως μας λέει η σκηνοθέτις σε μια συζήτηση που ιχνηλατεί αυτή την ιδρυτική πράξη δικαίου, η οποία υπήρξε ωστόσο παρακαταθήκη της πατριαρχίας…

● «Η πρώτη δίκη στην Ιστορία της ανθρωπότητας. Ενα ουτοπικό δικαστήριο με θεατές ερμηνευτές ή καταλύτες» είναι ο υπότιτλος στο έργο που σκηνοθετείτε. Τι σας συνεπήρε στις «Ευμενίδες» και τι θα θέλατε να αναδείξετε με την παράστασή σας;

«Προτιμάς να σε λένε δίκαιη ή να ενεργείς δίκαια;» κατηγορεί σε ένα σημείο του έργου η Αθηνά τις Ερινύες. Στις «Ευμενίδες» μια νέα, γνήσια δικαιοσύνη πρόκειται να πάρει τη θέση της παλιάς. Είναι συνδεδεμένη με την πόλη και τους θεσμούς της. Η βία δίνει τη θέση της στη Πειθώ, η αντεκδίκηση στη Δικαιοσύνη. Ο Αρειος Πάγος αναγορεύεται σε κορυφαίο δημοκρατικό θεσμό, φράγμα στην αδικία, τη βία, την αναρχία και η απονομή της Δικαιοσύνης, πράξη ανθρώπινης ευθύνης. Σήμερα είμαστε σε αναζήτηση μιας δικαιοσύνης που οι νόμοι της να μη συνάδουν με τον φόβο, την αστυνόμευση και τον έλεγχο των πολιτών.

● Πώς προσεγγίζετε το έργο σκηνοθετικά, ποιο είναι το σκεπτικό της συμμετοχής του κοινού σε ενεργό ρόλο;

Το κοινό παίρνει τη θέση των ενόρκων του αθηναϊκού δικαστηρίου και θα έχει την ευκαιρία να εμπλακεί με την ψήφο του στην αθώωση ή μη του μητροκτόνου Ορέστη μέσα στην ατμόσφαιρα μιας πραγματικής δίκης. Προσπαθήσαμε να αναδείξουμε αυτή την πορεία του πολιτισμού από το σκοτάδι στο φως.

● Θα μπορούσε κάποιος να θεωρήσει τις «Ευμενίδες» τον θρίαμβο της πατριαρχίας, καθώς η μητροκτονία μένει ατιμώρητη; Κρατάτε άλλωστε και τον ρόλο της Κλυταιμνήστρας.

Εγκαθίσταται το πρώτο μεγάλο δικαστήριο. Δηλαδή οι θεσμοί για μια μελλοντική Δημοκρατία. Με τη μετάβαση σε μια νομική θέσμιση που συμβάλλει στην ακμή της πόλης, ένα σύστημα αξιών θα βασιστεί στη δημοκρατία, τα ανθρώπινα δικαιώματα, την ισονομία, την ελευθερία, τη σταθερότητα της πόλης. Εξαίρεση αποτελούν οι γυναίκες που εγκιβωτίστηκαν στη σιωπή και στον θεσμό του γάμου, κτήμα ιδιοκτησίας του άνδρα. Η Κλυταιμνήστρα ενσαρκώνει τη σεξουαλική ανεξαρτησία της γυναίκας. Η Αθηνά (σ.σ. που την ενσαρκώνει η Δήμητρα Χατούπη) συμβολίζει το παλιό αντρικό όνειρο. Να μπορεί ο ίδιος ο άντρας να γεννά τα παιδιά του. Και τέλος οι Ερινύες το μητρικό δίκαιο. Η ψήφος των γυναικών αναγνωρίστηκε πολύ πρόσφατα έπειτα από χιλιάδες χρόνια και αιματηρούς αγώνες. Δεν ξέρω αν αυτό είναι ένας θρίαμβος για την πατριαρχία ή ήττα για την εξέλιξη, τη φύση και την αρμονία των πραγμάτων.

● Ποιο είναι το νόημα του έργου κατά τη γνώμη σας και τι μήνυμα μεταφέρει ο Αισχύλος στη σημερινή εποχή;

Το κυρίως θέμα είναι πώς θα συμβιώσουμε ως κοινωνία και πώς θα κατευνάσουμε τα πάθη μας σε μια δίκαιη πολιτεία που την ευθύνη της πια να αναλαμβάνουν οι πολίτες και όχι μεταμφιεσμένοι «θεοί»