«Η κωμωδία, όπως και η ζωή, θέλει ειλικρίνεια και φινέτσα»

Πώς γίνεται ένα έργο γραμμένο 134 χρόνια πριν (!) και μάλιστα δίχως να καταπιάνεται με τα μεγάλα ζητήματα (όπως οι τραγωδίες ή τα έργα του Σέξπιρ) να φαντάζει τόσο σύγχρονο; Τελικά το μπουλβάρ μπορεί να γίνει και ελληνικό; Και γιατί δεν ανεβαίνουν πλέον τέτοια έργα; Λόγω πιθανής «ευκολίας» του θέματος ή μήπως λόγω πραγματικής δυσκολίας από τη μεριά του σκηνοθέτη και των ηθοποιών;

Ο Τάσος Πυργιέρης δεν είναι η πρώτη φορά, πάντως, που καταπιάνεται με αυτό το είδος. Ηθοποιός ο ίδιος, έχει επιλέξει να ασχολείται μόνο με τη σκηνοθεσία τα τελευταία χρόνια και δεν φοβάται να αναμετρηθεί με είδη που σπάνια βλέπουμε στο ελληνικό θέατρο πλέον. Αυτή τη φορά, συμπαραστάτη έχει το ΔΗΠΕΘΕ Ρούμελης, όπου ο καλλιτεχνικός του διευθυντής Νίκος Ορφανός όχι μόνο τον εμπιστεύτηκε αλλά πρωταγωνιστεί και στο έργο «Μαλλιά κουβάρια» του Νικολάου Λάσκαρη, που ξεκινάει την καλοκαιρινή του πορεία ανά την Ελλάδα σήμερα, στην έδρα του ΔΗΠΕΘΕ, τη Λαμία (Θερινό Δημοτικό Θέατρο – σήμερα και αύριο).

Πρόκειται για μια ξεκαρδιστική, πραγματικά, κωμωδία πάνω σε ένα απλό σχετικά θέμα (μια κωμωδία παρεξηγήσεων ανάμεσα σε τρία ζευγάρια). Ωστόσο η κωμωδία αυτή –σε άλλο χρόνο τοποθετημένη φυσικά και όχι στο σήμερα– δεν φαντάζει καθόλου, μα καθόλου παλιακή ως προς το χιούμορ. «Τα πάντα είναι πολιτική και αυτό είναι δομικό στοιχείο της χώρας μας και των κατοίκων της. Το θέμα είναι να είμαστε παρόντες, προσπαθώντας να “ξεμπερδέψουμε” το κουβάρι», λέει ο Νίκος Ορφανός. «Στο έργο, πάντως, ο Λάσκαρης έχει βάλει τους τρεις κεντρικούς ανδρικούς ήρωες, τρεις φίλους, να ανήκουν σε μια πατριωτική οργάνωση, “Εθνική Εταιρεία” την ονομάζει, όπου εργάζονται για το καλό της πατρίδας – μόνο από εκεί καταλαβαίνεις το διαχρονικόν του πράγματος!»

«Είναι άδικο για το κωμικό είδος να αναρωτιόμαστε κάθε τόσο γιατί υπάρχει και γιατί το επιλέγουμε», μας λέει ο Τάσος Πυργιέρης με αφορμή την παράσταση. «Να σας θυμίσω ότι και στην Επίδαυρο, το ιστορικό Φεστιβάλ ξεκίνησε μόνο με τραγωδίες κι έπρεπε να τολμήσει ο τότε διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου Αιμίλιος Χουρμούζιος και ο σκηνοθέτης Αλέξης Σολομός να ανεβάσουν Αριστοφάνη (“Εκκλησιάζουσες”, 1957, πρώτα στο Ηρώδειο και μετά στο αρχαίο θέατρο Επιδαύρου) και να αποκατασταθεί έτσι η επί δύο χιλιετίες “ανήθικη” αριστοφανική κωμωδία.

»Αυτό που θέλω να πω είναι ότι δεν χρειάζεται να αιτιολογήσω γιατί διαλέξαμε τα “Μαλλιά κουβάρια” του Νικολάου Λάσκαρη. Είναι μια θαυμάσια, εξαιρετικά καλογραμμένη κωμωδία των αρχών του 20ού αι., που ακολουθεί τη σπουδαία παράδοση της γαλλικής φαρσοκωμωδίας του 19ου αι. Προκαλεί ευφορία και σε μας που ασχολούμαστε μαζί της και, πιστεύω, στους θεατές που θα έρθουν να την δουν. Η κωμωδία, το ξαναλέω, δεν είναι “δευτερεύον” είδος σε σχέση με το δράμα, είναι σαφώς πιο δύσκολο (πιο εύκολα κλαις στο θέατρο, παρά γελάς…). Και αν πετύχει η παράσταση, αποτελεί πηγή γνήσιας ευχαρίστησης, που πολύ την έχουμε ανάγκη.

»Οσον αφορά το συγκεκριμένο έργο, τα “Μαλλιά κουβάρια” είναι μια απολαυστική γαλλικού τύπου φαρσοκωμωδία που αποτυπώνει ανάγλυφα καυτά πολιτικά/εθνικά ζητήματα εκείνης της εποχής. Ζητήματα που συνδέονται με την απελευθέρωση ελληνικών περιοχών που ανήκαν ακόμη στην Οθωμανική Αυτοκρατορία. Ετσι το έργο του Νικολάου Λάσκαρη (1868-1945), της πολυσχιδούς αυτής προσωπικότητας του θεάτρου, αποτελεί ένα είδος πολιτιστικού αποτυπώματος για την ιστορία της εποχής, μαζί και μία καλογραμμένη και σπαρταριστή κωμωδία».

Τελικά, μήπως σε καιρούς «δήθεν» και γεμάτους μαύρο, η κωμωδία θεωρείται ξεπερασμένη; «Δεν με απασχολεί αν θεωρούν κάποιοι την κωμωδία ξεπερασμένη», μας λέει ο σκηνοθέτης. «Για μένα η κωμωδία είναι από τα δυσκολότερα είδη θεάτρου. Πρέπει να την διαχειριστείς έξυπνα και να προσπαθήσεις να απαλλαγείς από εύκολες λύσεις που θα σε οδηγήσουν σε ένα φτηνό αποτέλεσμα. Το στοίχημα για έναν σκηνοθέτη είναι να καταφέρει να έχει δημιουργήσει μία ευφρόσυνη παράσταση, απαλλαγμένη από κάθε τι γελοίο. Αγαπώ αυτό το είδος θεάτρου και επιδιώκω να το υπηρετώ από όποια πίστα μπορώ. Η κωμωδία θέλει ειλικρίνεια, φινέτσα και ακρίβεια… Οπως και η ζωή εξάλλου».

Τελικά, τον ρωτάμε αν έχουμε γίνει «μαλλιά κουβάρια» ή αυτό είναι το αισιόδοξο σενάριο σήμερα. «Θα συμφωνήσω μαζί σας: ο τίτλος της παράστασής μας εκφράζει απόλυτα την πολιτική κατάσταση στην οποία βρίσκεται η χώρα μας. Δεν ξέρω αν αυτό μπορεί να σας πει κάτι» απαντά ο Τ. Πυργιέρης. «Πάντως η πολιτική είναι ένα αναπόσπαστο κομμάτι της ζωής του Ελληνα, δεν μπορεί να ζήσει και να υπάρξει χωρίς αυτήν, αφού άλλωστε εδώ γεννήθηκε η δημοκρατία και όλοι οι θεσμοί της. Ανέκαθεν το πολιτικό σκηνικό στην Ελλάδα ήταν μαλλιά κουβάρια και πάντα εδώ θα είμαστε μήπως κάτι αλλάξει».

ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: Σήμερα και αύριο στο Θερινό Δημοτικό Θέατρο Λαμίας. Σάββατο 8/07, στο Κηποθέατρο Παπάγου, Κυριακή 9/07 στο Θέατρο Μ. Θεοδωράκης (Πέραμα). Από εκεί και πέρα ξεκινάει περιοδεία ανά την Ελλάδα, με δεκάδες σταθμούς, επιστρέφοντας κάθε τόσο σε δήμους της Αττικής. Περισσότερα (πόλεις-σταθμοί και εισιτήρια): www.ticketservices.gr.

Πρωταγωνιστούν (με σειρά εμφάνισης): Νίκος Ορφανός, Χρήστος Σταθούσης, Φοίβος Μαρκιανός, Σοφία Μανωλάκου, Τζίνη Παπαδοπούλου, Γιάννης Δενδρινός, Δημήτρης Καλαντζής, Λυδία Τζανουδάκη.

Σκηνικά: Ελίνα Δράκου.

Κοστούμια: Αλεξία Θεοδωράκη.