«Η Ελλάδα δεν επενδύει στον Πολιτισμό, ειδικά τον Σύγχρονο»

Οι «Βάκχες» του Ευριπίδη είναι μια τραγωδία μύησης και επιθυμίας. Ο Διόνυσος εκφράζει την επιθυμία, οι γυναίκες της Θήβας κυριαρχούνται από αυτόν, ο βασιλιάς της, Πενθέας, αντιδρά και καταλήγει να φονευθεί από την ίδια του τη μητέρα, την Αγαύη. Η Ελενα Μαυρίδου σκηνοθετεί και παίζει την Αγαύη, σε μια παράσταση που έχει δυνατή μουσική, εντελώς διονυσιακή, απίστευτες μάσκες και ταιριαστές με το όλον ερμηνείες.

Ο Δημήτρης Λάλος γίνεται Διόνυσος και Πενθέας είναι ο Γιώργος Χριστοδούλου («παιδί» του Εθνικού, με σημαντικές συνεργασίες με Λιβαθινό, Τάρλοου, Μπρούσκου κ.ά.). Μιλήσαμε και με τους δύο, που, εκτός της σκηνής, συνεργάζονται και στον τηλεοπτικό «Σασμό». «Ψάχνω να βρω κάποιον που δεν παίζει στον Σασμό» λέω και γελάμε. Οπως και με το γεγονός πως το σίριαλ αυτό έχει κάνει τον Δ. Λάλο τόσο δημοφιλή, ώστε το πρόσωπό του έχει αποτυπωθεί σε κάλτσες, τούρτες, έως και κρασί!

Γελάμε μεν, μα σοβαρά τον ρωτάμε πώς το βιώνει όλο αυτό, αν τον αφορά: «Μάλλον γίνεται “διαμερισματοποίηση” μέσα μου και νιώθω σαν να συμβαίνει σε κάποιον άλλο. Με το σίριαλ ξαφνικά ένιωσα σαν να πέρασε από πάνω μου ένα τρένο – που ακόμα με παρασέρνει. Βέβαια, έχω ήδη μια πορεία, έχω ένα θέατρο, έχω κάνει πράγματα τόσα που αυτά με κρατάνε. Είμαι 44 ετών – αν μου συνέβαινε στα 25 μου ίσως ήταν διαφορετικά τα πράγματα» μας λέει ο ίδιος, με τον Γιώργο να σχολιάζει σκωπτικά: «Εγώ πάντως ανυπομονώ να γίνω και κάλτσα και καλσόν!».

Βέβαια, όλο αυτό σε μια Ελλάδα που παραπαίει φαντάζει κάπως παράταιρο: είναι τώρα καιρός για σταρ, ανάμεσα σε τόσα σκάνδαλα, ακρίβεια, νεκρούς; «Νομίζω, πάντα όλα κινούνται ταυτόχρονα και σχετικά. Ο κόσμος πάντα θέλει να δει τον ηθοποιό, καθώς αυτό που κάνουμε δεν είναι μόνο επάγγελμα, είναι και λειτούργημα, και αυτό μπορεί να γίνει και προσωπικό και προσωποποιημένο. Τώρα, έχουμε και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης αλλά και πάλι η υπερπροβολή δεν είναι ποτέ καλή.

Ο Πυθαγόρας λέει: Μην κάνεις αυτό που προκαλεί τον φθόνο» απαντά ο Δ. Λάλος. Δεν είναι όμως οι «followers» ένα κριτήριο για το ποιοι θα εργαστούν πλέον στον χώρο; «Το επίπεδο της τηλεόρασης, και του κινηματογράφου ίσως, δεν το ορίζουν οι ηθοποιοί. Το ορίζουν αυτοί που τους επιλέγουν και χρηματοδοτούν. Αν περάσουμε σε μια εποχή όπου οι ηθοποιοί θα επιλέγονται με βάση τους followers, απλά το επίπεδο θα είναι συνεχώς όλο και χαμηλότερο. Ωστόσο, στα σίριαλ μπήκαν σπουδαίοι ηθοποιοί του θεάτρου και αυτό είναι πολύ σημαντικό, γιατί ο κόσμος “μαθαίνει” στο υψηλό. Αν τώρα γίνει αυτό με τους followers, τότε το επίπεδο θα πέσει – τόσο απλά» σχολιάζει ο Γ. Χριστοδούλου. «Η πιάτσα προσπαθεί να ανακατέψει την τράπουλα – να βάλει απ’ όλα!» λέει ο Δημήτρης.

«Αλλωστε έχουμε δει παραστάσεις στην Επίδαυρο με τραγουδιστές, όπως η Χάρις Αλεξίου, ή παλαιότερα τον Ρουβά σε παράσταση του Λιγνάδη – και ο Μουζουράκης έχει πάει. Οι παραγωγοί αυτό κάνουν: ανακατεύουν την τράπουλα. Αλλά πάντα συνέβαινε αυτό – και το σινεμά έγινε από βουβό με ήχο, για να ξαναπάει ο κόσμος στους κινηματογράφους μετά το Κραχ… Η Τέχνη πάντα θέλει να βρίσκει έναν τρόπο να επανέρχεται στο ενδιαφέρον του κοινού. Οπότε, υπό αυτή την έννοια, δεν μου φαίνεται επικίνδυνο αυτό που περιγράφεις. Δεν μπορεί κανείς να απειλήσει την Τέχνη! Ούτε εμείς, ούτε οι παραγωγοί, ούτε το ΥΠΟΟΑ, ούτε κανείς! Η Τέχνη είναι κάτι δυναμικό, που θα μεταλλάσσεται μαζί μας». «Σίγουρα η Τέχνη έχει την ικανότητα να επιβιώνει, αλλά μπορεί να περάσει και μαύρες περιόδους – αδράνειας, σκοτεινιάς. Ας ελπίσουμε να βγει για ακόμα μια φορά ανανεωμένη και δυνατή» συμπληρώνει ο Γιώργος.

Στις Βάκχες, έχουμε έναν Διόνυσο που εξάπτει την επιθυμία – ό,τι δηλαδή πιο επικίνδυνο για την εξουσία, πράγμα που φαίνεται και στο έργο: «Αν πάμε στο σήμερα, υπάρχουν κυβερνήσεις που δεν λαμβάνουν υπόψη τους την Τέχνη, δεν επενδύουν σε αυτήν. Γι’ αυτό, υπάρχει απλά για να υπάρχει. Η Ελλάδα δεν επενδύει στον Πολιτισμό, ειδικά τον Σύγχρονο. Ο Πολιτισμός γι’ αυτούς που κυβερνούν είναι κάτι σαν το λαϊκό πανηγύρι, που καλώς υπάρχει για να περνάει καλά ο κοσμάκης, αλλά ώς εκεί – δεν νοιάζονται για κάτι άλλο… Οσο για το έργο, προσωπικά βλέπω κάτι πολύ συμβολικό από την πλευρά του Πενθέα: ίσως γιατί, όπως και με όλες τις θρησκείες, όποιος θέλει να μυηθεί πρέπει να “πεθάνει”, να “σκοτώσει” κάτι μέσα του και να βγει καινούργιος άνθρωπος. Είναι επώδυνη η διαδικασία να κατακτήσεις ένα καινούργιο κομμάτι του εαυτού σου: πρώτα συγκρούεσαι με αυτό, μετά το δέχεσαι, μετά αποδομείσαι και μετά ζεις ως ένα καινούργιο ον. Μυείσαι σε κάτι ανώτερο» απαντά ο Γιώργος.

«Πάντα χρειάζεται ένα όριο για να το ξεπερνάς» παίρνει τον λόγο ο Δημήτρης. «Αυτό το όριο το θέτει ο Πενθέας στο έργο, όπου βλέπουμε τι σημαίνει η διατήρηση μιας κατάστασης, η αμφισβήτησή της και τι είναι το καινούργιο που έρχεται. Είμαστε έτοιμοι να αλλάξουμε στο καινούργιο που έρχεται;… Πάντως, αν κάτι είναι ανοιχτό σε οτιδήποτε καινούργιο, αυτό είναι η αρχαία τραγωδία! Οσο για τις “Βάκχες”, κάθε που βλέπω τη συνάντηση Πενθέα – Διονύσου είναι σαν να βλέπω την αντίστοιχη Πιλάτου – Χριστού: όπως και ο Χριστός, έτσι και ο Διόνυσος πάει παραδομένος. Και στο τέλος, ανασταίνεται, απελευθερώνεται…

Υπάρχει μια συνέχεια από τον παγανισμό στα Μυστήρια και μετά στον Χριστιανισμό. Αλλά μέσα σ’ όλα αυτά, υπάρχει η ακατάσχετη ανάγκη του ανθρώπου για ομορφιά και έκσταση – ίσως να έχουμε ξεχάσει κάπως την ανάγκη μας αυτή πλέον. Αλλά η Τέχνη είναι πάντα εκεί, έτοιμη να μας το θυμίσει». «Η επιθυμία είναι επικίνδυνη αλλά όχι γι’ αυτόν που τη νιώθει. Γι’ αυτόν που δεν τη βιώνει ή που δεν αφήνει τον άλλο να τη βιώσει. Γι’ αυτό υπάρχει ταξική διαφοροποίηση, αδικημένοι και προύχοντες» συνεχίζει ο Γιώργος. «Αλλαγή συνείδησης απαιτείται – κάτι που δύσκολα βλέπω να γίνεται. Αν ωστόσο είναι να γίνει, η Παιδεία και ο Πολιτισμός -μαζί με την Υγεία- ως τα υπέρτατα αγαθά μπορούν να μεταμορφώσουν τον άνθρωπο, μέσα και έξω του. Εκπολιτίζω σημαίνει εξευμενίζω». «Η υπέρτατη πράξη Πολιτισμού είναι το θέατρο! Κανένα άλλο πλάσμα δεν έκανε ποτέ αναπαράσταση – μόνο ο άνθρωπος. Γιατί ο Πολιτισμός είναι νόηση. Είναι πνεύμα!» καταλήγει ο Δ. Λάλος.

? Πληροφορίες: Σήμερα, στις 21.30, στον Βόλο (θέατρο «Μελίνα»), την επομένη στη Λάρισα και την Παρασκευή 7/7 στο Θέατρο Πέτρας (Πετρούπολη). Η παράσταση θα κάνει περιοδεία ανά την Ελλάδα.

Εισιτήρια και πληροφορίες: viva.gr.

Παίζουν οι: Δ. Λάλος, Θ. Δόβρης, Γ. Χριστοδούλου, Στ. Κοντακιώτης, Β. Βολιώτη, Γ. Τριανταφυλλίδης, Ε. Μαυρίδου, Δ. Κούζα. Χορός: Κ. Καραΐσκου, Δ. Κούζα, Σ. Κουλέρα, Χρ. Μαριάνου, Μ. Ρουχάτζε.

Μουσικοί επί σκηνής: Γ. Μαυρίδης, Β. Κόκλας. Μάσκες: Α. Μπουρελιάς – Archlabyrinth