Οι αμφίσημες «προοπτικές» ενός αμφιλεγόμενου σχεδίου «σωτηρίας»

Πώς μπορούν δυο άνθρωποι να βλέπουν το ίδιο γεγονός και να το αποτιμούν εντελώς διαφορετικά; Και αυτό να διαιωνίζεται παρά την απόσταση του χρόνου; Αυτά τα ερωτήματα βρίσκονται στον πυρήνα του έργου «Σχέδιο Μάρσαλ, ένα μονοπάτι προοπτικών», μια παράσταση ανάμεσα στο ντοκουμέντο, τη μυθοπλασία, τη γνώση και την ποίηση, που σκηνοθετεί η Νατάσα Τριανταφύλλη και παρουσιάζεται από απόψε μέχρι τις 10 Ιουνίου στον χώρο Ε της Πειραιώς 260, στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών.

Αφορμή για να ασχοληθεί η Νατάσα Τριανταφύλλη με το Σχέδιο Μάρσαλ στάθηκε η συνειδητοποίησή της για το πόσο λίγο γνωρίζουμε την Ιστορία της μεταπολεμικής Ελλάδας, τις προοπτικές, τις επιτυχίες αλλά και τις διαψεύσεις της, καθώς και το πώς μας επηρεάζουν μέχρι σήμερα. Ετσι μελέτησε τις ιστορικές και επιστημονικές πηγές, με οδηγό το ημερολόγιο και την έκθεση που συνέταξε για την Ελλάδα το 1947 ο απεσταλμένος των ΗΠΑ, Πολ Πόρτερ, για τη «βυθισμένη στην απόγνωση, την απογοήτευση και την ανυπαρξία πίστης στο μέλλον» χώρα.

Ετσι μεταφέρει την ιστορική εμπειρία στη σκηνή και τη μετατρέπει σε θεατρική δράση για να μιλήσει για μια χώρα που βγαίνει από τα συντρίμμια όχι μόνο του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου αλλά και του τραγικού Εμφυλίου. Και να μελετήσει ποιο ρόλο διαδραμάτισε η εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ, που πήρε τη μορφή του Σχεδίου Μάρσαλ, με το πρόγραμμα ανασυγκρότησης των κρατών της ευρωπαϊκής ηπείρου, ανάμεσά τους και της Ελλάδας. Ηταν ένα νέο ξεκίνημα μέσα από τα ερείπια, συνώνυμο της προσδοκίας για μια καλύτερη ζωή με όλη την ανασφάλεια και τη δυσκολία που συνοδεύει καθετί καινούργιο ή κάτι άλλο; Και πώς συνυπάρχει το αμερικανικό ιδεώδες με το άναρχο ελληνικό πνεύμα; Γι’ αυτά και για άλλα ακόμα ρωτήσαμε τη Νατάσα Τριανταφύλλη.

● Πώς το αποτιμάτε στο έργο σας; Ηταν ένα σχέδιο σωτηρίας για να κλείσουν οι πληγές σε μια τσακισμένη χώρα ή η διαιώνιση ενός αποικιοκρατικού σχεδίου, όπως μανιχαϊστικά περιγράφεται το Σχέδιο Μάρσαλ;

Επέφερε μια μεγάλη αλλαγή τη μεταπολεμική περίοδο μεταξύ 1947-1952. Πολλοί το έχουν χαρακτηρίσει ευφυές σχέδιο γιατί έθεσε νέες βάσεις για την Ιστορία μας αλλάζοντάς την κατά ένα μεγάλο μέρος και φυσικά έχει και θετικές και αρνητικές επιπτώσεις καθώς ήταν μεγάλες οι ισορροπίες που άλλαξε…

● Τι ανακαλύψατε στην έρευνά σας;

Πέρα από τη στήριξη του ελληνικού στρατού στην αναχαίτιση των κομμουνιστών και τη χρήση Ναπάλμ στον Εμφύλιο, που είναι τα πιο γνωστά γεγονότα ως αφετηρία του Ψυχρού Πολέμου, για μένα είχε ενδιαφέρον ότι εμπεριέχει το στοιχείο της ανα/μεταμόρφωσης, καθώς τοποθετείται ο σπόρος της Ενωμένης Ευρώπης όταν εξαναγκάζει τις 16 ευρωπαϊκές χώρες που αφορούσε να λειτουργήσουν για πρώτη φορά από κοινού – ισορροπίες εντός της Ευρώπης που θα διατηρηθούν. Εγιναν πάρα πολλά έργα υποδομών που δεν έχουμε συσχετίσει με αυτό, όπως είναι η ΔΕΗ, ο ΟΤΕ, ο ΕΟΤ, και μεγάλα έργα καθώς είχε καταστραφεί το οδικό και σιδηροδρομικό δίκτυο. Αποστραγγίστηκαν έλη κυρίως στη Μακεδονία, αναδιοργανώθηκε η γεωργική ανάπτυξη με ειδικούς που ήρθαν και πρότειναν φύτευση νέων ειδών, υπάρχουν δεκάδες άγνωστες ιστορίες, όπως αυτή της πόλης Ανθήλη έξω από τη Λαμία που ένα χρόνο μετά εξήγε ρύζι.

Ανοίγουμε την κοινωνικοπολιτική διάσταση και προοπτική της κοινωνικής αναμόχλευσης και της Αριστεράς. Ακόμα ένα σημείο που ξεχωρίζω είναι ότι είχε εντοπιστεί το στοιχείο της διαφθοράς, η σχέση του Λαϊκού Κόμματος με τις ελίτ, και στην προσπάθειά τους να σπάσουν αυτές τις σχέσεις έβαλαν έναν Αμερικανό και έναν Ελληνα σε κάθε υπουργείο, που ως παρέμβαση είναι αρνητική αλλά ωστόσο συνέβαλε στην οργάνωση του κράτους από την αρχή κι ανάγκασε πολλές υπηρεσίες να κάνουν για πρώτη φορά προϋπολογισμό.

Βέβαια υπήρχαν πολιτικές επιδιώξεις όπως είναι η ανάπτυξη και της δικής τους οικονομίας και η εξαγωγή του μοντέλου τους, του new deal, αυτού του κράματος ελεύθερης αγοράς και κρατικής παρέμβασης, στην Ευρώπη όπου πολλές χώρες αναζητούσαν τον δρόμο τους ανάμεσα στον φασισμό που άφηναν πίσω τους και στο μοντέλο του κομμουνισμού στο οποίο εντάσσονταν αρκετές χώρες. Πρόσφερε έτσι ένα πολιτικό μοντέλο αναδιοργάνωσης για πολλές ευρωπαϊκές χώρες…

● Τι σας απασχολεί στην παράσταση;

Η έννοια της προοπτικής, όπως λέει και ο υπότιτλος «ένα μονοπάτι προοπτικών»: Ποιες προοπτικές και δυσκολίες υπήρχαν στην Ελλάδα μετά τον πόλεμο, ποιες προοπτικές άνοιξαν και ποιες έκλεισαν. Τι σημαίνει να κοιτούν δυο άνθρωποι το ίδιο πράγμα και να βλέπουν κάτι διαφορετικό, να κοιτούν το ίδιο γεγονός σε μια άλλη εποχή και να καταλαβαίνουν άλλα πράγματα…

♦ Πληροφορίες: Σχέδιο Μάρσαλ – A path of perspectives.

Σύλληψη-σκηνοθεσία-φωτισμοί: Νατάσα Τριανταφύλλη.

Σύνθεση κειμένου παράστασης: Δήμητρα Μητροπούλου, Νατάσα Τριανταφύλλη.

Δραματουργική συνεργασία: Ελενα Τριανταφυλλοπούλου.

Σκηνικά: Εύα Μανιδάκη. Κοστούμια: Βάνα Γιαννούλα.

Μουσική: Μonika.

Παίζουν: Δάφνη Αλεξάντερ, Νικόλας Μαραζιώτης, Δήμητρα Μητροπούλου, Αρης Μπαλής. Συμμετέχει ο μικρός Κωνσταντίνος Σάρδης. Στο βίντεο εμφανίζεται ο Χρήστος Λούλης.

Πειραιώς 260 – Χώρος Ε. 7-10 Ιουνίου στις 21.00. Αύριο 9 Ιουνίου μετά την παράσταση ακολουθεί συζήτηση.

Εισιτήρια: aefestival.gr, viva.gr & public.gr. Κεντρικά εκδοτήρια πλ. Συντάγματος (info point Δήμου Αθηναίων). Τηλεφωνική αγορά +30 2118008181. ΑμεΑ: +30 210 3221897