Τι γίνεται όταν ο δράστης είναι οικογένειά σου;

Μέχρι πού θα έφτανες για να προστατέψεις τους δικούς σου; Αυτό το επίκαιρο ερώτημα θέτει ο Κωνσταντίνος Μάρκελλος σκηνοθετώντας το έργο «Ορφανά» που έγραψε το 2009 ο Ντένις Κέλι. Ενα έργο που υπονοεί περισσότερα από όσα τελικά φανερώνονται, όταν ο Λίαμ, αδελφός της Ελεν, εμφανίζεται με τα ρούχα του αιματοβαμμένα, απρόσκλητος, στο σπίτι όπου ζει με τον άντρα της Ντάνι, ένα βράδυ που το ζευγάρι είχε φυλάξει για τους δυο τους. Την ανησυχία για τη σωματική ακεραιότητα του Λίαμ διαδέχεται η αγωνία να προστατευτεί η οικογένεια όταν οι αντικρουόμενες αφηγήσεις ενός σκοτεινού περιστατικού κατατείνουν στην εκδοχή μιας ακραίας ρατσιστικής επίθεσης, κοντά στο σπίτι τους.

Μια σειρά από συγκρούσεις ξεσπά στους κόλπους τής φαινομενικά δεμένης οικογένειας. Στο τέλος της αναμέτρησης της παραβατικότητας με την ατομική ευθύνη, την κοινωνική συνείδηση και τη συγγένεια, κανείς δεν έχει μείνει ίδιος και καμία σχέση δεν έχει μείνει αδιατάρακτη καθώς ξεγυμνώνεται το πολυδιάστατο πρόσωπο της βίας μέσα και έξω από τον οικείο χώρο, τους οικείους και τους ανοίκειους. Συνείδηση, ηθική, ιδεολογία, αγάπη, ασφάλεια, προστασία, οικογενειακοί δεσμοί και κοινωνική ευθύνη είναι μόνο κάποιες από τις έννοιες που συνθέτουν τα ζητήματα που διερευνά αυτό το βραβευμένο έργο της ευρωπαϊκής δραματουργίας (Herald Angel Award στο Edinburgh Fringe Festival).

Η σύγχρονη μετάφραση του έργου που υπογράφει ο σκηνοθέτης, με τη σημερινή γλώσσα της βίας και του πεζοδρομίου, βραβεύτηκε από το Ευρωπαϊκό Δίκτυο Μετάφρασης και δεν θα μπορούσε να αποδίδει πιο εύστοχα την καθημερινή ωμότητα στα σπλάχνα μιας κοινωνίας που φαίνεται να έχει χάσει τον ηθικό της μπούσουλα, ξεγυμνώνοντας την ορφάνια που φύεται στον κοινωνικό χώρο όταν η συγκάλυψη της παραβατικότητας στο όνομα της προστασίας της οικογένειας δεν συνιστά απλά συνενοχή, αλλά συνέργεια, καθιστώντας εύκολη υπόθεση την καταβαράθρωση των διαβρωμένων από την υποκρισία σχέσεων. Ο Κωνσταντίνος Μάρκελλος μας βάζει στο άγριο σύμπαν του έργου.

● Για ποια ορφάνια μιλάει το έργο;

Υποτίθεται ότι αναφέρεται στα δύο αδέλφια, τον Λίαμ και την Ελεν, που είχαν μείνει μόνοι τους όταν ήταν μικροί. Καθώς τα πράγματα εξελίσσονται όμως παίρνουν μια άλλη διάσταση, αφού κανένας δεν νιώθει οικείος με κανέναν… Ο Κέλι μάς μιλάει για τις συμβάσεις των κοινωνικών σχέσεων και ιδιαίτερα των οικογενειακών, κατασκευές μέσα στις οποίες αναζητούμε την ασφάλεια. Αλλά για να καταφέρουμε να συμβιώσουμε κρύβουμε πάρα πολλά, απωθημένα, ματαιώσεις, μυστικά που στις στιγμές της έντασης και της κρίσης, όπως αυτή που συμβαίνει στο έργο, βγαίνουν στην επιφάνεια φανερώνοντας το επίπλαστο των σχέσεών μας.

● Αλλά και η ανάδυση της βίας δεν επηρεάζει τις σχέσεις μεταξύ των ηρώων;

Η βία είναι κάτι έμφυτο στο ζωικό βασίλειο – κι εμείς σε αυτό ανήκουμε. Υπάρχει μια σύγκρουση λογικής και ενστίκτων στο έργο που μας θυμίζει όλα όσα έχουμε καταπνίξει για να μπορέσουμε να οικοδομήσουμε την κοινωνική μας ταυτότητα με έναν τρόπο αποδεκτό, ενώ ταυτόχρονα προσπαθούμε να είμαστε και λίγο η εικόνα που οι άλλοι έχουν για εμάς. Το ένστικτο της επιβίωσης είναι το πιο ισχυρό από όλα και όταν οι άνθρωποι βρίσκονται σε έκρυθμες καταστάσεις αναπτύσσουν κάθε μηχανισμό που θα τους επιτρέψει να τη βγάλουν καθαρή, όπως ο Λίαμ. Μέσα σε αυτούς τους μηχανισμούς είναι και η απώθηση.

● Κάπου εκεί εισέρχεται και η ταξική βία;

Το ταξικό στοιχείο αν και έντονο είναι κρυμμένο. Αυτοί οι άνθρωποι ζουν σε μια υποβαθμισμένη περιοχή παρά την οικονομική τους κατάσταση που δεν το δικαιολογεί αυτό. Μια περίοδο η κυβέρνηση στην Αγγλία έδωσε κίνητρα ώστε οι ευκατάστατοι να παραμείνουν σε τέτοιες γειτονιές με σκοπό να ανεβάσουν το επίπεδο της περιοχής, οπότε συνέβησαν αντίστοιχα γεγονότα. Το πώς διαχειρίζεται η πολιτική το ταξικό ζήτημα και το πώς μπορούν να συμβιώσουν άνθρωποι που ανήκουν σε διαφορετικές τάξεις είναι ένα καυστικό σχόλιο του συγγραφέα.

● Βγαίνει κάποιος αλώβητος από αυτή τη συνθήκη;

Κανείς δεν είναι αυτός που ήταν στην αρχή, με τη μεγαλύτερη αναθεώρηση να βαραίνει τον Ντάνι και την Ελεν. Ο ένας είναι ιδεολόγος και ηθικός πολίτης ο οποίος μέσα από παλινδρομήσεις και εκβιασμούς, για να προστατέψει τη σχέση του, οδηγείται στο να γίνει και αυτός ένας εγκληματίας. Η Ελεν, ζώντας για πολλά χρόνια σε αυτή τη σύμβαση με τον αδερφό της και θέλοντας να υποστηρίξει την οικογένειά της πάνω απ’ όλα, φτάνει να ανατρέψει όλες τις πεποιθήσεις της και καταλαβαίνει πως δεν μπορείς να δικαιολογείς τα πάντα επειδή τυχαίνει ο δράστης να είναι οικογένειά σου. Η στιγμή της αποκάλυψης που είναι και το ψαλίδι με το οποίο κόβει τον ομφάλιο λώρο με τον αδελφό της είναι επώδυνη.

? Μικρό Γκλόρια (Ιπποκράτους 7). «Ορφανά» του Dennis Kelly. Μετάφραση-σκηνοθεσία: Κωνσταντίνος Μάρκελλος. Σκηνικά-κοστούμια: Αρετή Μουστάκα. Σχεδιασμός φωτισμών: Στέλλα Κάλτσου. Μουσική-sound design: Διαμαντής Αδαμαντίδης (Inner D). Βοηθός σκηνοθέτη: Ilya Algaer. Παίζουν οι: Ελένη Στεργίου, Χρήστος Παπαδόπουλος, Κωνσταντίνος Μάρκελλος. Εισιτήρια 14-17€. Τηλέφωνο κρατήσεων: 210 3642334. Προπώληση: viva.gr.