Hum@nitarium: Μια παράσταση για την ψηφιοποίηση της ζωής

Πρωτοείδαμε κάτι παρόμοιο στη σειρά «Black Mirror» του Netflix. Οι περισσότεροι το είδαν σαν μια ευκαιρία εύκολου πλουτισμού και τηλεθέασης, ως Big Brother. Ωστόσο, δεν μιλάμε ούτε για ένα τηλεοπτικό πρόγραμμα ούτε για μια σειρά ψηφιακής πλατφόρμας. Δεν μιλάμε καν για ένα μακρινό, δυστοπικό μέλλον. Μιλάμε για ένα εντελώς παράλογο, αντιδημοκρατικό, ασύλληπτα τραγικό και σκοτεινό παρόν… που -καλομελέτα κι έρχεται- δεν είναι καθόλου μακριά από το να χτυπήσει και την πόρτα της Ευρώπης. Το βλέπουμε ήδη εξάλλου: στη Βρετανία, μεσιτικές εταιρείες εντοπίζουν άμεσα αν ένας πελάτης μπορεί να γίνει «δεκτός», καθώς έχουν στοιχεία για το αν αποπληρώνει τα χρέη του κ.λπ., δίνοντας μια βαθμολογία που χρησιμοποιείται από τους δανειστές και τους παρόχους στεγαστικών δανείων. Στο eBay υπάρχει επίσης βαθμολόγηση αναφορικά με τους χρόνους αποστολής και την επικοινωνία, ενώ στην Uber οι οδηγοί και οι επιβάτες της βαθμολογούν ο ένας τον άλλον. Αν η βαθμολογία σας πέσει πολύ, δεν είστε τυχεροί…

Στην Κίνα, ωστόσο, όλη αυτή η «βαθμολόγηση» έχει περάσει πίστα: Πρόκειται για ένα είδος «κοινωνικής πίστωσης», όπου ο κάθε πολίτης βαθμολογείται πλέον από ιδιώτες (που όμως συνδέονται με κρατικές ταξινομήσεις, χωρίς αλγοριθμική διαφάνεια και προστασία), όχι για τις υπηρεσίες που προσφέρει, αλλά για το «τι είδους πολίτης είναι»!

Είναι αρκετά υπάκουος; Παίρνει μέρος σε αντικυβερνητικές διαδηλώσεις και πορείες; Είναι ικανά εργατικός; Πόσο χαφιές είναι; Καταδίδει στις Αρχές όποιον βλέπει να συμμετέχει σε διαδηλώσεις, όποιον θεωρεί ότι είναι «ανυπάκουος»; Οι πρώτοι βλέπουν τη βαθμολογία τους να αυξάνεται, οι τελευταίοι να καταβαραθρώνεται. Οι πολίτες ουσιαστικά εποπτεύονται σε πραγματικό χρόνο σε κάθε τους μικροκίνηση. Το σύστημα βαθμολογεί, επιβραβεύει ή τιμωρεί δημόσια. Ο ιδεολογικός αλγόριθμος είναι «οι άνθρωποι με χαμηλό σκορ να χρεοκοπούν», όπως δήλωσε ο Hou Yunchun, πρώην αναπληρωτής διευθυντής του Κέντρου Αναπτυξιακής Έρευνας του Κρατικού Συμβουλίου της Κίνας.

Η βαθμολόγηση του κάθε πολίτη ξεκινάει πρακτικά με την ενηλικίωση. Αν οι κάμερες καταγράψουν ότι βοήθησε έναν ηλικιωμένο να διασχίσει τον δρόμο ή έσωσε ένα ζωάκι, αν δε βάζει δυνατά τη μουσική στο σπίτι του ή δεν ακούει μουσική στο μετρό, αν καταδίδει όσους δεν κάνουν τα παραπάνω, τότε η βαθμολογία του αυξάνεται και έχει «επιβραβεύσεις» ως «καλός πολίτης». Εχει δυνατότητα για δωρεάν μεταφορά στην πόλη, δεν πληρώνει εγγύηση στα νοσοκομεία, έχει περισσότερες κοινωνικές παροχές.

Αν πάλι είσαι «κακός πολίτης», αν απεργείς, αν είσαι «ανυπάκουος», αν, αν, αν… τότε ο εφιάλτης ξεκινά: δεν μπορείς να πάρεις δάνειο από την τράπεζα, δεν μπορείς να ταξιδέψεις, δεν έχεις συμμετοχή στη δημόσια υγεία, έχεις αυξημένα τέλη και φόρους… Ακόμα και στο τηλέφωνό σου, όποιος σε καλέσει, ακούει πρώτα ένα ηχογραφημένο μήνυμα που αναφέρει σε ποια κατηγορία πολιτών ανήκεις!

Αυτά συμβαίνουν ήδη, σε τεράστια κλίμακα στην Κίνα, σε μικρότερη (πιο περιορισμένη και θεματικά) στην Ευρώπη, όπως αναλύσαμε ήδη. Ο Θάνος Νίκας εμπνεύστηκε από την ψηφιοποίηση της καθημερινότητάς μας, εν μέσω εγκλεισμών επί πανδημίας, έμαθε για όλα τα παραπάνω και δημιούργησε μια πρωτοποριακή παράσταση αλήθειας: το Hum@nitarium.

Στην παράσταση, ο αλγόριθμος επιλέγει τρεις ανθρώπους μέσα από τη δραστηριότητά τους στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Ο ίδιοι παρουσιάζονται ώστε η κοινότητα να τους γνωρίσει καλύτερα. Συστήνονται με ένα ψευδώνυμο της επιλογής τους για να ενισχύσουν, σύντομα και περιεκτικά, την υπάρχουσα ταυτότητά τους. Το Hum@nitarium είναι το σύστημα που θα τους κάνει τελικά διάφανους. Θα τους προσφέρει την απόλυτη αναγνώριση ή την απόλυτη τιμωρία… Είναι αυτό που συμβαίνει ήδη, ως τραγικότητα και ως φάρσα. Είναι η αλήθεια. Μόνο που εμείς στην Ελλάδα, προς ώρας, θα το δούμε ως θεατρική παράσταση…

H παράσταση σχεδιάστηκε για να ταξιδέψει εντός και εκτός Ελλάδας. Πρώτος σταθμός της η Θεσσαλονίκη: ξεκίνησε χθες Παρασκευή στο θέατρο «Άνετον» και θα παρουσιάζεται για περιορισμένο αριθμό παραστάσεων, κάθε μέρα, στις 21.30. Επί σκηνής είναι οι ηθοποιοί: Χρήστος Γαβριηλίδης, Δημήτρης Δάγκαλης, Αργυρώ Κουρλίτη, Κατερίνα Συναπίδου. Συγγραφέας: Στέλλα Παπαδημητρίου. Σύλληψη-Σκηνοθεσία: Θάνος Νίκας