«Δεν θέλω να φοβάμαι. Θέλω να γελάω πάντα, όπως ο Λουκιανός!»

Είναι ηθοποιός εδώ και 22 χρόνια. Στέκεται στο σανίδι, ερμηνεύει, πασχίζει. Εως τέλη Γενάρη, η Γιασεμί Κηλαηδόνη συνεχίζει την επιτυχημένη παράσταση «Ατσάλι» της Σκοτσέζας συγγραφέως Ρόνα Μουνρό, σε σκηνοθεσία Νάντιας Φώσκολου, όπου υποδύεται μία ισοβίτισσα μητέρα. Το αν σκότωσε πράγματι τον άνδρα της λίγο ενδιαφέρει. Είναι τόσο δυνατές οι ερμηνείες και των τεσσάρων ηθοποιών, που το έργο περνάει σε δεύτερη μοίρα.

Οσο για την ίδια, λέει ίσως το καλύτερο «γαμώτο» στη θεατρική ιστορία, ενσαρκώνοντας μέσα σου όχι μόνο το δράμα της ηρωίδας της αλλά και την ιστορία της οικογένειάς της και της ίδιας της χώρας μας. Αλλωστε, αν το καλοσκεφτεί κανείς, αναλόγως πώς εκφέρεται αυτή η λέξη, μπορεί να σταθεί σχεδόν σε όλες τις περιστάσεις.

Η Γιασεμί Κηλαηδόνη πήρε το όνομα της γιαγιάς της και το επώνυμο του πατέρα της. Προφανώς είναι αυθύπαρκτη και ως προσωπικότητα και ως ηθοποιός αλλά είναι και κόρη δύο αγαπημένων μας ανθρώπων: της Αννας Βαγενά και του Λουκιανού Κηλαηδόνη. Πειράζει που ενώ τη βλέπουμε, σκεφτόμαστε και αυτούς τους δυο, ειδικά τον Λουκιανό που τόσο μας λείπει («έφυγε» από τη ζωή το 2017);

«Ούτε καν!», μας απαντάει η Γιασεμί χαμογελώντας. «Εξάλλου και για μένα είναι τόσο ζωντανός ο πατέρας μου! Λες και τον βλέπω μπροστά στα μάτια μου, με την εφημερίδα (“Ελευθεροτυπία” πάντα και μετά “Εφημερίδα των Συντακτών”) και το τσιγάρο του, να διαβάζει. Θυμάμαι τις συζητήσεις μας (μιλάγαμε για τα πάντα!), θυμάμαι το απίστευτο χιούμορ του. Ξέρεις, σκέφτομαι, ειδικά τώρα που έχω κι εγώ παιδί (ευτυχώς πρόλαβε και τη γνώρισε τη μικρή για λίγο ο Λουκιανός), πόσα άντεξαν αυτές οι γενιές των γονιών μου: Ο πατέρας μου είχε τις δυσκολίες των Αριστερών. Δεν έχει μιλήσει ποτέ δημόσια ο ίδιος γι’ αυτά, αλλά ο πατέρας του, Τάκης Κηλαηδόνης, ήταν από τους τελευταίους που βγήκαν από φυλακές και εξορίες (στη Μακρόνησο ήταν στην ίδια σκηνή με τον Μίκη Θεοδωράκη).

Οκτώ χρόνων ήταν ο Λουκιανός, όταν τον είδε για πρώτη φορά στο Μεταγωγών: “Αυτός είναι ο πατέρας σου”, του είπε η γιαγιά μου. Εγώ δεν τον πρόλαβα, πέθανε το 1971, έναν χρόνο πριν γίνουν ζευγάρι ο Λουκιανός με την Αννα. Ο πατέρας μου είχε έναν αδελφό μεγαλύτερο, τον Κώστα, που ήταν ζωγράφος, αλλά είχε πολλά θέματα υγείας και πέθανε. Από την πλευρά της μητέρας του, ήταν από το Τσεσμέ, από τη Μικρασία. Η Αννα, πάλι, είχε το δικό της κομμάτι, ήταν στους Λαμπράκηδες κ.λπ. Αυτή η γενιά έζησε όλα αυτά και θεωρώ ότι εμάς τους μικρότερους κάπου μας προστάτευσαν. Και βλέπω τώρα εμένα ως γονιό και άλλους σαν εμένα, να ζούμε μέσα στον φόβο. Και λέω “είναι δυνατόν; Πώς μας έχουν κάνει έτσι;”. Τα οικονομικά είναι απάλευτα, η ακρίβεια καλπάζει, όλα γύρω μας είναι σκοτεινά. Δεν θέλω να φοβάμαι! Θέλω να γελάω, όπως ο Λουκιανός. Δεν έχουμε χαρά γύρω μας. Αυτό λείπει. Κάνουν τα πάντα, για να μας την πάρουν. Φοβάσαι να πάει μόνο του το παιδί σου σχολείο, να παίξει στο πάρκο (αν βρει κιόλας πάρκο). Ισως μας λείπει η συλλογικότητα και η αλληλεγγύη που είχαν οι παλαιότερες γενιές αριστερών. Και γι’ αυτό άντεξαν. Δεν είχαν την πολυτέλεια, όπως λέω τώρα εγώ “να αντέξουμε”, πίνοντας τη ζεστή μου σοκολάτα. Ο παππούς μου έπρεπε να αντέξει κάτι πολύ πραγματικό… Μακάρι να μπορέσουμε να αντιμετωπίσουμε τις σημερινές δυσκολίες, αλλά να βγούμε όλοι μαζί στο φως, συλλογικά!

Ο Λουκιανός είχε πολύ χιούμορ. Τα πιο σοβαρά πράγματα τα είπε με τα τραγούδια του. Και τα είπε όλα. Οταν τον ρωτούσαν πότε θα παρουσιάσει νέα τραγούδια, απαντούσε “”ακούστε πρώτα αυτά που έχω γράψει” -τα είχε πει ήδη όλα! Πέρασε τόσες δυσκολίες, κι όμως όλα αυτά τα μετουσίωσε και πήγε κόντρα επίτηδες: δεν έβγαλε μιζέρια, μαυρίλα, αλλά με χιούμορ καβάλησε το άλογό του κι έχτισε μια δική του περσόνα, την οποία υπηρέτησε. Η Αννα (σ.σ. Βαγενά) πάλι, από ένα χωριό στη Λάρισα, βρέθηκε στην Αθήνα, πέρασε στη Νομική μέσα στη χούντα, αλλά ήθελε να γίνει ηθοποιός και μπήκε στο Τέχνης. Ηταν πάντα η πιο γήινη. Ο Λουκιανός ήταν ονειρικός, φευγάτος. Ποιος άλλος θα έκανε ό,τι έκανε εκείνος, με τόσους ακόμα, στο πάρτιο το 1983, στη Βουλιαγμένη;

Αυτή είναι η δική του ιστορία, παρόμοια είναι της Αννας, κι εγώ τώρα υπάρχω μαζί με σένα και όλους μας, σε μία ακόμα. Συνδέονται οι ιστορίες; Φυσικά! Το θέατρο, η Τέχνη, το αποδεικνύουν αυτό. Αν τους αφήσουμε να μας πάρουν τις ιστορίες μας, έχουμε τελειώσει. Το προσπαθούν. Να επανεγγράψουν την Ιστορία, να μας κάνουν κάποιους άλλους. Ολα αυτά, όμως, είναι επικοινωνιακές παπαριές, που θα ‘λεγε κι ο Λουκιανός.

Ας τους! Αυτοί κάνουν τη δουλειά τους κι εμείς τη δική μας. Από το μετερίζι του ο καθένας και όλοι μαζί. Το περιμένω αυτό το “μαζί”. Το νιώθω στο θέατρο. Τόσα χρόνια εδώ στο Μεταξουργείο, παράσταση την παράσταση, δίχως καμία απολύτως κρατική βοήθεια, σε μια θεατρογειτονιά, που προσπαθεί να αποφύγει τον “εξευγενισμό” (gentrification). Είναι διαρκής αγώνας. Αλλάζουν τα πράγματα, αλλά προσπαθούμε. Είμαστε εδώ, κάνουμε θέατρο, μουσική, Τέχνη. Μιλάμε, προβληματιζόμαστε, γελάμε. Να θυμόμαστε κιόλας όμως. Να μην γίνουμε “κτήμα τους”, όπως ακούγεται και στο έργο… Ελπίζω ν’ αλλάξουν και τα πράγματα σύντομα».

? ΠΛΗΡΟΦΟΡΙΕΣ: H παράσταση «Ατσάλι» συνεχίζει στο θέατρο Μεταξουργείο (Ακαδήμου 14, πλατεία Αυδή, Μεταξουργείο, τηλ. 2105234382). Κυρ. 25/12 και 1/01 στις 20.00 και επόμενες Κυριακές στις 19.00 (έως 29/01), Πέμπτη 6/01 και Παρ. 7/01 στις 20.00, Σάβ. στις 21.00. Παίζουν: Γιασεμί Κηλαηδόνη, Κατερίνα Παπαδάκη, Ανδρέας Κωνσταντινίδης, Ασπασία Μπατατόλη.