Θέατρο Τέχνης: 80… ετών, αλλά με βλέμμα νεανικό και ρηξικέλευθο

Στις 7 Οκτωβρίου του 1942 το Θέατρο Τέχνης έκανε το ντεμπούτο του με την «Αγριόπαπια» του Ερρίκου Ιψεν από όπου προέρχεται και η φετινή του φράση-στίγμα: «Μοναδική αμοιβή είναι το μέλλον».

Σε αυτό το μέλλον έχει στραμμένο το βλέμμα του στον προγραμματισμό του για τούτη τη γενέθλια σεζόν των 80 του χρόνων ο μακροβιότερος μη κρατικός πολιτιστικός οργανισμός της χώρας, έχοντας στις αποσκευές του έργα που αναδεικνύουν τον αγώνα των γυναικών για ισότητα, επειδή το μέλλον θα είναι… γυναίκα, συμπράξεις με πολιτιστικούς οργανισμούς (Εθνικό-ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης), επειδή η επιβίωση του ανθρώπινου είδους βασίστηκε στη συνεργασία, έργα αναστοχασμού της παράδοσης και εργαστήρια θεατρικής έκφρασης για εφήβους, παραστάσεις βασισμένες σε πρωτότυπα νεοελληνικά θεατρικά κείμενα και νέες ομάδες με την ιδιαίτερη ματιά τους πάνω στα ερωτήματα που θέτει η σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα αλλά και έργα μεγάλων ξένων συγγραφέων.

To πρόγραμμα κρύβει όμως και εκπλήξεις: μικρές ενέσεις ιστορίας για τον εορτασμό των 80 χρόνων, με ολιγόλεπτα αποσπάσματα από ιστορικές παραστάσεις αυτής της πορείας ή νέα έργα που ετοιμάζονται. Εν τω μεταξύ για λίγες ακόμη παραστάσεις παρουσιάζονται τα έργα της προηγούμενης σεζόν. Λίγο πριν από την έναρξη ή στο διάλειμμα των παραστάσεων, σαν ένα καλλιτεχνικό εορταστικό κέρασμα υπό τον γενικό τίτλο «δεύτερο κουδούνι». Τέλος, ως αναζήτηση για ουσιαστικότερη επικοινωνία με τους θεατές ανακοινώθηκε η επανίδρυση του «Σωματείου Φίλων Θεάτρου Τέχνης».

Ανακύκλωση

Αυτόν τον μήνα θα ανέβουν οι παραγωγές της προηγούμενης σεζόν, δημιουργικά ανανεωμένες και με πρόθεση να τους δοθούν περισσότερος χρόνος και χώρος, καθώς μάλιστα «η δημιουργική ανακύκλωση δεν είναι παρά η βάση της ίδιας της θεατρικής τέχνης: λέμε τις ίδιες ιστορίες, το θέμα είναι πώς τις ξαναλέμε μέσα από το πρίσμα της εποχής μας, σε έναν κόσμο που αλλάζει και κανείς δεν μπορεί να φανταστεί το αύριο», όπως παρατήρησε η καλλιτεχνική διευθύντρια του Θεάτρου, Μαριάννα Κάλμπαρη. Το «Μικρό Αναρχικό Καλοκαίρι/Βαρκελώνη ‘36» από την ομάδα Ματαρόα σε σκηνοθεσία Ακύλλα Καραζήση θα μας μεταφέρει στην Ισπανία του αναρχικού πειράματος μέσα στον Εμφύλιο, στη Φρυνίχου, τα Σαββατοκύριακα 8-23 Οκτωβρίου.

«Οι παστρικές» της Μαριάννας Κάλμπαρη για τις γυναίκες πρόσφυγες της Μικρασιατικής Καταστροφής επίσης εγκαθίστανται στη Φρυνίχου για 4 παραστάσεις κάθε Πέμπτη, Παρασκευή 13-21/10. Ολόκληρη η «Τριλογία Αρτώ» των Ιόλης Ανδρεάδη-Αρη Ασπρούλη -του οποίου τα έργα είναι «παρηγοριά»- παρουσιάζεται σε ενιαία ροή: «Αρτώ/Βαν Γκογκ» με τον Τζιν Ζιλέτ και ελληνικούς υπέρτιτλους, «Οικογένεια Τσένσι» και «Κόκαλο» στο Υπόγειο κάθε Δευτέρα και Τρίτη (31/10-22/11).

Η Μαρία Πρωτόπαππα εξελίσσει την «Αντιγόνη» του Ανούιγ που ανέβηκε πέρσι στο Υπόγειο (15/10-27/11). Κι επιτέλους η «Στέλλα με τα κόκκινα γάντια» του Ιάκωβου Καμπανέλλη, σε σκηνοθεσία Γιάννου Περλέγκα, συναντά το κοινό της αφού την πρώτη εκδοχή για το Εθνικό απέτρεψε η πανδημία. Φέτος όμως το έργο βρίσκει στέγη εκεί όπου παίχτηκαν για πρώτη φορά τα έργα του συγγραφέα ο οποίος φέτος τιμάται για την προσφορά του (29/10-22/1). Στη Φρυνίχου για δεύτερη σεζόν και το εξαίρετο θρίλερ του Βασίλη Μαυρογεωργίου για το Τέχνης «Μοτέλ» (1/11-28/2).

Για τη γυναίκα

● Για πρώτη φορά ανεβαίνει στη χώρα μας το βραβευμένο έργο της Αννα Ζίγκλερ «Photograph 51» σε σκηνοθεσία Τάκη Τζαμαργιά (28/11-11/4), για την αληθινή ιστορία της ερευνήτριας Ρόζαλιντ Φράνκλιν, που πρώτη αποτύπωσε φωτογραφικά το 1952 το ανθρώπινο DNA, ανοίγοντας δρόμο στην επιστήμη και στους συναδέλφους της που πήραν το Νόμπελ εκτός από εκείνη σε μια ανδροκρατούμενη και συντηρητική εποχή και για την οποία μάθαμε από τα απομνημονεύματά τους μισό αιώνα αργότερα.

● Σε συνεργασία με το ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης έρχεται στο Θέατρο Τέχνης η «Ελευθερία στη Βρέμη» του Ρ.Β. Φασμπίντερ σε σκηνοθεσία Νίκου Μαστοράκη (25/1-9/4), ένας ύμνος στην ελευθερία που κατακτάται με κάθε τίμημα και έγραψε με αφορμή την αληθινή ιστορία της Γκέσε Γκότφριντ, μιας θεοσεβούμενης και έντιμης αστής που ήρθε σε σύγκρουση με όλο το ανδροκρατούμενο περιβάλλον της καταφεύγοντας σε ακραίες λύσεις: για τα εγκλήματά της -σκότωσε 15 ανθρώπους- που αποκαλύφθηκαν το 1831 αποκεφαλίστηκε, στην τελευταία δημόσια εκτέλεση στη Βρέμη.

Ξένοι συγγραφείς

● Το ελάχιστα παιγμένο στην Ελλάδα έργο του Αλμπέρ Καμί «Η παρεξήγηση» σκηνοθετεί ο Γιάννης Χουβαρδάς (29/10-22/1): στο κλίμα του «Ξένου», αναβιώνει αισθήματα αποξένωσης και του παραλόγου της ανθρώπινης ύπαρξης σε ένα αδιάφορο σύμπαν. Μελετά τη σύγκρουση του ανθρώπου με το μοιραίο και τις τραγικές συνέπειες ενός αθώου λάθους στην επικοινωνία με τραγική συνέπεια τον θάνατο.

● Το έργο του 1863 «Τι να κάνουμε» του Ρώσου φιλοσόφου Νικολάι Τσερνισέφσκι, που προβλημάτισε ακόμη και τον Λένιν, μεταφέρει η Ελλη Παπακωνσταντίνου (από 10/5) στη σκηνή του Θεάτρου Τέχνης, συνδέοντάς το με τα σημερινά όσο και διαχρονικά ερωτήματα/διλήμματα: πόσο ελεύθεροι/ες είμαστε να ορίζουμε τη μοίρα και την ταυτότητά μας, τι μπορούμε να αντιτάξουμε στην αναδίπλωση των αξιών και τη συντηρητικοποίηση της δυτικής κοινωνίας και πώς αντανακλώνται η προσωπική ηθική και οι επιλογές μας στην οικογένεια και την κοινωνία μας.

● Αναζητώντας τον αποσιωπημένο ρόλο του λαού στα έργα για τον βίο των βασιλιάδων του Σέξπιρ, η ομάδα RMS Mataroa με τον Ακύλλα Καραζήση παρουσιάζουν τις «Καμπάνες τα μεσάνυχτα. Κάποιες κυρίες διασκεδάζουν» (από 4/5), ακολουθώντας την αμφίσημη πορεία του Φάλσταφ στον λαβύρινθο της αγγλικής ιστορίας, αναδεικνύοντας ζητήματα όπως ο ζόφος της Ιστορίας, η πάλη για εξουσία, η προδοσία, η εκδίκηση και η γυναικεία χειραφέτηση. Βασισμένη σε τέσσερα σεξπιρικά έργα.

Ελληνικό έργο

● Η Ελσα Ανδριανού, μεταγράφοντας μια πληθώρα θεατρικής δραματουργίας, παραδίδει το «Aναζητώντας τον πατέρα» σε σκηνοθεσία Θοδωρή Αμπαζή (από 19/4) και η ομάδα «Οπεra» αποδομεί τα στερεότυπα της «οικογενειακής εστίας».

● Σε σύμπραξη των Γιάννη Καλαβριανού, Μαριάννας Κάλμπαρη, Βασίλη Μαυρογεωργίου στα κείμενα και στη σκηνοθεσία, οι «Υπερβολές» από 19/4 παρουσιάζουν ένα νεοελληνικό έργο για τη φανερή και κρυμμένη βία που υπάρχει παντού γύρω μας.

Παράλληλα θα συνεχιστούν εκτός από την παιδική και εφηβική σκηνή με νέα έργα, η μουσική σκηνή αλλά και το «ψηφιακό ρεπερτόριο», που θεσπίστηκε με αφορμή την πανδημία για web και audio παραγωγές ειδικά για το διαδίκτυο, με τον «Φρέντυ» του Εντι Διαμαντόπουλου, που θα κάνει ψηφιακή πρεμιέρα στις 30 Οκτωβρίου, και το audio έργο «Κρουαζιέρα» της Χριστίνας Χριστοφή, που θα κάνει πρεμιέρα ως podcast στις 15 Νοεμβρίου.

Επίσης στο πλαίσιο του εργαστηρίου συγγραφής θεατρικών κειμένων εγκαινιάζονται με τη στήριξη του ΥΠΠΟ η δράση «Δραματουργία Τώρα», προσεγγίζοντας ό,τι μας απασχολεί στον σύγχρονο κόσμο μας, βιωματικό θεατρικό εργαστήριο για εφήβους «Διέξοδος στην Τέχνη», με υπεύθυνο τον Τάσο Πυργιέρη και καταξιωμένους συντελεστές, το «Δεύτερο Κουδούνι» για την ενίσχυση της δραματουργίας μικρής φόρμας μέχρι 8 λεπτών, που θα παρουσιάζεται από τους ηθοποιούς ή σπουδαστές της Δραματικής Σχολής του Θ.Τ., ενώ θα πραγματοποιούνται σεμινάρια, συζητήσεις, προβολές και συναντήσεις καθ’ όλη τη διάρκεια της θεατρικής περιόδου. Τέλος, παρουσιάστηκε η ψηφιακή διαδραστική εκπαιδευτική εφαρμογή «The birds» της νεοσύστατης birigogo.gr για παιδιά και νέους, με θέμα τα αρχαία ελληνικά δράματα (κωμωδίες και τραγωδίες) των μεγάλων δραματικών ποιητών.

Στην παρουσίαση του προγράμματος του Θεάτρου Τέχνης για τη νέα θεατρική περίοδο 2022-2023, τη Δευτέρα το απόγευμα, εκτός από τους συντελεστές των παραστάσεων, μίλησαν για τη συνεργασία τους με το Θ.Τ. ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου Γιάννης Μόσχος, η καλλιτεχνική διευθύντρια του ΔΗΠΕΘΕ Κρήτης Ευτυχία Θεοδώρου, αλλά και η πρόεδρος του ΕΟΤ, Αντζελα Γκερέκου, υποσχόμενη τη στήριξη της θεατρικής παραγωγής της χώρας με δράσεις που θα ενισχύσουν την εξωστρέφεια του ελληνικού πολιτισμού. Στους δημοσιογράφους διανεμήθηκε κάρτα με κωδικό barcode για την ψηφιακή ανάγνωση του προγράμματος ώστε να αποφευχθεί η χρήση χαρτιού. Μαζί εσωκλειόταν στον φάκελο ένας σπόρος φρέζιας, «του λουλουδιού της αγάπης», όπως είπε η καλλιτεχνική διευθύντρια Μαριάννα Κάλμπαρη, που με τον τρόπο της έκανε πράξη την περιβαλλοντική έγνοια.