«Τι θα συνέβαινε αν επέστρεφε στη ζωή κάποιος αγαπημένος μας;»

Εντάσσεται στο πρωτοποριακό εγχείρημα δημιουργίας νέων δραματικών κειμένων από συγγραφείς της σύγχρονης ελληνικής λογοτεχνίας με αφετηρία αρχαία έργα, τον κύκλο Contemporary Ancients του Φεστιβάλ Αθηνών και Επιδαύρου.

Ο «Φάκελος Βάνκαου» είναι το -βασισμένο στην «Αλκηστη» του Ευριπίδη- έργο του δημοσιογράφου και συγγραφέα Ηλία Μαγκλίνη που σκηνοθετεί ο Σύλλας Τζουμέρκας και κάνει πρεμιέρα αύριο, στο μικρό θέατρο της αρχαίας Επιδαύρου. Η ιστορία της Αλκηστης, μιας γυναίκας που θυσιάζεται για τον άντρα της κι επιστρέφει αναστημένη, χωρίς κανείς να την αναγνωρίζει, προκαλεί αναπόφευκτους συνειρμούς την εποχή των γυναικοκτονιών.

«Υπό τη σκιά των πρόσφατων γεγονότων, πώς μπορούμε να σταθούμε απέναντι στη θυσία μιας γυναίκας από την αγάπη στον άντρα της»; ρωτήσαμε τον σκηνοθέτη, ηθοποιό και σεναριογράφο Σύλλα Τζουμέρκα που τον ξέρουμε βέβαια καλά κι από τις κινηματογραφικές του δουλειές (όπως το πολυβραβευμένο «Θαύμα της Θάλασσας των Σαργασσών» ή την κοινή τους δημιουργία με τον Χρήστο Πασσαλή «Η πόλη και η πόλη» για την ιστορία της εβραϊκής κοινότητας της Θεσσαλονίκης).

«Η Αλκηστη», απαντά, «κινείται σε αυτό το έργο με μοναδική ευγένεια, αυτόβουλα, παρά τα σκοτεινά που συνυπάρχουν και την παράλογη πίεση που υφίσταται. Στο έργο δεν μπορεί να μην καθρεφτίζεται αυτή η συζήτηση που έχει ευτυχώς ξεκινήσει ώστε αυτό που συμβαίνει να ονομάζεται με αυτό που είναι: γυναικοκτονία.

Αν δει κανείς τη συχνότητα και τα χαρακτηριστικά του φαινομένου, και το έργο μας τοποθετεί κατευθείαν εκεί με έναν τρόπο κάπως σπαρακτικό: ο θύτης στο έργο αυτό είναι ο Αδμητος, ένα πάρα πολύ σκοτεινό πρόσωπο στις μεθόδους του. Το βασικότερο είναι ότι δεν μαθαίνουμε ποτέ αν αγαπά την Αλκηστη. Υπάρχει κάτι που λέμε με ευκολία και χυδαιότητα μιλώντας για «έγκλημα πάθους» ή αγάπης, ενώ στην πραγματικότητα πρόκειται για το εντελώς αντίθετο: για έλλειψη αγάπης. Και αυτό ο Ευριπίδης το δείχνει αμείλικτα».

● Το ερώτημα που θέτει η παράσταση, με αφορμή το γεγονός ότι η Αλκηστη επιστρέφει από τον Αδη, είναι αν όντως αυτό είναι ένα happy end..

Το έργο του Ηλία Μαγκλίνη μετατοπίζει το κέντρο βάρους από την «Αλκηστη» – θραύσματα της οποίας χρησιμοποιεί καθώς από αυτήν αντλεί την έμπνευσή του. Επίκεντρο όμως γίνεται η έννοια της νεκρανάστασης. Τι θα συνέβαινε αν επέστρεφε στη ζωή κάποιος αγαπημένος μας; Αυτό το αλλόκοτο γεγονός που απασχολεί το υποσυνείδητο της ανθρωπότητας από αιώνες είναι ταυτόχρονα εκπλήρωση επιθυμίας και εφιάλτης. Πηγή τρόμου, για να σκεφτούμε τα ζόμπι.

Αυτή την πάρα πολύ πλούσια αμφισημία αγγίζει πολύ δυναμικά ο «Φάκελος Βάνκαου»: στην πραγματικότητα ενώνει τον μύθο της Αλκηστης με ένα υλικό που είναι πολύ απτό σε έργα όπως το «Σολάρις» του Ταρκόφσκι, όπου οι άνθρωποι πάνε σε έναν άλλο πλανήτη για να δουν τον ωκεανό να τους απαντά, παίρνοντας τη μορφή προσφιλών τους πεθαμένων προσώπων. Είναι ένα υλικό με το οποίο ασχολήθηκε πολύ η ψυχεδελική επιστημονική φαντασία στις δεκαετίες του ’60-’70. Αυτά τα υλικά χρησιμοποιώ για να ενεργοποιήσω ξανά αυτήν την παράδοση, κάτι που βρίσκω απόλυτα γοητευτικό.

Η αμφισημία αυτού του ερωτήματος είναι συγκλονιστική και ερωτήματα όπως αν δεν θέλουμε τη νεκρανάσταση για ποιο λόγο την ονειρευόμαστε, ή γιατί είναι τόσο κεντρικό αυτό το θέμα στην πνευματική και ονειρική μας παράδοση από την Αλκηστη μέχρι τον Λάζαρο. Αυτό κάνει ο «Φάκελος Βάνκαου». Διερευνά αυτό το παράδοξο.

● Πέρα από το παράδοξο, τι σας συγκινεί στο έργο;

Το έργο διατηρεί τις αντινομίες και «ανατινάξεις» στο ύφος που έχει η «Αλκηστη», με τον διασκεδαστικό τρόπο που πηγαίνει από την ιλαρότητα της ατέλειωτης μικρότητας των ανθρώπινων σε στιγμές που έχουν μεγάλο πνευματικό ύψος και έντονη σκηνική δράση. Από κει και πέρα υπάρχει και ένα άλλο στοιχείο, χαρακτηριστικό: το έργο προσφέρεται για μια απεικόνιση του πλούτου και μιας μπουρζουαζίας του μέλλοντος, η οποία είναι παραδομένη σε όνειρα, εφιάλτες και τρόμο.

Απεικονίζει την ευδαιμονία του πλούτου με πάρα πολύ κωμικό τρόπο. Και θα μπορούσαμε να το δούμε σαν ένα μεγάλο καθρέπτισμα με το σήμερα και κυρίως με τον κόσμο τού πάρα πολύ μεγάλου πλούτου που είναι λες απόλυτα ξεκομμένος από οτιδήποτε άλλο.

Η συζήτηση με τον σκηνοθέτη που αγαπά και εμπνέεται από τα αριστουργήματα της μεγάλης οθόνης είναι μεγάλη: για τις κινηματογραφικές αναφορές στην επιστροφή από το επέκεινα, τις απεικονίσεις, αλλά και το λεξιλόγιο του σινεμά που τον ακολουθεί και χρησιμοποίησε στη σκηνοθετική προσέγγιση του «Φακέλου Βάνκαου», από τον «Τελευταίο Πειρασμό» και τον Ταρκόφσκι μέχρι το «Περπάτησα με ένα ζόμπι» στο μικρό βουντού ποίημα του Ζακ Τουρνέρ…

? INFO: «Φάκελος Βάνκαου» του Ηλία Μαγκλίνη, εμπνευσμένο από την «Αλκηστη» του Ευριπίδη

Σκηνοθεσία: Σύλλας Τζουμέρκας

Δραματουργία: Βάσια Ατταριάν. Σχεδιασμός φωτισμών: Ελίζα Αλεξανδροπούλου.

Κοστούμια: Μάρλι Αλειφέρη.

Μουσική και ήχοι: Μάκης Κεντεποζίδης a.k.a. Quetempo.

Σχεδιασμός κομμώσεων και μακιγιάζ: Εύη Ζαφειροπούλου. Kοσμήματα: Katerina Vassou.

Παίζουν: Βασίλης Κανάκης, Στέφανος Μουαγκιέ, Νικόλας Παπαγιάννης, Νίκη Παπανδρέου, Αννα Τσακουρίδου, Μαρία Φιλίνη.

Παρασκευή 5 και Σάββατο 6 Αυγούστου στις 21.30. Με ελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους.

Εισιτήρια από 5-20€. Αγορά εισιτηρίων: aefestival.gr, viva.gr & public.gr