Eκπροσωπεί μια γενιά σε μια πολύπαθη χώρα, τη Χιλή, που δεν αμφισβητεί μόνο τη 17ετή δικτατορία που επιβλήθηκε -χωρίς ποτέ να λογοδοτήσει-, αλλά κάποτε αναρωτήθηκε κι αν άξιζε τόσο πόνο η υπαρκτή ουτοπία του Αλιέντε που προηγήθηκε. Δημιουργεί θέατρο με έντονη σωματικότητα, εκρηκτική ενέργεια και εξεγερσιακά στοιχεία, δίνοντας φωνή σε αυτούς που δεν έχουν: μετατρέπει έτσι το έργο σε εργαστήρι αναστοχασμού και εφαλτήριο κοινωνικού οραματισμού. Πέρσι ήταν τα κορίτσια που μετέφεραν το βάρος της έμφυλης βίας. Φέτος ο Μάρκο Λαγέρα και η ομάδα La Re-Sentida εμπνέονται από την εμπειρία της κοινωνικής εξέγερσης τον Οκτώβριο του 2019 στη Χιλή, εκθέτοντας τη διαλεκτική της βίας, που δεν γνωρίζει σύνορα, απευθυνόμενοι στους πολίτες του σύγχρονου κόσμου. Η συζήτησή μας μαζί του, λίγο πριν παρουσιάσουν τη νέα τους δουλειά, «Oasis de la Impunidad», απόψε και αύριο στις 9 μ.μ. στην Πειραιώς 260 στο πλαίσιο του Φεστιβάλ Αθηνών, δεν αφορά μόνο το θέατρο.
● «Οκτώ σώματα συσπώνται επί σκηνής. Δεν είναι ξεκάθαρο εάν υποφέρουν ή διασκεδάζουν, εάν οι κινήσεις τους μαρτυρούν περηφάνια ή φόβο. Όλα μαζί συγκροτούν ένα «αστυνομικό σώμα». Αυστηρά πειθαρχημένα, επιτηρούν την τάξη, αλλά η βία που είναι υποχρεωμένα να ασκούν προκαλεί αντιδράσεις. Τα θύματά τους απειλούν να κατακλύσουν τον χώρο και να προκαλέσουν κοινωνική έκρηξη!». Έτσι μας συστήνεται το καινούργιο σας έργο με τίτλο «Όαση ατιμωρησίας». Τι υπονοεί ο τίτλος;
Η Χιλή είναι μια χώρα που τη διαπερνά μεγάλη ανισότητα και αδικία από την ίδρυσή της. Και η ατιμωρησία με την οποία ενεργούσαν όσοι βρίσκονται στην εξουσία, ήταν ένα μόνιμο σύμπτωμα σε όλη την ιστορία μας. Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο υπάρχει ένα αίσθημα ανικανότητας και εγκατάλειψης-έλλειψης προστασίας μεταξύ των πολιτών, καθώς κανείς δεν έχει θεωρηθεί ποτέ υπεύθυνος για τις θηριωδίες που συνέβησαν στη χώρα μας, από τη γενοκτονία των αυτόχθονων πληθυσμών έως τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, στη δικτατορία Πινοσέτ, μέχρι πρόσφατα, φτάνοντας στη βία που άσκησε η πολιτική αστυνομία στην κοινωνική εξέγερση, το 2019.
● Πώς βλέπει η νέα γενιά στη χώρα σας την Ιστορία, δεδομένων των αμφιβολιών που εκφράζει το να αναρωτιέσαι αν άξιζε το όνειρο της Λαϊκής Ενότητας τα 17 χρόνια δικτατορίας και βίας που ακολούθησαν;
Σήμερα οι νεότερες γενιές είναι φορείς νέων ιδεών και παραδειγμάτων. Παραμένει σφοδρά επικριτική με τους θεσμούς και την πολιτική τάξη που μας κυβέρνησαν για 30 χρόνια, μετά την ανάκτηση της δημοκρατίας (1990-2020), καθώς αμφισβητεί τη νομιμότητα των συμφώνων ή των συναλλαγών που έγιναν από τους προηγούμενους.
● Έχετε προσωπικά παραδείγματα ατιμωρησίας;
Πολλά. Έχουμε χιλιάδες ανθρώπους που μέχρι σήμερα δεν έχουν βρει τα πτώματα των αγαπημένων τους που εξαφανίστηκαν κατά τη διάρκεια της δικτατορίας. Έχουμε εκατοντάδες αυτουργούς και συνεργούς εγκλημάτων κατά της ανθρωπότητας που απεβίωσαν ειρηνικά στην άνεση των σπιτιών τους ή που έχουν έναν δρόμο στην πρωτεύουσά μας γραμμένο με το όνομά τους ή που κατείχαν δημόσια αξιώματα. Έχουμε κρατικούς θεσμούς που δεν εκπληρώνουν τα καθήκοντά τους και ενεργούν χωρίς κανέναν έλεγχο. Έχουμε εταιρείες που συνωμοτούν δεξιά και αριστερά για να αυξήσουν τις τιμές των προϊόντων, μπροστά σε έναν πληθυσμό που ζει στην επισφάλεια. Έχουμε εκατοντάδες νέους με σακατεμένα μάτια ως αποτέλεσμα της αστυνομικής καταστολής.
● Πιστεύετε ότι η πολιτική αλλαγή στη Χιλή είναι συνέπεια της κοινωνικής έκρηξης που προηγήθηκε;
Χωρίς αμφιβολία, οι πολιτικές αλλαγές που βιώνουμε σήμερα είναι το προϊόν της κοινωνικής έκρηξης, αφού η πολιτικοοικονομική τάξη ένιωθε ότι απειλείται και έπρεπε να ενδώσει στην ανεξέλεγκτη δύναμη του λαού της Χιλής.
● Ελπίζετε ότι θα πετύχει την κοινωνική αλλαγή στη Χιλή;
Είμαι αισιόδοξος για τις αλλαγές που μπορούν να επιφέρουν στη Χιλή ένα νέο Σύνταγμα και ένα νέο θεσμικό πλαίσιο. Όμως όλοι γνωρίζουμε ότι δεν είναι μια στιγμιαία διαδικασία, αλλά σταδιακή και όχι απαλλαγμένη από εμπόδια.
● Ποιες είναι οι δυσκολίες που έχει να αντιμετωπίσει;
Χωρίς αμφιβολία, τους πιο αντιδραστικούς κοινωνικούς τομείς και τη δύναμη που έχουν τα ΜΜΕ. Αντιμετωπίζουμε επίσης και άλλους παράγοντες που επιβραδύνουν την κατάσταση, όπως είναι ο πληθωρισμός, η οικονομική κρίση που προκαλείται από την πανδημία, η μεταναστευτική κρίση και η προγονική σύγκρουση που αντιμετωπίζει το κράτος της Χιλής με τον λαό των Μαπούτσε, η οποία έχει επιδεινωθεί τα τελευταία χρόνια.
● Το θέατρο μπορεί να συμβάλει στην κοινωνική αλλαγή;
Το πιστεύω απολύτως. Στην περίπτωσή μας, είμαστε μια ομάδα που μέσα σε αυτά τα 12 χρόνια εμπειρίας, έχει αναστοχαστεί τις αντιφάσεις και τις πληγές στην κοινωνία μας και αυτό συνέβαλε στις τελευταίες αλλαγές που συντελούνται.
● Αν ξαναγράφατε σήμερα, 12 χρόνια μετά, το «Προσπαθώ να δημιουργήσω ένα θεατρικό έργο που θα αλλάξει τον κόσμο» τι θα αλλάζατε;
Σε εκείνη την παράσταση υπάρχει ένα κείμενο που διατρέχει όλο το έργο και λέει: «Είμαστε μια γενιά που δεν της έχει συμβεί τίποτα. Χωρίς αιτίες, χωρίς Ιστορία, γεννηθήκαμε άμορφοι…». Αυτό αναφέρεται στη γενιά μου που έζησε το status quo που σήμαινε η δημοκρατική μετάβαση. Και πριν από λίγες μέρες, μιλώντας με τους φοιτητές στο πανεπιστήμιο όπου διδάσκω, μου τόνισαν πόσο ριζικά διαφορετικό θα ήταν αυτό το κείμενο απ’ ό,τι έχει βιώσει η γενιά τους: «Έχουμε ζήσει τα πάντα: μια φεμινιστική επανάσταση, κοινωνικό ξέσπασμα, λαϊκή εξέγερση, πανδημία, συστατική διαδικασία».
● Τι σημαίνει για εσάς το «La Re-Sentida» -που μεταφορικά θα μπορούσαμε να αποδώσουμε και ως «επιστρέφω στην πληγή»- και γιατί ονομάσατε έτσι τη θεατρική σας εταιρεία;
Για μένα σημαίνει να νιώθω ξανά από απόσταση, αλλά με μεγαλύτερη ένταση. Και μου θυμίζει ότι νιώθω πληγωμένος από έναν τραυματισμό που δεν έχει ακόμη επουλωθεί και μας προκαλεί πόνο και θυμό. Αυτό το συναίσθημα το έχουμε ενσωματώσει και είναι η μηχανή της γενιάς μας και της καλλιτεχνικής μας δημιουργίας.
