Αρχές 20ού αιώνα. Λέοπολντστατ (η παλιά εβραϊκή συνοικία της Βιέννης). Ο Χέρμαν Μερτς, ιδιοκτήτης εργοστασίου και βαφτισμένος εβραίος, παντρεύεται την καθολική Γκρετλ και ανελίσσεται κοινωνικά. Η ιστορία των τελευταίων πενήντα χρόνων της οικογένειας ξετυλίγεται μπροστά μας, περνώντας από την αναταραχή του πολέμου, την επανάσταση, την εξαθλίωση, την προσάρτηση στη ναζιστική Γερμανία και το Ολοκαύτωμα. Στο επικό και ταυτόχρονα βαθιά προσωπικό έργο του Τομ Στόπαρντ, οι ηθοποιοί ακολουθούν τα πρόσωπα, καθώς αυτά εξελίσσονται μέσα στον σκηνικό χρόνο.
Με το «συναρπαστικό αριστούργημα του Τομ Στόπαρντ» -σύμφωνα με την Independent- επιστρέφει στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών το National Theatre Live προβάλλοντας (μαγνητοσκοπημένο με αγγλικούς υπότιτλους) την ερχόμενη Πέμπτη 10 Φεβρουαρίου το «Λέοπολντστατ», σε μια εξαιρετική παραγωγή που σκηνοθέτησε ο Πάτρικ Μάρμπερ -στο παρελθόν έχει ασχοληθεί και με άλλα έργα του Στόπαρντ- καθοδηγώντας ένα εκλεκτό καστ 40 ηθοποιών. Το συγκινητικό έργο ανέβηκε στο Λονδίνο στις 25 Ιανουαρίου 2020 και παρουσιαζόταν στο West End με τεράστια επιτυχία επί τρεις μήνες, κατόπιν απαίτησης του κοινού, αλλά κατέβηκε λόγω των περιοριστικών υγειονομικών μέτρων.
Το νέο συγκλονιστικό έργο του Τομ Στόπαρντ είναι ένα δράμα γεμάτο πάθος που μιλά για την αγάπη, την αντοχή και την οικογένεια. Οχι οποιαδήποτε οικογένεια αλλά τη δική του, καθώς ο Βρετανός δραματουργός έχει ξεκαθαρίσει πως εδώ και περίπου τρεις δεκαετίες τον απασχολεί πολύ στα έργα του η οικογενειακή του ιστορία. Οχι τυχαία.
Βλέπετε, μόλις το 1993 ανακάλυψε την εβραϊκή καταγωγή του και ότι πολλοί από την τσεχική οικογένειά του είχαν πεθάνει στα ναζιστικά στρατόπεδα συγκέντρωσης. Οπως αναφέρει η βιογράφος του: «Η μητέρα δεν είπε ποτέ στους γιους της ότι ήταν Εβραία κι ότι τα περισσότερα μέλη της οικογένειάς της χάθηκαν στο Ολοκαύτωμα». Ωστόσο, από τη στιγμή που το νήμα ξετυλίχτηκε, ο Στόπαρντ βρέθηκε μπροστά σε τρικυμιώδεις αποκαλύψεις. Και κάπως έτσι, παράλληλα με τα κομμάτια της προσωπικής του διαδρομής, ξεκίνησε να συνθέτει και την ιστορία του «Λέοπολντστατ», επιχειρώντας -κατά κύριο λόγο- να δώσει φωνή στους χαμένους της ιστορίας, σε εκείνους που η τύχη δεν τους χαμογέλασε ποτέ.
«Το έργο, με ένα πλούσιο καστ, σαρώνει μια ιστορική περίοδο έξι δεκαετιών. Δεν βασίζεται, μεν, απευθείας στην οικογένεια του Στόπαρντ, αλλά είναι μεγαλειώδες, στοχαστικό και ελεγειακό», έγραψε η «Γκάρντιαν». Πράγματι οι πρωταγωνιστές του είναι τα μέλη της αστικής και κοσμικής οικογένειας Μερτς, η οποία αποτελείται από επιχειρηματίες, καθηγητές και γιατρούς.
Ο Στόπαρντ προτάσσει την εξερεύνηση της εβραϊκής τους ταυτότητας μέσα από τη διαγενεακή εξέλιξή τους. Ετσι, όταν η αφήγηση ξεκινά, τους παρακολουθούμε να παντρεύονται, να γιορτάζουν τα Χριστούγεννα, να μοιάζουν απολύτως αφομοιωμένοι στη βιεννέζικη κοινωνία του 1899. Καθώς τα χρόνια περνούν, η ζωή σκοτεινιάζει, ο αντισημιτισμός κυριαρχεί και φυσικά η εβραϊκή καταγωγή επηρεάζει τα πάντα: από την καθημερινότητα και την περιθωριοποίηση (ο τίτλος για παράδειγμα του καθηγητή αργεί να απονεμηθεί στους Εβραίους ή όσοι είναι εβραϊκής καταγωγής δεν μπορούν να ενταχθούν στο τζόκεϊ κλαμπ) μέχρι τον τρόμο του Ολοκαυτώματος και το ασύλληπτο μεταπολεμικό τραύμα. Η τελευταία σκηνή διαδραματίζεται το 1955 κι εκεί θα διαπιστώσουμε τι έχει απομείνει από εκείνη την ανυποψίαστη αρχικά ευτυχισμένη, τεράστια οικογένεια.
Στα 83 του πια ο Τομ Στόπαρντ, δραματουργός που μας έχει κληροδοτήσει ήδη το βραβευμένο με Οσκαρ σενάριο του «Shakespeare in Love» (Ερωτευμένος Σέξπιρ) αλλά και διάσημα έργα όπως τα «Ο Ρόζενκραντζ και ο Γκίλντενστερν είναι νεκροί», «Travesties», «The Real Thing», «Arcadia», παραδέχεται πως θέλει να γίνεται όσο πιο προσωπικός μπορεί.
Επιμένει δε ακόμα πως το «Λέοπολντστατ» (ο τίτλος του έργου είναι εμπνευσμένος από την πολύβουη, παλιά εβραϊκή συνοικία της Βιέννης) είναι μάλλον το κύκνειο άσμα του. Ο χρόνος θα δείξει αν θα τηρήσει τη δέσμευσή του. Αυτό που δύσκολα, ωστόσο, θα αλλάξει είναι το γεγονός πως αυτός ο μάστορας του θεάτρου μάς κρατούσε για το τέλος το πιο βαθιά προσωπικό του έργο…
? ΙNFO: Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη, στις 9 μ.μ. Τιμές εισιτηρίων: 8 € (φοιτητές, νέοι έως 25 ετών, άνεργοι, ΑμεΑ, 65+, πολύτεκνοι) και 15 €. Πληροφορίες: 2107282333, www.megaron.gr
