Ο Οιδίποδας στον κόσμο των επιχειρήσεων

Το αρχαίο δράμα υπήρχε εδώ και χρόνια στο μυαλό του Τόμας Οστερμάγερ, σκηνοθέτη και καλλιτεχνικού διευθυντή της βερολινέζικης Σαουμπίνε. Φαίνεται πως η κατάλληλη στιγμή έφτασε ύστερα από ειδική ανάθεση του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου και της Κατερίνας Ευαγγελάτου.

Για τρεις μοναδικές βραδιές (3 έως 5 Σεπτεμβρίου), ο εξαιρετικά δημοφιλής στο ελληνικό κοινό Τόμας Οστερμάγερ θα σκηνοθετήσει στο Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου, που το θεωρεί το ωραιότερο θέατρο του κόσμου, κυρίως λόγω της μαγείας που μεταδίδει, έναν νέο Οιδίποδα, σε μια παγκόσμια πρεμιέρα που αποτελεί συμπαραγωγή του Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου με τη γερμανική Σαουμπίνε.

Ο Οστερμάγερ χρησιμοποίησε το έργο του Σοφοκλή, «το πρώτο αστυνομικό θρίλερ της ανθρωπότητας», όπως το χαρακτηρίζει, ως πηγή έμπνευσης και απευθύνθηκε στη Γερμανίδα δραματολόγο Μάγια Τσάντε –επί χρόνια συνεργάτρια της Σαουμπίνε και του ίδιου προσωπικά– για να γράψει ένα πρωτότυπο κείμενο που να μεταφέρει τον Οιδίποδα στην εποχή μας. «Μου έγινε ανάθεση για παράσταση στην Επίδαυρο. Ας κάνουμε τον Οιδίποδα, στη σημερινή εποχή όμως, με μια οικογένεια Γερμανών που κάνει διακοπές στην Ελλάδα». Αυτά ήταν τα αρχικά λόγια του Οστερμάγερ προς τη Μάγια Τσάντε.

Επακολούθησαν πολλές συζητήσεις για τον Οιδίποδα του Σοφοκλή και τους μύθους γύρω από τον συγκεκριμένο ήρωα. «Ο Τόμας ξεκαθάρισε ότι αυτό που τον ενδιαφέρει δεν είναι τόσο το πώς οι θεοί κυβερνούν τις ζωές και τη μοίρα των ανθρώπων», τονίζει η Μάγια Τσάντε, «όσο το πώς οι ιδέες και οι πεποιθήσεις που έχει ένας άνθρωπος για τη ζωή του ξαφνικά τίθενται υπό αμφισβήτηση, όταν συνειδητοποιεί ότι τίποτα δεν είναι όπως φαινόταν – σαν να του τράβηξε κάποιος το χαλί κάτω από τα πόδια του».

Από όλη τη δημιουργική διαδικασία προέκυψε ένα σύγχρονο έργο, το «ödipus / oιδίποδας», με διλήμματα για τον κόσμο των επιχειρήσεων, οικολογικές προεκτάσεις αλλά και αναφορές στη γυναικεία ενδυνάμωση. Τέσσερα πρόσωπα θα βρεθούν επί σκηνής. Η Κριστίνα που βασίζεται στην Ιοκάστη, ο Μίχαελ που είναι ο νέος Οιδίποδας, ο Ρόμπερτ που παραπέμπει στον Κρέοντα και η Τερέζα, μια επινοημένη φίλη της Ιοκάστης που έχει στοιχεία του Τειρεσία και των δούλων, αλλά στην ουσία αποτελεί έναν πρωτότυπο χαρακτήρα.

Οι τέσσερις αυτοί χαρακτήρες δεν συνθέτουν φυσικά μια βασιλική οικογένεια. Πρόκειται για μια οικογένεια που διοικεί μια επιχείρηση με μακροχρόνια ιστορία.

Μια επιχείρηση που έχει οικοδομηθεί στη βάση της εκμετάλλευσης και της συγκάλυψης αδικημάτων. «Ελπίζω ότι το Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου θα πλαισιώσει και θα αναδείξει τη νέα ιστορία, όπως ακριβώς και τον μύθο του Οιδίποδα που υπήρξε για μένα πηγή έμπνευσης και καθοδήγησης κατά τη συγγραφή», λέει η Μάγια Τσάντε στην εισαγωγή της έκδοσης του έργου που κυκλοφόρησε πριν από λίγο καιρό στο πλαίσιο της νέας θεατρικής σειράς που εγκαινίασε φέτος το Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου σε συνεργασία με τις εκδόσεις Νεφέλη.

Η παράσταση θα γίνει με ελληνικούς και αγγλικούς υπέρτιτλους και τη συνοδεύει η έκδοση του έργου, σε μετάφραση Γιάννη Καλιφατίδη, στο πλαίσιο της θεατρικής σειράς του Φεστιβάλ.

Με αυτό το σημαντικό πολιτιστικό γεγονός ολοκληρώνονται οι καλοκαιρινές παραστάσεις του Φεστιβάλ στην Επίδαυρο, αλλά ο Οστερμάγερ θα επανέλθει σύντομα στην Ελλάδα για να παρουσιάσει την «Ιστορία της βίας» του Εντουάρ Λουί (2018), τον ερχόμενο Οκτώβριο, στην Πειραιώς 260, πάλι με τη Σαουμπίνε, τη διεύθυνση της οποίας ανέλαβε το 1999, μόλις στα 31 του χρόνια.

Τα πιο πρόσφατα έργα του με αυτό το ιστορικό θέατρο είναι: «Ιταλική νύχτα» του Εντεν φον Χόρβατ, «Αβυσσος» της Μάγια Τσάντε (2019), «Δωδεκάτη νύχτα» του Ουίλιαμ Σέξπιρ (2019), «Νέοι χωρίς Θεό» του Εντεν φον Χόρβατ, «Ποιος σκότωσε τον πατέρα μου» του Εντουάρ Λουί (2020), και «Βερνόν Σουμπουτέξ» της Virginie Despentes.

Από τις κορυφαίες προσωπικότητες της σύγχρονης ευρωπαϊκής σκηνής, ο Τόμας Οστερμάγερ από νωρίς έστρεψε το ενδιαφέρον του προς τη σύγχρονη δραματουργία, καλλιεργώντας, παράλληλα, την έλξη του για τα κλασικά κείμενα, όπου αναζητά σταθερά αναλογίες με την εποχή μας. Ξεκίνησε την πορεία του με Berliner Ensemble, ενώ προκάλεσε αίσθηση με τις πρώτες του, ρηξικέλευθες σκηνοθεσίες έργων, όπως το «Χοντροί άντρες με φούστες» του Νίκι Σίλβερ (1996), το «Αντρας για άντρα» του Μπέρτολτ Μπρεχτ (1997) και το βλάσφημο «Shopping and fucking» του Μαρκ Ρέιβενχιλ (1998).

Για την προσφορά του στις Τέχνες και στο Θέατρο έχει τιμηθεί μεταξύ άλλων το 2011 με τον Χρυσό Λέοντα της Μπιενάλε της Βενετίας για το σύνολο του έργου του, το 2015 έλαβε το παράσημο του Διοικητή της τάξης των Γραμμάτων και των Τεχνών από τη Γαλλική Δημοκρατία, ενώ το 2018 παρασημοφορήθηκε από το Τάγμα της Αξίας της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας της Γερμανίας και ανακηρύχθηκε επίτιμος καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Γκέτενμποργκ.

● INFO: «ödipus / οιδίποδας» της Maja Zade. Συμπαραγωγή Schaubϋhne Berlin – Φεστιβάλ Αθηνών Επιδαύρου. Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου 3, 4, 5 Σεπτεμβρίου, 21.00 Σκηνοθεσία: Thomas Ostermeier.

Σκηνικά: Jan Pappelbaum. Κοστούμια: Angelika Götz. Βίντεο: Matthias Schellenberg – Thilo Schmidt. Μουσική: Sylvain Jacques. Δραματουργία: Maja Zade. Φωτισμοί: Erich Schneider. Διανομή: Caroline Peters (Κριστίνα), Christian Tschirner (Ρόμπερτ), Renato Schuch (Μίχαελ), Isabelle Redfern (Τερέζα).

Πώληση εισιτηρίων: στα aefestival.gr | tickets.aefestival.gr | www.ticketservices.gr, 210-7234 567, στα κεντρικά εκδοτήρια (Πανεπιστημίου 39) και στα καταστήματα Public. Για την παρακολούθηση της παράστασης δίνεται η δυνατότητα μεταφοράς των θεατών με πούλμαν προς και από το Αρχαίο Θέατρο Επιδαύρου