Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Εχουμε ανάγκη όχι από βιομηχανία τουρισμού αλλά χασομεριού»

Βασίλης Παπαβασιλείου

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Εχουμε ανάγκη όχι από βιομηχανία τουρισμού αλλά χασομεριού»

  • A-
  • A+
Ενας διανοούμενος, μανιακός μελετητής της Ιστορίας με ισχυρό πολιτικό ένστικτο, ρήτορας με λόγο συναρπαστικό, ένας σπουδαίος ηθοποιός και σκηνοθέτης, μας ξεναγεί μέσα από τις αρχαιότητες και τους πορτοκαλεώνες της Επιδαύρου στον τόπο μας. Σε μνήμες θαμμένες, στην κολλητική τέχνη του θεάτρου αλλά και στην τέχνη τού ζην.

Ποιος δεν θέλει ν’ ακούσει τον Βασίλη Παπαβασιλείου να φιλοσοφεί περιπατώντας ανάμεσα στις αρχαιότητες και τους πορτοκαλεώνες της Επιδαύρου, να ανατρέχει στην ιστορία τριών κρίσιμων προχριστιανικών αιώνων;

Να μιλάει για τη γραφή και τη λαλιά, για τον θεατή και τον ακροατή, για τον ηθοποιό, αυτό το αλλόκοτο ον; Να αναρωτιέται: Ρωμαίος ή Ελληνας; Θέατρο ή θέαμα; Να εξετάζει την περίπτωση του θεάτρου, ως «λοιμώδους νόσου», να σκέφτεται φωναχτά πως «Το θέατρο απαγορεύεται για να μπορεί να υπάρξει»…

Μία εβδομάδα περιήγησης στα λιβάδια του θεάτρου και της ιστορίας με ξεναγό τον Βασίλη Παπαβασιλείου μάς περιμένει από τις 27 Ιουλίου έως τις 3 Αυγούστου, στην περιοχή της Επιδαύρου. Μέσα από γραφικές διαδρομές στη φύση, στάσεις σε ιστορικά μνημεία της αρχαιότητας, θα περιπλανηθεί σε γνωστά και άγνωστα μονοπάτια της ιστορίας του θεάτρου.

• Πώς ξεκίνησε η ιδέα του περιπάτου στην Επίδαυρο;

Ως αντικαραντινική αντίδραση, απάντηση στον εγκλεισμό που προηγήθηκε. Ο στόχος είναι να συναντηθούμε σ’ έναν τόπο ιστορικό, σημείο τομής και σύναψης του αρχαίου με το σύγχρονο. Δεν είναι μόνο το αρχαίο θέατρο, το Ασκληπιείο. Εκεί συνδέεται το σκέλος της αρχαίας με το σκέλος της νέας Ελλάδας.

Είμαστε εδώ, στα τοπόσημα, στα μνημεία που ανήκουν στην Ελλάδα αλλά και στην ανθρωπότητα ως μέρος της παγκόσμιας πολιτιστικής κληρονομιάς. Σας καλούμε να έρθετε για να συμβεί κάτι που θεωρούμε πολιτισμικό δέον, εκεί που είδε το φως ο αρχαίος ελληνικός κόσμος, εκεί που πατάει όλη η περίφημη ιστορία της Δύσης.

Εχει χαραχτεί ένα δρομολόγιο, ένας χάρτης αναφορών χωρίς αυτό να σημαίνει ότι δεν θα χάσουμε και λίγο τον προσανατολισμό μας. Οπως η λαλιά και η γραφή, η συνύπαρξή μας μέσα στη γλώσσα ποικιλοτρόπως. Πράγματα που αφορούν όσους κάνουν θέατρο αλλά κι όλους εκείνους που προσπαθούν να ζήσουν καλά όπως λέμε. Επειδή, τελικώς, το μόνο θέμα άξιο λόγου για τη φιλοσοφία αλλά και για το θέατρο, είναι το πώς ζει κανείς. Ο περίπατός μας λοιπόν σαν ένα ψυχαγωγικό αλωνάκι, έχει αυτή την ελάχιστη φιλοδοξία να πολιορκήσει το ερώτημα: Πώς ζει κανείς;

• Πάντως τα τελευταία χρόνια στον χώρο του θεάματος έχουμε υποτιμήσει το στοιχείο της ψυχαγωγίας στο όνομα της πνευματικότητας, ακόμα και της επιτήδευσης.

Αυτό που λες το αποτυπώνει ο Πασκάλ με ακρίβεια σ’ ένα μεγάλο, ωραίο κεφάλαιο που αφορά τη διασκέδαση, το ντιβερτιμέντο. Και το πιάνει από την αγάπη του βασιλιά να πάει για κυνήγι. Από την ώρα που διαχωρίστηκαν το στοιχείο του διανοητικού παιχνιδιού και η ψυχαγωγία δεν μπορούμε να καταλάβουμε δραστηριότητες όπως είναι το σκάκι ή το σοβαρό ποδόσφαιρο.

Η συνθήκη τροποποίησης του χώρου και του χρόνου που συντελείται μέσα στο γήπεδο είναι σπουδαία υπόθεση. Ενας μεγάλος παίχτης τι κάνει; Με μια πάσα ακριβείας τροποποιεί τον χώρο. Η κίνηση δηλαδή που σχετίζεται με την υλικότητα του χώρου συνιστά και τη μοναδικότητα του θεάματος. Κι αυτό είναι ψυχαγωγία. Η ανάγκη του ανθρώπου να νικήσει τον καθημερινό καταθλιπτικό εαυτό, τη μονοτονία της εσωτερικής πτώσης. Η ανάγκη να γλιτώσει από το βάρος των μη απαντήσεων.

• Αλλιώς διατίθεται κανείς έξω, στη φύση, μέσα στις φορτωμένες πορτοκαλιές, δίπλα στη θάλασσα, επιρρεπής στην παρέμβαση του τυχαίου;

Οι άνθρωποι απαλλάσσονται από το καθιστικό στερεότυπο, στα θρανία, στην καρέκλα. Ο περίπατος ως χώρος και ως φαντασιακό σε συνδέει με την κίνηση που χαρακτηρίζει το πνεύμα: «Το Πνεύμα όπου θέλει πνει», το πνεύμα πετάει όπου θέλει.

Κι ένα αεράκι είναι καθοριστικό, χρήσιμο για την κίνηση της ψυχής, μια ενεργητική εναντίωση στην κατάσταση της νεύρωσης. Ο περίπατος ευνοεί αυτήν τη λειτουργία, αφυπνίζει τη διάθεση των ερωτήσεων, κάτι σε απορροφά από το τοπίο άσχετο με την τυπική πνευματική διαδικασία. Ενα φαινομενικά άσκοπο διάβημα, όπως είναι το να περπατάς, προκαλεί ενδιαφέροντα απρόοπτα.

Θυμίζω πως ο ασκόπως περιπλανώμενος υπήρξε ιστορική αρχετυπική φιγούρα της νεωτερικότητας κατά τον Μποντλέρ τον 19ο αιώνα. Ο περίφημος flâneur, ο αμέριμνος περιπατητής στους δρόμους του Παρισιού, ο σουλατσαδόρος εις τα καθ’ ημάς. Αυτός που περιδιάβαινε τις πόλεις όταν αυτές γίνονταν αξιοθέατες και αξιοθαύμαστες χάρη στην επιθετική επέλαση της «φαντασμαγορίας του εμπορεύματος» όπως έλεγε ο Μαρξ, με τις βιτρίνες, τις εμπορικές στοές, τα καινούργια εκθέματα.

• Αραγε ο σύγχρονος Ελληνας flâneur επιθυμεί να περιπλανηθεί, αν όχι στις σύγχρονες πόλεις, στα τοπία-μνήμες της πατρίδας του;

Ο τόπος μοιάζει να αναθέτει βαριά καθήκοντα σ’ αυτούς που τον κατοικούν σήμερα. Το ζήτημα είναι πώς θα μπορούσαμε να δούμε μέσα από ένα πρίσμα όχι αυτοεπιείκειας αλλά ήπιας κατανόησης των πραγμάτων τι έγινε εδώ αυτά τα 200 χρόνια που πάμε να γιορτάσουμε.

Ανθρωποι προερχόμενοι από την οθωμανική κυριαρχία, παρά τις διαφορές τους, κάποια στιγμή κοιτάχτηκαν και είπαν: Εδώ ήταν ένας κόσμος ολόκληρος και τι κόσμος! Διαπίστωση που δημιούργησε παρεξηγήσεις, εντάσεις, ιδεολογικές αγκυλώσεις, όμως η μοναδικότητα του υλικού στοιχείου έμεινε αδιαπραγμάτευτη. Είναι αυτό που έλεγε ο καημένος ο Κουν: «Στα ίδια ακρογιάλια που οι άνθρωποι ψάρευαν αντιμετώπισαν τους Πέρσες, έγραψαν τους “Πέρσες”. Στα ίδια κι εμείς».

Γεγονός που παραμένει στοίχημα, με την έννοια του κι αν δεν είσαι κατευθείαν απόγονος, μπορείς να γίνεις ένας πεφωτισμένος ξεναγός. Εμείς οι σημερινοί καλούμεθα να μάθουμε και να μοιραστούμε αυτή τη μοναδικότητα του υλικού παράγοντα: δέντρα, νερά, μάρμαρα, ναοί.

• Πώς θα το κάνουμε όταν έχουμε στρέψει τον χρόνο, τον ελεύθερο χρόνο, εναντίον μας.

Το κυρίαρχο σύνθημα σήμερα συνδέεται με την αποθέωση της λατρείας της ταχύτητας και την κατάργηση του χρόνου. Η ιδεολογία του real-time. Δεν υπάρχει περίπτωση σοβαρός άνθρωπος να μην έχει ανάγκη τον χρόνο. Ενας περίπατος ξεκινά από μια κατάφαση προς την απώλεια χρόνου. Θυμίζω πως το χάσιμο χρόνου υπήρξε πολιτικό σχέδιο ενός αγαπημένου ήρωα, του Φωκίωνος Καπνίδη.

Συμφωνώ μαζί του, έχουμε ανάγκη όχι από βιομηχανία τουρισμού αλλά χασομεριού. Είναι πολύ σπουδαίο να ξέρεις να χάνεις χρόνο. Η μοναδικότητα του ελληνικού φυσικού τοπίου, η συνύπαρξή του με τα αρχαία τεκμήρια, με τους χώρους όπου διαδραματίστηκε η κορύφωση της αρχαιοελληνικής σκηνής, νομίζω ότι στοιχειοθετούν μέγιστο επιχείρημα υπέρ αυτού του χασομεριού. Ζούμε σε μια πόλη που όπου κι αν στραφείς βλέπεις τον Παρθενώνα.

Ο νους σου φαντασιώνεται πώς ήταν το τοπίο στην αρχαιότητα. Σκέψου πως 300 μέτρα από εδώ που μιλάμε τώρα υπήρχε ο Ιλισός, οι όχθες του ήταν το σκηνικό του Διαλόγου του Πλάτωνα. Είμαστε νομείς ενός δώρου και το από πού θα το πιάσεις μέσα στην πολυδιάστασή του, πώς θα το διαβάσεις και θα χαρείς, είναι πηγή ανεξάντλητη, ειδικά σε τόπους που η Ιστορία έχει σφραγίσει όπως τον δικό μας.

• Ενα θέμα αυτού του ιδιότυπου σεμιναρίου έχει τίτλο: «Πολυθεϊσμός ή μονοθεϊσμός».

Πατάμε σε πολλές βάρκες ως πίστη. Καμία πίστη δεν μπορεί να ικανοποιήσει τη στερεοτυπία της αναγραφής της σε μια ταυτότητα. Υπάρχουν στιγμές που «τείνεις προς» ή «πιστεύεις πως» και στιγμές που απομακρύνεσαι απ’ αυτό. «Οχι Ελληνας αλλά Ελληνικός» λέει ο ποιητής. Ελληνες γινόμαστε. Είμαστε καταδικασμένοι να τείνουμε να γίνουμε Ελληνες χωρίς να το καταφέρνουμε πάντα, χωρίς να το καταφέρνουμε οπωσδήποτε.

Αλλά χωρίς την τάση «προς» δεν είσαι σοβαρός, τότε επαγγέλλεσαι τον πατριδοκάπηλο, τον εθνικιστή και άλλα φαιδρά. «Υπήρξεν έτι το άριστον εκείνο, Ελληνικός -ιδιότητα δεν έχ’ η ανθρωπότης τιμιοτέραν» είχε πει με την ψυχραιμία του Αλεξανδρινού και το προνόμιο της αποστάσεως ο Καβάφης. Γιατί την απόσταση τη βάζει η ίδια η ελληνικότητα, ώστε η ταυτότητα να μη σε πλήξει ως αρρώστια αλλά να σε γονιμοποιήσει στρέφοντάς σε προς την αλήθεια, το στοίχημα της δημιουργίας. Δηλαδή η ίδια η Ελλάδα σε βάζει απέναντι όχι στο «είσαι» αλλά στο «γίνε». Εκεί παίζεται το έργο της Ελλάδας.

«Είμαστε ακόμα αναλογικοί»

• Ζήσαμε μια πρωτόγνωρη εμπειρία. «Μένουμε σπίτι», δεν κυκλοφορούμε για το καλό μας. Μπήκε στη ζωή μας η λέξη «απόσταση», έννοια ανοίκεια στον Ελληνα.

Σου έχω πει ξανά πως ο μέγιστος Πασκάλ έλεγε ότι όλα τα κακά ξεκινούν από το γεγονός ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να κάτσει ήσυχος μέσα στους τέσσερις τοίχους του σπιτιού του. Χρειάστηκε να καθίσουμε ήσυχοι μέσα στο σπίτι μας, το κάναμε. Ο άνθρωπος, ξέρεις, είναι μαλακός σαν χόρτο… Η καραντίνα μάς έφερε μπροστά στο γεγονός της αναγκαστικής συνύπαρξης με τον εαυτό.

Ζήσαμε τον τρόμο στη θέα των φέρετρων στο Μπέργκαμο κι ο νους πήγε μοιραία στον μεγάλο Αρλεκίνο γιατί από εκεί κατάγεται, αυτά τα βουνά άφησε για την κομέντια ντελ άρτε. Συμμερίστηκα κι εγώ την ατζέντα στην οποία όλοι προσαρμόστηκαν. Μια ρουτίνα πρωτόγνωρη, εμπειρία πρωτοφανής για κάποιους. Πώς συνυπάρχεις με τον εαυτό σου, όταν μάλιστα πρόκειται για συνομιλητή απαίσιο; Πώς συγκατοικώντας με τον άλλον ξεπερνάς τα πρώτα συμπτώματα νεύρωσης, υστερίας για ν’ ακολουθήσει η φάση που μπορεί να χαρακτηριστεί θετική: εκμάθηση της απόστασης.

Κι αυτό ήταν στοίχημα για μια κοινωνία που με την απόσταση δεν έχει καλές σχέσεις. Η γλώσσα, οι τρόποι επικοινωνίας, η κοινωνικότητα κινούνται στο επίπεδο μιας εξισωτικής αντίληψης των πραγμάτων. Κάποτε, πριν από τη Γαλλική Επανάσταση, η απόσταση ήταν μέσα στη συνθήκη ζωής των ανθρώπων, διάσταση που αναγνωρίζεις και στη χώρα μας. Στα Επτάνησα υπήρχαν οι ποπολάροι και οι ευγενείς. «Στη Νάξο», μου αφηγούνταν κάποιος, «όταν ανηφορίζαμε στην Πάνω Πόλη, στην καρδιά της Χώρας, ο πατέρας έλεγε: “Τώρα δεν μιλάμε”».

Αυτά τα πράγματα δεν συσχετίζονται με το παρόν μας, όμως συνδέονται μ’ αυτό που ο ιστορικός αποκαλεί «επιβίωση του αρχαίου». Εμείς επιπόλαια σκεπτόμενοι νομίζουμε ότι ευθυγράμμως γινόμαστε σύγχρονοι. Οχι, βέβαια. Το σύγχρονο χαρακτηρίζεται από μια ετερογένεια και μια ανισομέρεια των χρόνων και των ποσοστών συμμετοχής του παλιού μέσα στο νέο και του νέου μέσα στο παλιό. Δεν είναι όλα τα κομμάτια μας εξίσου παρόντα στον τρέχοντα χρόνο.

• Αυτή η υπόγεια μείξη πόσο μας επηρεάζει ιδιοσυγκρασιακά;

Εν δυνάμει δίνει έναν αξιοσημείωτο πλούτο μέσα στην ανησυχία που έτσι κι αλλιώς είναι η μοίρα σου. Η μοίρα όλων των δημοκρατικών υποκειμένων. Κάτι που ευλόγησε ο Νίτσε λέγοντας: «Κατακτήστε το δικαίωμα στην ανησυχία». Ο μικρός άνθρωπος κάποια στιγμή ζει ένα πρόβλημα ανάλογο του μεγέθους του προβλήματος του Βασιλιά Λιρ: να μοιράσει το βασίλειό του. Ενας μπακάλης πρέπει να μοιράσει το μπακάλικό του, το οποίο εκείνη τη στιγμή αποκτά διαστάσεις βασιλείου. Ετσι χτίζεται το σύγχρονο. Και σου λέει κανείς: «Ε, δεν είναι και ο Βασιλιάς Λιρ ο Γουίλι Λόμαν στον “Θάνατο του εμποράκου”».

Εντάξει, είναι όμως ένα ξέφτι του, φέρει το μεγαλείο του ξεφτιού, του ερειπίου. Οι καιροί που ζούμε πολλαπλασιάζουν τις ερωτήσεις στερώντας ταυτόχρονα τις έτοιμες απαντήσεις, ενώ οι κάθε είδους ιδεολογίες περί προόδου, ευθύγραμμης ανάπτυξης κ.λπ. έχουν στομώσει. Σαν να βρίσκεται ο άνθρωπος έκθετος στις ερωτήσεις του χωρίς καμία απάντηση. Κι είναι βασανιστικό, καθώς είναι πλάσμα γεννημένο για την ερώτηση. Γι’ αυτό κάνουμε θέατρο και περιπάτους. Για ν’ αντέξουμε, να διαχειριστούμε, ν’ απαλλαγούμε, να μετουσιώσουμε σε παιχνίδι και χαρά το βάρος των ερωτήσεων.

• Ωστόσο η τεχνολογία μάς βομβαρδίζει με απαντήσεις πριν καν προλάβουμε να ρωτήσουμε…

Α, αυτή η δραστικότητα των έτοιμων απαντήσεων. Οπως αυτές που κερδίζει κανείς στο φροντιστήριο όπου λαμβάνει την απάντηση πριν καν διατυπωθεί η ερώτηση. Η τεχνολογία σήμερα λέει στον άνθρωπο: «Θα ζήσεις διαστημικά στη Γη». Ολα αυτά, τα smartphones, tamplets κ.λπ. είναι εφαρμογές διαστημικής τεχνολογίας, ένας κόσμος ψηφιακός. Ωστόσο οι άνθρωποι είμαστε ακόμα αναλογικοί.

Ως άμεση αισθητηριακή πρόσληψη του κόσμου, μέχρι στιγμής, έχουμε το στερέωμα, όχι το Διάστημα… Εχουμε βάρος και πέφτουμε -χτύπα ξύλο-, σηκωνόμαστε, πονάμε και ξεπονάμε. Είναι ένα ζήτημα κατά πόσον οι εφαρμογές της τεχνολογίας διευκολύνουν τη ζωή μας. Κατά πόσον το ρομπότ Μπάμπης διεκπεραιώνει τις δουλειές σου. Βεβαίως λέμε μπράβο στον φιλότιμο Μπάμπη, ωστόσο είναι έτσι ρυθμισμένος ο αλγόριθμός του που όταν η εργασία του εμποδίζεται εκείνος δεν προβάλλει καμιά αντίσταση. Τα παρατάει…

• Αυτός ο Μπάμπης είναι υπαρκτός;

Βέβαια. Οπως μου έχει αφηγηθεί ο φίλος μου από τη Βιέννη, τον στέλνουν να μαζέψει τα φύλλα στον κήπο κι αυτός συνεπέστατος εκτελεί. Μόλις όμως ακουμπήσει στον τοίχο δεν λέει να ξεκολλήσει. «Και τότε τι κάνεις;» ρωτάω. «Πρέπει να πάω εγώ να τον ξεκουνήσω» μου εξηγεί ο φίλος μου…

Πιστοποιητικό ύπαρξης

• Η πανδημία έφερε μια τεράστια κρίση στον χώρο των παραστατικών τεχνών. Αφησε τον καλλιτεχνικό κόσμο χωρίς δυνατότητα έκφρασης, χωρίς οικονομικούς πόρους, έπνιξε τα σχέδιά του.

Το θέατρο επλήγη, όμως θα βρει ξανά ρυθμό. Προέχει η ανάγκη των ανθρώπων να παίρνουν πιστοποιητικό ύπαρξης ευρισκόμενοι μαζί με άλλους -γι’ αυτό πάμε στο θέατρο και οι μεν και οι δε-, να συγκινούνται ή να νιώθουν χαρά διά της παρουσίας κάποιου καθισμένου δίπλα τους. Αυτό δεν σταματάει ποτέ, καθώς το θέατρο είναι τέχνη μεταδοτική, άρα κατεξοχήν πολιτικής διάστασης.

Δεν θα λείψει ποτέ εκείνο που ορίζει την απόφαση κάποιων ανθρώπων να πουν: «απόψε θα είμαστε εκεί, θα συναντηθούμε με άλλους ζωντανούς για να μοιραστούμε κάτι». Η παρούσα φάση, αυτός ο ίλιγγος του κενού, φωτίζει την ευθύνη των ανθρώπων της σκηνής, οι οποίοι ξέρουν πως όσα υποκατάστατα κι αν εφευρεθούν, βιντεοσκοπήσεις, διαδικτυακές παραστάσεις κ.λπ., δεν αναπληρώνουν τη θεατρική πράξη. Ξέρουν ότι με αυτά, στην καλύτερη περίπτωση, θα έχεις απλώς την πληροφορία, όχι το θέατρο. Οι καλλιτέχνες γνωρίζουμε πως χωρίς το 50% δεν γίνεται.

• Εννοείτε το μοίρασμα σκηνής-πλατείας;

Η εμπειρία της θεατρικής συγκίνησης είναι ισόποσα μοιρασμένη ανάμεσα στον πομπό και τον δέκτη. Το θέατρο είναι ο τόπος που η επένδυση του ζωντανού παράγοντα, του κοινού, καλεί τον ηθοποιό να δρομολογήσει μέσα του τη δική του πορεία προς την επένδυση. Και κυρίως του δίνει δουλειά για το σπίτι.

Οταν μια θεατρική παράσταση συντελείται επιτυχώς, τροφοδοτεί σκέψεις για μετά, διαφορά που συνδέεται με την ταυτοχρονία των επενδύσεων. Την ίδια στιγμή επενδύει ο πομπός και την ίδια στιγμή προσλαμβάνει ο δέκτης. Στο σινεμά η επένδυση έχει λάβει χώρα. Βλέποντας μια κόπια πληροφορούμαι κάτι εκ των υστέρων, η είσπραξη της επένδυσης είναι μεταχρονολογημένη. Μπορείς να βουλιάξεις στο κάθισμά σου παρακολουθώντας τι είχε συμβεί.

• Κι όμως, μερικές φορές συμβαίνει ο θεατής στη θεατρική αίθουσα, παρά την εγγύτητα, παρά τη σχεδόν εφαπτόμενη σχέση με το γεγονός που συντελείται εκείνη τη στιγμή στη σκηνή, να διακατέχεται από μια αίσθηση αμφιβολίας ως προς το ζωντανό. Πιάνει τον εαυτό του να διατηρεί μια απόσταση, σαν να αρνείται να αφεθεί. Σε αντίθεση με το σινεμά που ενώ ξέρει το μεταχρονολογημένο και την τεχνική διαμεσολάβηση, αποφασίζει να καταργήσει την απόσταση, να καθηλωθεί, να παραδοθεί.

Ναι, είναι φοβερό. Κι αυτό επειδή στο θέατρο θητεύεις επίσης σ’ εκείνο που λέγεται εκμάθηση απόστασης. Δηλαδή, πόσο μακρινά μπορεί να είναι τα κοντινά; Ο υλικός φορέας που λέγεται ζωντανά σώματα μπορεί να παράγει ένα εφέ αποστάσεως που καμιά τεχνητή κατασκευή, κάμερα κ.λπ. δεν κατορθώνει!

Στις ευτυχισμένες στιγμές του θεάτρου είναι σαν να υπάρχει ένα τραύμα -λύση συνεχείας του δέρματος- που σε κάνει ν’ αναρωτιέσαι: Αυτό τώρα είναι αλήθεια; Δεν είναι τυχαίο που ο Μπέργκμαν για κάποια πράγματα της τέχνης έλεγε: «Αυτά χρειάζονται μηχανές για να γίνουν». Το θέατρο θέλει έναν άνθρωπο απέναντι σ’ έναν άλλον άνθρωπο. Γι’ αυτό και δεν κινδυνεύει να χαθεί ποτέ.

ΘΕΑΤΡΟ
«Κάνω τις παραστάσεις που θα ήθελα να δω»
Ο Αλέξανδρος Διαμαντής πρωτοασχολήθηκε με το θέατρο μόλις πέρσι, σε ηλικία 21 ετών, σκηνοθετώντας τον «Βέρθερο» του Γκέτε. Σκηνοθετεί τον «Κοριολανό», την τελευταία τραγωδία του Σέξπιρ, στο θέατρο «Σημείο»,...
«Κάνω τις παραστάσεις που θα ήθελα να δω»
ΘΕΑΤΡΟ
«Το κοινό θα επιστρέψει διψασμένο στις αίθουσες»
Ο καλλιτεχνικός διευθυντής του Κρατικού Θεάτρου Βορείου Ελλάδος αξιοποιεί μέσω του διαδικτύου το καταπληκτικό αρχείο του οργανισμού, στρέφει την προσοχή του στις καλοκαιρινές παραστάσεις «Ορνιθες» και «Γκόλφω»...
«Το κοινό θα επιστρέψει διψασμένο στις αίθουσες»
ΘΕΑΤΡΟ
Μια ονειρική παράσταση για τη μητρότητα
Σκηνοθετεί την «Πτέρυγα» στο θέατρο Χώρος, μια παράσταση ξεχωριστή, γεμάτη συγκίνηση και χιούμορ, με αφορμή ένα προσωπικό βίωμα: την εμπειρία της κύησής της στη διάρκεια μιας δύσκολης, παρατεταμένης...
Μια ονειρική παράσταση για τη μητρότητα
ΘΕΑΤΡΟ
Οταν πέφτει... «Το βρακί»
Η Μαριλίτα Λαμπροπούλου σκηνοθετεί στο θέατρο Skrow το έργο του Γερμανού συγγραφέα Καρλ Στέρνχαϊμ που με ιδιότυπα κωμική γλώσσα σατιρίζει την υποκρισία της ανερχόμενης μεσαίας τάξης, προαναγγέλλοντας το...
Οταν πέφτει... «Το βρακί»
ΘΕΑΤΡΟ
Ενα έργο για τον συνεχιζόμενο εμφύλιο στην Ελλάδα
Ο Γιώργος Βέλτσος γράφει ένα πολιτικό θρίλερ, η Χρύσα Καψούλη σκηνοθετεί και οι δυο μάς μιλούν για την επανάσταση, τον εγκλεισμό, τη γλώσσα, τη δικαιοσύνη, τον χρόνο και το τυχαίο, για τη σύνδεση της σημερινής...
Ενα έργο για τον συνεχιζόμενο εμφύλιο στην Ελλάδα
ΘΕΑΤΡΟ
«Η Γερτρούδη Στάιν και η συνοδός της» επέστρεψαν
Η Λυδία Φωτοπούλου και η Μαρία Κατσιαδάκη συναντιούνται ξανά στο έργο του Ουίν Ουέλς «Η Γερτρούδη Στάιν και η συνοδός της», έργο που αγάπησαν και που σε μεγάλο βαθμό τις καθόρισε καλλιτεχνικά μέσα στον χρόνο....
«Η Γερτρούδη Στάιν και η συνοδός της» επέστρεψαν

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας