«Η Κασσάνδρα λέει “όχι” στις απαιτήσεις της κοινωνίας»

«Με αυτή την ιστορία οδηγούμαι στον θάνατό μου». Η Κασσάνδρα, γυναίκα της Τροίας, κόρη του βασιλιά Πριάμου και της Εκάβης, πλάσμα προικισμένο με το χάρισμα της μαντικής, νικημένη από θεούς και ανθρώπους, ξέρει τι της επιφυλάσσει το άμεσο μέλλον. Νικημένη από τη μοίρα, έχει μόνο μία ώρα για να ζήσει, αλλά γνωρίζει πως η κατάρα του Απόλλωνα θα την εμποδίσει να ακουστεί. Γοητευμένη από την προσωπικότητα της ελληνικής μυθολογίας, η κορυφαία Γερμανίδα συγγραφέας Κρίστα Βολφ έγραψε τη δική της εκδοχή για την «Κασσάνδρα».

Και τη Δευτέρα 3 Σεπτεμβρίου, η Γαλλίδα ηθοποιός Φανί Αρντάν έρχεται στην Αθήνα (στην αίθουσα «Σταύρος Νιάρχος» της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο Κέντρο Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος) για να ερμηνεύσει το κείμενο της Βολφ, φτιαγμένο πλέον ως μονόδραμα για ηθοποιό και ορχήστρα. Την παραγωγή της Comédie de Genève σκηνοθετεί ο Hervé Loichemol, συμφωνική μουσική έγραψε ο συνθέτης Michael Jarrell. Την 69χρονη Aρντάν συνοδεύει η ορχήστρα Academica Athens με μαέστρο στο πόντιουμ τον Jean Deroyer.

Το έργο πρωτοπαρουσιάστηκε στο Φεστιβάλ της Αβινιόν το 2015 και κέρδισε διθυραμβικές κριτικές. Με τα μαλλιά πιασμένα, φορώντας ένα κατάμαυρο παλτό, η σπουδαία Γαλλίδα ηθοποιός -«Γυναίκα της διπλανής πόρτας»- εμφανίζεται σε ένα λιτό, λευκό σκηνικό, με το μόνο αντικείμενο που δίνει χρώμα να είναι ένα πελώριο κόκκινο κομμάτι υφάσματος. Η δε ορχήστρα ακριβώς από πάνω της μοιάζει να ίπταται στον αέρα.

Στο έργο, η μάντισσα της αρχαίας ελληνικής μυθολογίας αναπολεί τη ζωή της μία ώρα πριν από τον θάνατό της. Στον λίγο χρόνο που της απομένει, η κόρη της Τροίας αφηγείται την ιστορία της και τις οδύνες που βίωσε ως παιδί, ως ερωμένη, ως αιχμάλωτη, ως γυναίκα. Μεταξύ ζωής και θανάτου επιλέγει μια τρίτη μορφή ύπαρξης, ούτε καλή ούτε κακή, ούτε δίκαιη ούτε άδικη, πέρα από τις κλασικές συμβάσεις ενός κόσμου όπου όλοι εξαπατούν και εξαπατώνται.

Εμαθε ότι και τα λόγια πεθαίνουν. Δεν έχει σημασία, εκείνη θα συνεχίσει να μιλάει. Αλλά δεν θα προσπαθήσει να πείσει πια τους ανθρώπους για την απελπισία που τους περιμένει. Ο καιρός των προβλέψεων έχει περάσει ανεπιστρεπτί.

Οπως αναφέρεται στην ιστοσελίδα του Φεστιβάλ της Αβινιόν, ο συνθέτης Michael Jarrell προσπάθησε πολύ καιρό πριν από τη συγκεκριμένη παράσταση να μεταφέρει το έργο της Βολφ στην όπερα. Ωστόσο, δεν κατάφερε να βρει τον τρόπο να λειτουργήσει το κείμενο καθώς, όπως είπε, «δεν υπήρχε κανένας λόγος να τραγουδήσουμε». Ετσι, κατέφυγε στην εκδοχή Σένμπεργκ όπου λόγος, δράση, υποκριτική και μουσική συνυπάρχουν. Και στο επίκεντρο, μόνο η ηρωίδα του λέει την ιστορία της, με απόλυτη ελευθερία, χωρίς να κρύβει τίποτα από τον πόνο που βίωσε από παιδί και σε όλη της την πορεία. Δεν θέλει να γίνει ηρωίδα. Το να πει «όχι» είναι πια το μοναδικό καταφύγιο που της έχει απομείνει.

H ίδια η Αρντάν, ωστόσο, είχε παραλληλίσει την ιστορία της μυθολογίας με το τι συμβαίνει στον σύγχρονο κόσμο. «Αυτό το έργο είναι ένα είδος τρομερής έκθεσης για τα δεινά και τις απίστευτες συνέπειες του πολέμου. Και κυρίως για όλους αυτούς τους πολέμους που θα μπορούσαμε να είχαμε αποφύγει», είχε πει στο www.sceneweb.fr. «Μιλά για την απληστία, τη λαγνεία, τους απίθανους λόγους που οι άνθρωποι μας οδηγούν στην καταστροφή. Η Κασσάνδρα είναι μια καθαρή περσόνα που βλέπει το μέλλον και μπορεί να λέει “όχι” στις μαζικές απαιτήσεις της κοινωνίας».

Info: Αίθουσα «Σταύρος Νιάρχος» της Εθνικής Λυρικής Σκηνής στο ΚΠΙΣΝ. Δευτέρα, 3 Σεπτεμβρίου, στις 21.00. Είσοδος ελεύθερη με προεγγραφή στο SNFCC.org, η οποία θα ξεκινήσει στις 28/8 στις 12.00. Η είσοδος επιτρέπεται σε παιδιά άνω των 6 ετών. Τα σκηνικά της παράστασης είναι του Seith Tillett, τα κοστούμια του Nicole Rauscher και οι φωτισμοί του Jean-Philippe Monteiro.