1993 και Φαρενάιτ 451

Δύο ενδιαφέρουσες παραστάσεις ξεχωρίζουν στο πρόγραμμα του Φεστιβάλ Αθηνών αυτή την εβδομάδα. Το πολιτικοκοινωνικό «1933» που ανεβάζει ο Ζιλιέν Γκοσλέν και το «Φαρενάιτ 451» σε σκηνοθεσία του Θωμά Μοσχόπουλου με θέμα την επιβολή της λογοκρισίας σ’ ένα μελλοντικό, ολοκληρωτικό καθεστώς.

■ Το 2016 έφερε στην Αθήνα το «2666» του Ρομπέρτο Μπολάνιο και την επόμενη χρονιά τα «Στοιχειώδη σωματίδια» του Μισέλ Ουέλμπεκ. Αυτή τη φορά, ο 30χρονος Γάλλος σκηνοθέτης Ζιλιέν Γκοσλέν έρχεται στο Φεστιβάλ (Μέγαρο Μουσικής/ Αίθουσα Αλεξάνδρα Τριάντη 7,8/6) με το έργο «1993» του επίσης ανερχόμενου λογοτέχνη και συμπατριώτη του Ορελιάν Μπελανζέ.

Συγγραφέας και σκηνοθέτης αφιερώνουν την παράσταση στις σύγχρονες ευρωπαϊκές μυθολογίες με όχημα τα δύο διασυνοριακά τούνελ που σφράγισαν, με την εμφάνισή τους, το τέλος της χιλιετίας. Το πρώτο, στα γαλλοελβετικά σύνορα, από τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Πυρηνικών Ερευνών (CERN), είναι έδρα ενός τεράστιου επιταχυντή σωματιδίων. Το άλλο, κάτω από τη Μάγχη, γεφυρώνει τον θαλάσσιο βραχίονα που χωρίζει την Ευρώπη στα δύο, δημιουργώντας μια συμβολική ήπειρο.

Μολονότι τα δύο αυτά τούνελ αρχικά συνδέθηκαν με μια αφήγηση «επιτεύγματος», σήμερα έχουν ταυτιστεί με αδιέξοδα προβλήματα συνεργασίας. Τελευταίο επεισόδιο σε αυτή τη νέα μυθολογία είναι το στρατόπεδο συγκέντρωσης προσφύγων και μεταναστών στο Καλέ. Οπως αποδείχτηκε και οι δύο αυτές εδαφικές διεισδύσεις, αντί να ομαλοποιήσουν, απορρύθμισαν τις ροές ανθρώπων και εμπορευμάτων, κλονίζοντας, ίσως, ριζικά τον μύθο της «ενωμένης Ευρώπης».

■ Το μυθιστόρημα του Αμερικανού συγγραφέα και σεναριογράφου επιστημονικής φαντασίας Ρέι Μπράντμπερι «Φαρενάιτ 451» (διασκευασμένο από τον ίδιο για το θέατρο), μεταφράζει και σκηνοθετεί (Πειραιώς 260, 8-10/6) ο Θωμάς Μοσχόπουλος. Ο τίτλος δηλώνει τη θερμοκρασία στην οποία αρχίζει να καίγεται το χαρτί και αναφέρεται στην πρακτική της «καύσης βιβλίων» που ταυτίζεται, ιστορικά και συμβολικά, με την καταστολή της ελευθερίας σκέψης και λόγου. Σ’ ένα μελλοντικό, ολοκληρωτικό καθεστώς τα βιβλία καταστρέφονται.

Οι «πυροτεχνουργοί», λειτουργώντας σαν ένα «Σώμα Κρατικής Ασφάλειας», εντοπίζουν και καίνε όσα βιβλία έχουν σωθεί κρυμμένα από αντιφρονούντες που αρνούνται να συμμορφωθούν στο δόγμα ότι τα βιβλία είναι άχρηστα και βλαβερά. Ο πρωταγωνιστής πυρονόμος Γκάι Μόνταγκ είναι ένα διακεκριμένο στέλεχος αυτού του «σώματος».

Οταν όμως έρχεται σε επαφή με το «μυστικό σύμπαν των βιβλίων» αρχίζει να μαγνητίζεται επικίνδυνα απ’ αυτό. Σταδιακά ανακαλύπτει ότι πίσω από τον κόσμο εικονικής πραγματικότητας, στον οποίο οι συμπολίτες του ζουν εφησυχασμένοι, υπάρχει ένα ολόκληρο δίκτυο που κινείται υπόγεια και σε αντίθετες κατευθύνσεις από τις δικές του επιλογές. Η περιέργειά του γι’ αυτό τον κόσμο τον μετατρέπει από διώκτη σε διωκόμενο.

Σκηνικά: Ευαγγελία Θεριανού, κοστούμια Κλερ Μπρέισγουελ, μουσική Κορνήλιος Σελαμσής, κίνηση Σοφία Πάσχου, φωτισμοί Σοφία Αλεξιάδου. Παίζουν: Αλέξανδρος Λογοθέτης, Αννα Μάσχα, Ευδοκία Ρουμελιώτη, Κίττυ Παϊταζόγλου, Χάρης Τσιτσάκης, Μάνος Γαλανής, Θάνος Λέκκας, Ξένια Καλογεροπούλου.