Ως πότε θα γελάμε με την ιστορία της κατσίκας του γείτονα;

Ο Πέτρος Φιλιππίδης δεν επαναπαύεται ποτέ. Ερχεται με φόρα από την καλοκαιρινή «Λυσιστράτη» φέρνοντας τρεις σκηνοθεσίες για φέτος, ανάμεσά τους το καινούργιο έργο του Βασίλη Κατσικονούρη, αλλά κι έναν μεγάλο ρόλο στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά: «Ηλίθιος» του Φιοντόρ Ντοστογιέφσκι.

Ο ίδιος δεν αντιμετωπίζει το έργο και τον ρόλο με δέος, ούτε με παραπανίσιο άγχος από εκείνο που τον βασανίζει σε οποιαδήποτε κωμωδία με την οποία καταπιάνεται: «Ποτέ δεν αντιλαμβάνομαι κάτι ως εύκολο ή ως δύσκολο, όλα διεκδικούν τον μέγιστο βαθμό της προσοχής μου».

«Το ‘‘Ψέμα στο ψέμα’’ είναι καινούργια παράσταση, εκτός από μένα και τον Παύλο Χαϊκάλη η διανομή άλλαξε», λέει ο Πέτρος Φιλιππίδης. «Δεν ήθελα οι ηθοποιοί να πατήσουν στα βήματα των συναδέλφων της παλιάς παράστασης. Κρατήθηκαν η δομή, η βάση, όλα τα καλά στοιχεία, και συγχρόνως δόθηκε χώρος στους ηθοποιούς για προτάσεις.

Το νέο σκηνικό υποχρεώνει σε μια διαφορετική κίνηση που όμως δεν χαλάει την ατμόσφαιρα. Το έργο είναι μια διαστροφή με όχημα την κωμωδία καταστάσεων, όχι φάρσα -πόρτα κλείνει-πόρτα ανοίγει-, οι ρόλοι δεν είναι τύποι αλλά χαρακτήρες με παρελθόν και εξέλιξη, το σχόλιό του ενδιαφέρον: να επιλέξεις απέναντι στον καθρέφτη της αλήθειας και τον διπλό καθρέφτη του ψέματος. Ο ίδιος ο συγγραφέας δεν είναι πολιτογραφημένος ως κωμικός, αυτό το έργο είναι το πιο βατό, το πιο κωμικό όσων έχει γράψει».

• Και από το θέατρο Μουσούρη στην Αγ. Μελετίου σκηνοθετώντας άλλα ψέματα… Το έργο του Τζο ντι Πιέτρο «Εξυπνα, μικρά ψέματα», με τους Κάτια Δανδουλάκη, Γιώργο Παρτσαλάκη.

Μια επίσης εξαιρετική κωμωδία γραμμένη το 2015, όχι ίδιου τύπου με το «Ψέμα στο ψέμα», όμως κι εδώ υπάρχουν θέματα που αποκαλύπτουν σοβαρά αδιέξοδα βίου, συμβίωσης. Δύο μεσήλικες γονείς παρεμβαίνουν στη ζωή του γιου τους με σκοπό να σώσουν τον γάμο του που κινδυνεύει από την παρουσία μιας ερωμένης.

Αναλαμβάνουν δράση, χρησιμοποιούν διάφορα μέσα με ισχυρότερο την προσωπική τους έκθεση, αποκαλύπτοντας την αλήθεια, το ψέμα, τα αδιέξοδα της δικής τους συζυγικής ζωής. Κι όλα αυτά μέσα από το κωμικό. Το έργο έχει να κάνει με τη θυσία, την αυτοθυσία, τις δικαιολογίες που συντηρούμε για να καλύψουμε αδυναμίες ή να βολέψουμε ιδιοτροπίες, να μη δούμε τους σκελετούς κρεμασμένους στην ντουλάπα.

Θα έλεγα πως το μήνυμα, αν μπορούμε να το πούμε έτσι, είναι: «Αντιμετώπισε το πρόβλημα, πάρε θέση. Να είσαι αυτό που κάνεις κι όχι αυτό που λες μόνο». Δύσκολο, σπάνιο, αλλά μπορεί να συμβεί, εγώ το έχω δει να γίνεται.

• Στη ζωή άλλων;…

Αν και εκτίθεμαι, ναι, ομολογώ ότι το έχω δει σε άλλους. Αυτό που προτείνει το έργο δεν είναι απλό. Να πάρεις γενναία θέση σ’ ένα ζήτημα που συνδέεται με πολλές παραμέτρους: χαρακτήρες, ποιότητα διαπροσωπικών σχέσεων, σύστημα αξιών που έχει ο καθένας, συγκυρίες. Απιστίες, ψέματα, λάθη συμβαίνουν. Το θέμα είναι πώς δεν προκαλείς τον ερχομό τους.

• Η Κάτια Δανδουλάκη είναι τελικά ηθοποιός με κωμική στόφα;

Είναι γενικώς εξαιρετική ηθοποιός και ναι, έχει κωμική στόφα. Είναι η δεύτερη φορά που τη σκηνοθετώ. Είχε προηγηθεί η «Μήδεια» του Μποστ, μια πετυχημένη καλλιτεχνικά και εμπορικά παράσταση. Τότε κατάλαβα το χιούμορ, το κωμικό ταλέντο της, παρ’ όλο που επρόκειτο για εντελώς διαφορετικό είδος, σάτιρα, παρωδία. Η Κάτια Δανδουλάκη ανήκει τιμητικά, όπως λέω εγώ, στο πάνθεον όλων ημών των «γελοίων»…

• Σκηνοθετείτε και μια τρίτη κωμωδία, ελληνική, το καινούργιο έργο του Βασίλη Κατσικονούρη με τίτλο «Καμ μπακ»…

Είναι εξαιρετικό, τρελό, απερίγραπτο. Μου αρέσει πολύ αυτή η δουλειά γιατί έχουμε έναν πολύ ωραίο θίασο. Συνεργάζομαι ξανά με τη Μίνα Αδαμάκη η οποία ερμηνεύει έναν απίθανο ρόλο. Ενας ιδιαίτερα φιλόδοξος δημοσιογράφος (Γ. Παπαζήσης) ξεχνάει μέσα στο ταξί dvd στο οποίο είναι καταγεγραμμένο ένα μεγάλο σκάνδαλο που έχει ανακαλύψει.

Ο επόμενος πελάτης στο ταξί είναι η Ολγα, η οποία το βρίσκει και το παίρνει στο σπίτι όπου μένει μαζί με την αδελφή της (Α. Παλαιολόγου). Ο δημοσιογράφος, ως μεγάλο λαγωνικό, ανακαλύπτει την ταυτότητα της γυναίκας και την επισκέπτεται ζητώντας να του επιστραφεί το επίμαχο υλικό. Ομως εκείνη υποφέρει από ένα είδος αμνησίας, διαλείψεων που δεν της επιτρέπουν να θυμηθεί το πρόσφατο παρελθόν.

Ο δημοσιογράφος σε κατάσταση υστερίας προσπαθεί να κεντρίσει τη μνήμη της γιατί έχει υποσχεθεί στον καναλάρχη το θέμα. Κι επειδή φοβάται μήπως τον κοροϊδεύουν, τις φοβίζει πως αν δεν επιστρέψει στον σταθμό με το dvd, το αφεντικό του θα στείλει έναν μπράβο, τον περίφημο Τζόνι τον Βιαστικό, ο οποίος έχει βγάλει αυτό το όνομα γιατί τελειώνει τις δουλειές στο πι και φι…

Κι όταν καταφτάνει ο Τζόνι, δεν είναι ούτε χοντρός -παρ’ όλο που τρώει πάρα πολύ- ούτε βιαστικός… Τον υποδύεται ο Χάρης Τζωρτζάκης, λεπτός, αργός αλλά ιδιαίτερα αποτελεσματικός… Είναι τύπος που θέλει να ολοκληρώνει τη δουλειά που έχει αναλάβει.

• Ενας δημοσιογράφος- ψώνιο;

Φιλόδοξος όπως όλοι οι δημοσιογράφοι. Θέλει να γίνει μεγάλη φίρμα. Αυτό είναι κόλλημα που το έχουν επαγγελματίες και σε άλλους κλάδους, εξαιτίας της τηλεόρασης.

Είναι το μέσον που μας έφερε σ’ αυτό το αδιέξοδο, γιατί μη νομίζεις ότι νοιάζονται για τα λεφτά, τη δόξα έχουν στο μυαλό τους… Ο άλλος λέει: Μπορώ να γίνω λίγο ή πολύ γνωστός; Αλλά αυτό δεν είναι ίδιον μόνο των δημοσιογράφων. Οι πάντες αναζητούν μια στιγμή διασημότητας, άνθρωποι στον δρόμο περιμένουν να στηθεί ένα μικρόφωνο μπροστά τους…

• Και μετά τις κωμωδίες σε έργο διαφορετικών απαιτήσεων. Πρωταγωνιστείτε στον «Ηλίθιο» του Ντοστογιέφσκι στο Δημοτικό Θέατρο Πειραιά…

Εγώ δεν το βλέπω έτσι. Φυσικά είναι άλλο έργο, αλλά θεωρώ ότι έχουν πλέον ξεπεραστεί αυτές οι διακρίσεις. Οπως αντιμετωπίζω το «Ψέμα» έτσι αντιμετωπίζω τον «Ηλίθιο», τον «Εμποράκο», τον «Γκοντό», το δράμα ή την κωμωδία, ό,τι έχω παίξει τέλος πάντων ώς τώρα.

Ολοι οι μεγάλοι χαρακτήρες εμφανίζονται στην καθημερινότητά μας μ’ έναν τρόπο. Κι αυτό τους κάνει διαχρονικούς. Φεύγουν από την εποχή που γράφτηκαν, ταξιδεύουν στον χρόνο. Κι αν ο ρόλος κινείται στο 1650 μ.Χ. μπορεί να συνομιλεί με το παρελθόν, με το θεατρικό και το πραγματικό παρόν, με το μέλλον.

• Μα τα έργα, οι ρόλοι, δεν έχουν διαφορετικό βαθμό δυσκολίας;

Αυτό το ερώτημα δεν αφορά εμένα αλλά τους δημοσιογράφους, το κοινό. Εγώ λέω ότι θα είμαι εξαιρετικός. Για τους γνωστούς λόγους όμως: σέβομαι την παράσταση, την προστατεύω, δουλεύω μανιακά. Οχι, με τον «Ηλίθιο» δεν ανησυχώ καθόλου περισσότερο. Εχω την ίδια ανησυχία με κάθε τι που κάνω, αφού οποιοδήποτε έργο με αφορά το ίδιο, το παλεύω με σοβαρότητα και πάθος. Ποτέ δεν αντιλαμβάνομαι κάτι ως εύκολο ή ως δύσκολο.

Ολα τα αντιμετωπίζω ως δύσκολα. Κι αν κάτι μου βγαίνει αμέσως, επίτηδες, το πηγαίνω από τον δύσκολο δρόμο. Μερικές φορές τα βάζω με τον εαυτό μου όταν κάτι μπορεί να μου προκύψει αβίαστα, συχνά μάλιστα εκείνα που εσείς θα λέγατε πως θα με δυσκόλευαν… Στον «Εμποράκο» π.χ, αυτό που με δυσκόλεψε ήταν η εκμάθηση του κειμένου, όχι ο ρόλος. Ο ρόλος βγήκε πάρα πολύ εύκολα. Κι αυτό γιατί τον είχα πολύ έντονα μέσα μου.

• Τι εννοείτε;

Ο «Εμποράκος» με παίδευε 10 χρόνια, όχι απ’ όταν άρχισαν οι πρόβες. Ο «Θείος Βάνιας» κατοικεί μέσα στο κεφάλι μου 8 χρόνια: τι λέει το κείμενο, ποια άλλη παράλληλη ιστορία θα μπορούσε να ειπωθεί, τι νιώθω εγώ, γιατί να γίνει αυτό το ανέβασμα;

Το ίδιο ισχύει με τον «Ηλίθιο». Ο Νίκος Διαμαντής είναι εξαιρετικός σκηνοθέτης, έχουμε δημιουργήσει μια θαυμάσια σχέση κι έναν θίασο εξαιρετικό, απ’ αυτούς που δεν σχηματίζονται εύκολα: Μαρία Κίτσου, Γιάννης Στάνκογλου, Λένα Παπαληγούρα, Χάρης Τζωρτζάκης, Ιωάννης Παπαζήσης, Γιώργος Κωνσταντίνου, Γιώτα Φέστα.

Θέλω να παίξω με τον γιο μου

• Συγκρούεστε στον χώρο της δουλειάς σας;

Συμβαίνει, δεν γίνεται αλλιώς. Ομως οι κόντρες και οι αντιπαραθέσεις φθίνουν μέσα στον χρόνο. Οι άνθρωποι μπορούν να σβήσουν τις κακές στιγμές. Εγώ, ας πούμε, αισθάνομαι αγάπη, ζεστασιά για συνεργάτες με τους οποίους διαφωνήσαμε κάποτε.

Οπως με τον Βασίλη Παπαβασιλείου. Γιατί να κρατήσεις μέσα σου το κακό κι όχι καλό; Θέλει εσωτερική δύναμη να συγχωρείς, να αναγνωρίζεις στους άλλους ιδιοτροπίες, αδυναμίες, λάθη, έτσι όπως θα ήθελες να το κάνουν και μαζί σου. Το σημαντικότερο όλων στην τέχνη αλλά και στη ζωή είναι η συνάντηση, όχι η απομάκρυνση. Δεν λέω για την περίπτωση να κάνει κάποιος κακό στο παιδί μου ή σε οποιοδήποτε παιδί, τότε έχω απέναντί μου έναν εχθρό. Ομως και πάλι μπορεί να μην είναι έτσι… Είδες πώς λέμε πράγματα βολικά; Ισως η συγχώρεση να αξίζει όταν είναι πάρα πολύ δύσκολο να τη δώσεις.

• Φαντάζεστε τον εαυτό σας εκτός θεάτρου;

Με φαντάζομαι να μην κάνω τίποτα. Να σκέφτομαι, να διαβάζω περισσότερο, να ακούω μουσική, να κάθομαι… Η κούραση κυρίως με κάνει να το σκέφτομαι μερικές φορές, μπροστά σε αδιέξοδα.

• Εξαιτίας;

Εξαιτίας κάποιων συμπεριφορών. Ομως το πείσμα, η αδιαλλαξία, η σύγκρουση στην πρόβα δεν θα αποτελούσαν ποτέ ισχυρό λόγο για να εγκαταλείψω το θέατρο. Γιατί αν η πρόβα δεν είναι δυναμική, εκρηκτική, αν δεν φτάσεις στα όρια, δεν έχει αξία. Πρέπει να απολαμβάνεις την εργασία της πρόβας γιατί αυτή σου δείχνει την παράσταση, πώς θα είσαι, πώς θέλεις να είσαι.

Δουλεύω 10-12 ώρες την ημέρα. Ξυπνάω και σκέφτομαι τα της ημέρας, όχι το αύριο. Την επομένη θα ασχοληθώ με ό,τι πρέπει να γίνει. Υπάρχουν άλλοι που κάνουν πολύ περισσότερα απ’ ό,τι εγώ. Ισως σ’ εμένα μετράει αυτή η ανησυχία που έχω κάθε φορά. Κάποιοι είναι σίγουροι για την επιτυχία ή υπάρχει ένα σύστημα γύρω τους που ενισχύει αυτή την πίστη.

Εγώ ούτε σύστημα έχω ούτε σιγουριά για την επιτυχία. Θέλω να το παλεύω. Δεν μου αρκεί να πουν κάποιοι «τι καλό!» κι ας μην είναι… Θέλω να είναι. Αν δεν είναι καλό ας το πουν.

• Και ο γιος σας ηθοποιός;

Το επιθυμεί, προς το παρόν είναι φοιτητής Φιλοσοφικής. Το όνειρό μου είναι να παίξω μαζί του. Εγώ το θέλω, αυτός δεν ξέρω…

• Δεν σας ανησυχεί η «σκιά» σας πάνω του;

Καθόλου γιατί ούτε αυτός το φοβάται. Να, αυτό τώρα συνδέεται με ό,τι έλεγα προηγουμένως. Πρόκειται για προβλήματα που δημιουργούν άλλοι. Είναι λάθος τα παιδιά ηθοποιών να καταδυναστεύονται από τη σύγκριση. Δεν θέλω να πω όνομα αλλά υπάρχει γιος σπουδαίου ηθοποιού που θα τον έλεγα και καλύτερο από τον πατέρα του…

• Το καλοκαίρι στην Επίδαυρο;

Με «Αχαρνής» σε σκηνοθεσία Κώστα Τσιάνου και με τον Παύλο Χαϊκάλη. Τώρα συζητάμε για άλλους ρόλους.

Είμαστε άβουλοι

• Τόσο χωμένος στο θέατρο, ενημερώνεστε για την πολιτική κατάσταση, τι γίνεται στον κόσμο, στη χώρα;

Φυσικά και ενημερώνομαι, με απασχολεί το προς τα πού πάει η κοινωνία. Και δεν μπορώ να καταλάβω γιατί καταπιάνονται με την πολιτική όταν δεν ομονοούν για να δουλέψουν προς το συμφέρον της χώρας. Η αλήθεια είναι ότι δεν έχουμε ασκηθεί στη συνεργασία, αυτόν τον δρόμο δεν τον διδαχτήκαμε, δεν τον μάθαμε. Μας οδήγησαν στην ατομικότητα.

Δεν είναι τυχαίο που άλλοι λαοί ενώ καταστράφηκαν από πολέμους και χρεοκοπίες, όχι μόνο κατάφεραν να ορθοποδήσουν αλλά αναγεννήθηκαν, πρόκοψαν. Εμείς συνεχίζουμε να βασανιζόμαστε. Στεκόμαστε απαθείς, άβουλοι, έχοντας εκατοντάδες δικαιολογίες, κάνοντας αναδρομές στον εμφύλιο, στη χούντα κ.λπ.

Αντί να αναγνωρίσουμε το ελάττωμά μας, να το αποδεχτούμε -έτσι όπως πηγαίνει κανείς στον ψυχίατρο για θεραπεία-, ν’ αναζητήσουμε ρεαλιστικές λύσεις, ακόμα συζητάμε για το ποιος φταίει. Ως πού θα φτάσει αυτό; Μέχρι πότε θα ευθύνεται ο άλλος και ποτέ εμείς, μέχρι πότε θα γελάμε με την κλασική ιστορία για την κατσίκα του γείτονα;

INFO: Θέατρο Μουσούρη (πλ. Καρύτση 7, τηλ.: 210 3310953). «Ψέμα στο ψέμα» του Αντονι Νίλσον. Μετάφραση: Θοδωρής Πετρόπουλος. Σκηνοθεσία: Πέτρος Φιλιππίδης. Σκηνικά: Γιώργος Γαβαλάς. Κοστούμια: Παναγιώτα Κοκκορού.

Φωτισμοί: Λευτέρης Παυλόπουλος. Κίνηση-χορογραφία: Ελπίδα Νίνου. Μουσική επιμέλεια: Ιάκωβος Δρόσος. Παίζουν: Πέτρος Φιλιππίδης, Παύλος Χαϊκάλης, Κώστας Τριανταφυλλόπουλος, Μαρία Κατσανδρή, Παναγιώτης Κατσώλης, Ελευθερία Μπενοβία, Ευγενία Παναγοπούλου, Χριστίνα Σπατιώτη.