Μια έφηβη χαμένη στη βοή της πόλης

Στη σκηνή δεσπόζει μια πελώρια κυλιόμενη σκάλα. Στον χώρο διάσπαρτες υπάρχουν φωτεινές επιγραφές με τις ονομασίες στάσεων. Στα καθίσματα των βαγονιών κάθονται ηλικιωμένοι, μεσήλικες και πιτσιρικάδες. Ανάμεσά τους μία έφηβη από την επαρχία προσπαθεί να φτάσει στον προορισμό της για να συναντήσει τον πρώτο της έρωτα.

Αλλά μέχρι να το καταφέρει «σκοντάφτει» επάνω σε εξομολογήσεις και παραξενιές σημερινών Αθηναίων, ανακαλύπτει τις παθογένειες αυτής της κοινωνίας, συναντά ανθρώπους του περιθωρίου, ακούει ακραίες απόψεις, αναζητά -ενίοτε μάταια- χαμόγελα και ζεστασιά.

Αυτό το σύντομο ταξίδι που φέρνει στην επιφάνεια την ελπίδα και τη ματαίωση, το όνειρο και την ψευδαίσθηση, τη συντροφικότητα και τη μοναξιά είναι το θέμα του έργου «Αθήνα, Γραμμή 1» του σημαντικού Γερμανού συγγραφέα Φόλκερ Λούντβιχ, που παρουσιάζεται το Σαββατοκύριακο στη Μικρή Σκηνή της Στέγης του Ιδρύματος Ωνάση, σε σκηνοθεσία Σοφίας Βγενοπούλου και μουσική Μπίργκερ Χάιμαν.

Πρόκειται για το έργο «Linie 1» που παίχτηκε πρώτη φορά το 1986 από τον καινοτόμο βερολινέζικο θίασο Grips-Theater. Στην «αθηναϊκή» εκδοχή η Σοφία Βγενοπούλου -μαζί με έναν θίασο που αποτελείται από επαγγελματίες ηθοποιούς κι έφηβους της ομάδας Grasshopper youth- κράτησε τα δομικά χαρακτηριστικά και τη βασική ιδέα πλοκής του πρωτότυπου.

Ωστόσο, εμπλούτισε το κείμενο με υλικό από συνεντεύξεις και εξομολογήσεις Αθηναίων ώστε η παράσταση να αντανακλά επείγοντα θέματα της εποχής: την οικονομική κρίση, την εμφάνιση ακραίων συμπεριφορών και τάσεων, το προσφυγικό ζήτημα.

Το αποτέλεσμα είναι ένα έξοχο μιούζικαλ για θεατές κάθε ηλικίας. «Διαβάζοντας το έργο θεώρησα ότι έχουμε μια μεγάλη ευκαιρία να ασχοληθούμε με μια απλή, αρχέτυπη ιστορία που αφορά ένα κορίτσι που κάνει τη δική της αρχή στη ζωή.

Είναι στη φάση που καταλήγει τι σημαίνει να ζεις σε μια μεγάλη πόλη, με τι ταυτίζεται, πώς φτιάχνει την ταυτότητά της, τι κρατά και τι ξεφορτώνεται και πού μέσα σε αυτό όλο το σύνολο βρίσκει κανείς χώρο για φαντασία. Ο άνθρωπος που μπορεί ακόμα να ονειρεύεται έχει και διαφορετική προοπτική για τη ζωή», λέει η Σ. Βγενοπούλου.

Ολα αυτά που αναφέρονται στο συναρπαστικό κείμενο μπλέκονται με σύγχρονα ζητήματα και φωτίζουν τις αγωνίες, τις επιθυμίες και τα όνειρα των νέων μέσα στο κοινωνικό και ιστορικό πλαίσιο της σημερινής Αθήνας.

Γραμμένο πριν από την πτώση του Τείχους, το «Linie 1» είναι στην πραγματικότητα η πορεία ενηλικίωσης μιας κοπέλας και, ταυτόχρονα, η τοιχογραφία μιας ολόκληρης πόλης, η ακτινογραφία μιας ολόκληρης εποχής. «Είναι σημαντικό για τα νέα παιδιά να αναγνωρίζουν τον εαυτό τους και την αλήθεια του στη σκηνή.

Κι αυτό προσπαθούμε να κάνουμε πάντα: να μετατρέπουμε σε θεατρική πράξη όλες τους τις ανησυχίες», λέει ο Φόλκερ Λούντβιχ, που πολύ συχνά πια επισκέπτεται την Αθήνα καθώς τα έργα του είναι πολύ δημοφιλή στους θεατρικούς κόλπους.

Ιδρυτής και καλλιτεχνικός διευθυντής του πρωτοποριακού Grips-Theater του Βερολίνου μέχρι το 2011, δημιουργός με έντονη πολιτική και ακτιβιστική δράση, ο Λούντβιχ έχει γράψει περισσότερα από 43 έργα για παιδιά και νέους.

Το φυλετικό μίσος, οι προκαταλήψεις, η ανάγκη για συμφιλίωση είναι θέματα που διατρέχουν τα κείμενά του. Μεταξύ αυτών και τα έργα «Μορμόλης», «Μια γιορτή στου Παπαδάκη», «Τζέλα, Λέλα, Κόρνας και Κλεομένης», «Είστε και φαίνεστε».

Το «Αθήνα, Γραμμή 1» έχει ανέβει σε δεκάδες εκδοχές στις πιο απίθανες χώρες. «Η παράσταση που έφτιαξε η Σ. Βγενοπούλου με την ομάδα της μου αρέσει γιατί εστιάζει στο μήνυμα με τρόπο που να μην ενδιαφέρει τον θεατή η διασκέδαση. Πολλές φορές θίασοι πέφτουν στην παγίδα να αντιγράψουν την επιτυχία μας και αυτό καταντά φοβερά βαρετό». Και ποιο είναι αυτό το μήνυμα που θέλει με το κείμενό του να περάσει;

«Η ιστορία ζουμάρει στα πιο χαμηλά και φτωχά στρώματα της κοινωνίας. Αφορά την επιβίωση. Σε συνδυασμό με την άντεργκραουντ μουσική θα έλεγα ότι είναι ένα έργο που σου δείχνει ανθρώπους με τους οποίους ενδεχομένως δεν θα συναντηθείς ποτέ στη ζωή σου. Κι εμείς όταν το γράψαμε, δεν φανταζόμασταν ότι θα λειτουργούσε σε τόσες πόλεις.

Μέχρι πριν από κάποια χρόνια οι ιστορίες που αφορούσαν τους νέους περιορίζονταν στα χριστουγεννιάτικα παραμύθια. Εμείς αντιθέτως θέλαμε να αναδείξουμε τους προβληματισμούς μιας εύθραυστης ηλικίας.

Ετσι τα πρώτα χρόνια γράφαμε με σκοπό να τα κάνουμε να νιώσουν πιο ισχυρά, να τους δείξουμε τα δικαιώματά τους. Σκεφτείτε πως ο Τύπος στην αρχή δεν μας καταλάβαινε αλλά όσο επικεντρωνόμασταν στις δυσκολίες τόσο βλέπαμε ότι τα παιδιά ταυτίζονταν με τη σκηνική δράση».

Και σήμερα, αν έγραφε ένα έργο για τα σύγχρονα εφηβικά προβλήματα, πού θα εστίαζε; «Νομίζω στο μπούλινγκ και στο χάσμα -που όλο μεγαλώνει- μεταξύ πλούσιων και φτωχών».