«Την οικογένειά σου τη διαλέγεις». Αυτή είναι η δήλωση της νέας ταινίας του δεύτερου διασημότερου Δανού σκηνοθέτη, του Τόμας Βίντερμπεργκ (ας διατηρήσει ο Λαρς φον Τρίερ τα πρωτεία), που, με τίτλο «Το κοινόβιο», υπονομεύει μεμιάς τη δυνατότητα και, κυρίως, την επιτυχία αυτής της επιλογής.
Στην Κοπεγχάγη της δεκαετίας του ’70, η Ανα κι ο Ερικ, παντρεμένο ζευγάρι καλλιεργημένων αστών με μια έφηβη κόρη, κληρονομούν μια μεγάλη μονοκατοικία και αποφασίζουν, κυρίως για να βάλουν αλατοπίπερο στη ρουτίνα της δικής τους σχέσης, να φωνάξουν φίλους και γνωστούς και να κάνουν το σπίτι τους κοινόβιο.
Μόνο που η αισιοδοξία τού «όλα επιτρέπονται αν υπάρχει σεβασμός κι αγάπη» φυσικά ανατρέπεται στα πρώτα δείγματα κτητικότητας, ανταγωνισμού ή απλώς αληθινού μονογαμικού έρωτα. Η μη αποκλειστικότητα δεν λειτουργεί όπως έλπιζαν και «η εποχή της αγάπης» έχει, τελικά, διορία.
Με μια άνιση σκηνοθετική πορεία, που συμπεριλαμβάνει αποτυχίες σαν το «Submarino» και εκπληκτικές ταινίες σαν την «Οικογενειακή γιορτή», το «Κυνήγι» ή το περσινό «Μακριά από το πλήθος», ο Τόμας Βίντερμπεργκ γράφει (μαζί με τον Τομπίας Λίντχολμ) και σκηνοθετεί μια ταινία πρωτοφανώς, για τα δικά του μέτρα, λιτή, εύστοχη και συγκινητική.
Οχι τυχαία, αυτή η ιστορία είναι βγαλμένη από τις αναμνήσεις των δικών του νεανικών χρόνων στο κοινόβιο όπου τον μεγάλωσαν –και για λίγα χρόνια τον άφησαν– οι γονείς του.
«Από τα επτά ώς τα δεκαεννιά χρόνια μου ζούσα σ’ ένα κοινόβιο», μοιράζεται μαζί μας ο Βίντερμπεργκ στις σημειώσεις του για την ταινία. «Ηταν μια θεότρελη, ζεστή και φανταστική περίοδος, ζούσα περικυκλωμένος από γεννητικά όργανα, μπίρα, υψηλού επιπέδου ακαδημαϊκές συζητήσεις, αγάπη και προσωπικές τραγωδίες.
Για ένα παιδί σ’ αυτές τις συνθήκες, κάθε μέρα ήταν ένα παραμύθι. Το να αφήνεις πίσω την ιδιωτικότητα του δικού σου δωματίου και να μπαίνεις στους κοινόχρηστους χώρους του σπιτιού μπορούσε να σου προσφέρει μια ποικιλία σεναρίων γεμάτων εκπλήξεις, χάρη στους υπόλοιπους κατοίκους και τις διάφορες εκκεντρικότητές τους».
Με το βραβείο μοντάζ από την Ευρωπαϊκή Ακαδημία και βραβείο στην πραγματικά αριστουργηματική Τρίνε Ντίρχολμ, που υποδύεται την Ανα, στο περσινό Φεστιβάλ Βερολίνου (αντάξιος απέναντί της ο Ούλριχ Τόμσεν), η ταινία χρωστά πολλά στο ομαδικό καστ της, αλλά κυρίως στη μοναδικότητα της οπτικής γωνίας του Βίντερμπεργκ. Είναι μια ιστορία που ισοπεδώνει το κοινοβιακό ιδανικό, αλλά με πείρα, γνώση και συναισθηματική νοημοσύνη.
Αν κοιτάξω πίσω, η ζωή μου στο κοινόβιο είναι γεμάτη χρυσαφένιες αναμνήσεις και παράλογες στιγμές. Το σπίτι γινόταν ζοφερό για τουλάχιστον πέντε μέρες κάθε μήνα, εξαιτίας του βιολογικού κύκλου των ήδη δυναμικών γυναικών που κυβερνούσαν το σπίτι. Οι κύκλοι τους σταδιακά συγχρονίστηκαν. Τα ομαδικά δείπνα που γίνονταν κάθε Πέμπτη με Κυριακή συνήθως εξελίσσονταν σε καθηλωτικές και συχνά καταστροφικές συναντήσεις.
Η ιδέα του “οικιακού συμβουλίου” ήταν η ανώτατη αρχή – μια δημοκρατική συνέλευση όπου τα μέλη του κοινοβίου μοιράζονταν συναισθήματα από καρδιάς και συζητούσαν ό,τι θεωρούσαν σημαντικό.
Θυμάμαι ένα συμβούλιο όπου αποφασίστηκε ότι το ενοίκιο θα πληρωνόταν από τον καθένα αναλογικά με το εισόδημά του. Η πρόταση έγινε από έναν άντρα που κέρδιζε πολύ περισσότερα απ’ όποιον άλλο κι ως αποτέλεσμα το δικό του ενοίκιο διπλασιάστηκε. Παρότι το κοινόβιο αποτελούνταν από καλλιεργημένους διανοούμενους, εκείνη η ζωή σήμερα μοιάζει αφελής και ακραία ιδεαλιστική – ήταν γεμάτη ελπίδα για το μέλλον…
Στο «Κοινόβιο», ο Βίντερμπεργκ δεν μετέφερε τις δικές του εμπειρίες, το φιλμ δεν είναι αυτοβιογραφικό, αναπαρήγαγε όμως την ψυχή του κοινοβίου όπου μεγάλωσε, στιγμιότυπα και σκέψεις. «Στην ταινία, η βασική ιστορία εκτυλίσσεται γύρω στο ’75 και τα μέλη του κοινοβίου συγκροτούν τον “Χορό”, με την παραδοσιακή έννοια του δράματος. Μια τεράστια και στοργική οικογένεια. Στο πλαίσιό της εκτυλίσσεται και μια συγκεκριμένη ερωτική ιστορία. Αυτή η ιστορία είναι που θα φέρει το τέλος στο συλλογικό όνειρο του κοινοβίου και σε μια σχέση ζωής. Ετσι το τέλος της συμβίωσης έχει όχι μία, αλλά τόσες εκφάνσεις όσες οι κάτοικοι του σπιτιού».
Η ταινία «Το κοινόβιο»
προβάλλεται στις αίθουσες από τη Seven Films
-320x213.jpg)
