Θα μας κακοφαινόταν πολύ αν ερχόταν κάποιος Αύγουστος που δεν θα υπήρχε καμία ελληνική ταινία στο Φεστιβάλ του Λοκάρνο, αυτή την ξεχωριστή κινηματογραφική διοργάνωση στον Νότο της Ελβετίας. Τέλη δεκαετίας του ’70, ο Νίκος Παναγιωτόπουλος κέρδιζε τη Χρυσή Λεοπάρδαλη με τους «Τεμπέληδες της εύφορης κοιλάδας».
Το 2002 και το 2009 αντίστοιχα, οι ταινίες «Δύσκολοι αποχαιρετισμοί: ο μπαμπάς μου» της Πέννυς Παναγιωτοπούλου και «Ακαδημία Πλάτωνος» του Φίλιππου Τσίτου μας έφερναν βραβεία ερμηνείας (Γιώργος Καραγιάννης, Αντώνης Καφετζόπουλος). Πέρυσι το τόσο φιλελληνικό φεστιβάλ είχε το «Chevalier» της Αθηνάς Τσαγγάρη και τη μικρού μήκους «Yellow Fieber» της Κωνσταντίνας Κοτζαμάνη στα διεθνή διαγωνιστικά τμήματά του.
Και φέτος, όμως, το 69ο Φεστιβάλ του Λοκάρνο (3-13 Αυγούστου), που είναι αφιερωμένο στη μνήμη του Κιαροστάμι και του Τσιμίνο, μας φύλαγε την καλή είδηση. Η πρώτη ταινία μεγάλου μήκους του Στέργιου Πάσχου «ΑΦΤΕΡΛΩΒ» (AFTERLOV) επιλέχτηκε για το δεύτερο τη τάξει διεθνές διαγωνιστικό τμήμα, των Νέων Σκηνοθετών ή καλύτερα των Σκηνοθετών τού Σήμερα (Concorso Cineasti del Presente), που φιλοξενεί 15 πρώτες ή δεύτερες ταινίες από όλο τον κόσμο.
Ο σκηνοθέτης, με επτά μικρού μήκους στο ενεργητικό του, χαρακτηρίζει την πρώτη μεγάλη ταινία του «ένα μετα-lovestory», αστείο και συγκινητικό, που είναι σαν μια «συνέχεια, ακόμα και υφολογική» της πρόσφατης και πιο γνωστής του ταινιούλας «Ο Ελβις είναι νεκρός».
Παίζουν κατ’ αρχάς οι ίδιοι ηθοποιοί, οι ταλαντούχοι Χάρης Φραγκούλης και Ηρώ Μπέζου, που είχαν, όπως μας λέει, και καθοριστική συμμετοχή στο σενάριο και σε όλα. Επειτα, και οι ήρωες του «ΑΦΤΕΡΛΩΒ», η Σοφία και ο Νίκος, έρχονται κατευθείαν από τη μικρού μήκους, μόνο που τώρα πια έχουν χωρίσει εδώ κι έναν χρόνο.
Δεν είναι ανάγκη, βέβαια, να έχουμε δει τον «Ελβις». Ζούμε το «μετά» του έρωτά τους, που παίρνει μια περίεργη τροπή. Ο Νίκος προσκαλεί τη Σοφία για ολιγοήμερες καλοκαιρινές διακοπές σε ένα σούπερ σπίτι με πισίνα στα βόρεια προάστια, που ανήκει σε έναν φίλο του. Και κλειδώνει το ανυποψίαστο κορίτσι σε ένα στούντιο. Δεν πρόκειται να την αφήσει να φύγει αν δεν καταλάβει τους λόγους που τους οδήγησαν στον χωρισμό.
Είναι φανερό ότι είναι ταινία βασικά σεναρίου. «Για μένα η σκηνοθεσία ξεκινάει από το χαρτί», λέει ο Στέργιος Πάσχος. «Ηθελα να δω αν μπορώ να αναπτύξω μια αφήγηση στηριγμένος στη δραματουργία και τους χαρακτήρες και χρησιμοποιώντας όσο το δυνατόν λιγότερα κινηματογραφικά “εργαλεία”. Ηθελα κι εγώ μαζί με τους θεατές να καταλάβω τη φύση της σχέσης των ηρώων μου».
Το σινεμά που αγαπάει είναι αυτό που «εκφράζει μια αληθινή αγωνία του σκηνοθέτη». Αναφέρει πολλούς και διαφορετικούς ξένους δημιουργούς: Μάικ Λι, Μπρεσόν, Λεός Καράξ, Ταρκόφσκι, Κοέν, Σκορσέζε, μέχρι και Γουάιλντερ, αλλά η ωραία έκπληξη μας έρχεται από αλλού. «Αποφάσισα να γίνω σκηνοθέτης βλέποντας στο Γυμνάσιο ελληνικές ταινίες», λέει ο 31χρονος Πάσχος.
Η πρώτη αποκάλυψη ήταν γι’ αυτόν το «Αυτή η νύχτα μένει» του Νίκου Παναγιωτόπουλου, για να βουτήξει στη συνέχεια για τα καλά στο ελληνικό σινεμά, να λατρέψει Νικολαΐδη και Πανουσόπουλο, αλλά και Τσιώλη και Παπατάκη. «Οταν μια ελληνική ταινία είναι καλή, είναι ανεκτίμητη. Τα αριστουργήματα στη δικιά μας γλώσσα έχουν πολύ μεγαλύτερη σημασία, είναι η ταυτότητά μας», λέει.
Η κριτική επιτροπή στο Τμήμα των Νέων Σκηνοθετών έχει πρόεδρο τον διάσημο Ιταλό σκηνοθέτη ταινιών τρόμου Ντάριο Αρτζέντο, ενώ μέλος της είναι η Αγγελική Παπούλια, η ηθοποιός του Λάνθιμου και των blitz.
To «ΑΦΤΕΡΛΩΒ» δεν είναι η μόνη με ελληνικά χρώματα ταινία του Λοκάρνο. Στο διεθνές διαγωνιστικό συμμετέχει το «Slava» (Glory) των Βούλγαρων σκηνοθετών Κριστίνα Γκρόζεβα και Πέταρ Βαλχάνοφ, μια ελληνοβουλγαρική παραγωγή με την ενίσχυση του ΕΚΚ και της ελληνικής εταιρείας Graal. Στο διαγωνιστικό τμήμα μικρού μήκους Pardi di Domani (Λεοπαρδάλεις τού Αύριο) συμμετέχουν οι ταινίες μας «Αλεπού» της Ζακλίν Λέντζου και «Manodopera» του Λουκιανού Μοσχονά.
Τέλος, ακόμα μία, πέμπτη στη σειρά, ελληνική ταινία, η μικρού μήκους «Flowers and Bottoms» του Χρήστου Μασσαλά, θα συμμετάσχει στο τμήμα «Locarno Filmmakers Academy».
