Το αίνιγμα του Κάφκα και η υπόθεση Σορίν Ματέι

Με την ταινία «Φραντς Κάφκα» η Ανιέσκα Χόλαντ ταλαντεύεται ανάμεσα στην πειραματική διάθεση και στις συμβάσεις μιας τυπικής βιογραφίας ενώ στο σκηνοθετικό του ντεμπούτο «Τελευταία κλήση» ο Σέριφ Φράνσις καταπιάνεται (άνισα) με την υπόθεση που συγκλόνισε το πανελλήνιο το 1998.

Φραντς Κάφκα
(Franz, Τσεχία, Πολωνία, Γερμανία, Γαλλία, Τουρκία, 2025, 127’)
★★★☆☆

• Σκηνοθεσία: Ανιέσκα Χόλαντ
• Ηθοποιοί: Κάρελ Ντομπρί, Πέτερ Κουρτ, Ααρον Φρις

Η Πολωνή Ανιέσκα Χόλαντ («Europa Europa», 1990, Χρυσή Σφαίρα & υποψηφιότητα για Οσκαρ Διασκευασμένου Σεναρίου, και «In Darkness», 2011, υποψήφιο για Οσκαρ Ξενόγλωσσης Ταινίας) σκηνοθετεί μια τολμηρή βιογραφία του εμβληματικού λογοτέχνη Φραντς Κάφκα, επιδιώκοντας να αποφύγει μια στερεοτυπική απεικόνισή του. Και μέσα από μια κατακερματισμένη αφήγηση που συχνά χρησιμοποιεί πειραματισμούς -όπως το σπάσιμο του τέταρτου τοίχου αλλά και η εναλλαγή της ιστορίας από το παρελθόν στο σήμερα, ώστε να καταδείξει την εμπορευματοποίηση του Κάφκα, που μετατρέπεται σε προϊόν μέσα σε ένα καπιταλιστικό σύστημα- προσπαθεί να φέρει στο προσκήνιο το οξυδερκές βλέμμα του και την αδιαμφισβήτητη ευφυΐα του.

Η ταινία καταγράφει την παιδική ηλικία, τα χρόνια της δημιουργίας μέχρι και τον θάνατό του, τοποθετώντας σε πρώτο πλάνο την πολύπλοκη σχέση με τον πατέρα του, χωρίς να αποφεύγει μια εν μέρει στερεοτυπική απεικόνισή της, ενώ προσθέτει στο κάδρο την αδελφή του, Οτίλι, τον Μαξ Μπροντ και τη σχέση του με τη Φελίτσε Μπάουερ, ανοίγοντας μέσα από αυτές τις προσωπικότητες μικρότερες ιστορίες που αναδεικνύουν το πολιτικό στοιχείο, την εποχή του Κάφκα, αλλά και τη μετέπειτα περίοδο, καθώς ο ναζισμός αναδύεται και εδραιώνεται, στρέφοντας το βλέμμα προς εκείνη την εποχή, την οποία ο κορυφαίος λογοτέχνης, με διαύγεια, φαίνεται να είχε προαισθανθεί.

Η Χόλαντ είναι γεμάτη ιδέες και δημιουργεί ένα σχεδόν φιλοσοφικό παιχνίδι, ένα παζλ αναστοχασμού που επιδιώκει να λύσει το αίνιγμα του Κάφκα. Χρησιμοποιεί μετα-αφηγηματικά στοιχεία προσπαθώντας να αναλύσει και να εξερευνήσει το έργο του Κάφκα μέσα από μια πειραματική κινηματογραφική φόρμα, που όμως δεν καταφέρνει πλήρως να αποκοπεί από μια προσπάθεια γραμμικής αφήγησης. Ετσι, η Χόλαντ δείχνει να ταλαντεύεται ανάμεσα στην πλήρη πειραματική διάθεση και στις συμβάσεις μιας τυπικής βιογραφίας.

Τελευταία κλήση
(Ελλάδα, 2026, 86’)
★★☆☆☆

• Σκηνοθεσία: Σέριφ Φράνσις
• Ηθοποιοί: Ορφέας Αυγουστίδης, Μαρία Ναυπλιώτου, Γιώργος Μπένος

Σκηνοθετικό ντεμπούτο του Σέριφ Φράνσις, ταινία εμπνευσμένη από την αληθινή υπόθεση του Σορίν Ματέι που συγκλόνισε το πανελλήνιο το 1998. Καλογυρισμένη, με στιγμές έντασης, που όμως δεν καταφέρνει ποτέ να «αιχμαλωτίσει» ούτε την εποχή των γεγονότων, ούτε και τα ίδια τα γεγονότα. Η αισθητική της δεν θυμίζει Ελλάδα της δεκαετίας του ’90, δίνοντας έμφαση σε μια πιο σύγχρονη, καλογυαλισμένη εικόνα. Το σενάριο ενδιαφέρεται περισσότερο να τονίσει τη διαφθορά του συστήματος μέσα από μια απλοϊκή προσέγγιση, παρά να εμβαθύνει στους χαρακτήρες και να οδηγηθεί έτσι σε μια ουσιαστική κριτική των κακών χειρισμών, τόσο της αστυνομίας όσο και των τηλεοπτικών καναλιών που μετέτρεψαν μια κρίση σε θέαμα.

Ενα ελληνικό sci-fi
Τόμος 7 
(Ελλάδα, 2025, 105’)
★★☆☆☆

• Σκηνοθεσία: Πάνος Παππάς και Δέσποινα Χαραλάμπους
• Ηθοποιοί: Στέλα Φυρογένη, Κωστής Μπούντας, Κρίστελ Καπερώνη

Η πρώτη μεγάλου μήκους ταινία μυθοπλασίας των Πάνου Παππά και Δέσποινας Χαραλάμπους, που έκανε πρεμιέρα στο 66ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης, είναι μια υπαρξιακή ταινία επιστημονικής φαντασίας που εκτυλίσσεται στο απομονωμένο Κτίριο-Πόλη 7, όπου η γνώση διατηρείται στη μνήμη των «χαρισματικών» και ο χρόνος κινείται σε κύκλους· εκεί, ένας άντρας εμφανίζεται ξανά και ξανά, παλεύοντας με τον έρωτα, την εξέγερση και την ψευδαίσθηση της διαφυγής.

Ενδιαφέρουσες ιδέες και γνώριμες θεματικές της επιστημονικής φαντασίας (επανάληψη της μνήμης, απολυταρχικές κοινωνίες, δυστοπία-ουτοπία), σε μια ταινία με καλοδουλεμένη αισθητική, υπέροχα σκηνικά και χρήση CGI που δεν συναντάμε συχνά σε ελληνική παραγωγή.

Σεναριακά, η ταινία δεν καταφέρνει να ενσωματώσει όλες τις ιδέες της σε μια συνεκτική αφήγηση, με τον σκηνοθετικό ρυθμό να την επιβραδύνει, χωρίς να τολμά να πειραματιστεί λίγο παραπάνω με τη φόρμα, μένοντας σε μια πολύ συμβατική κινηματογράφηση. Τα διαλογικά μέρη χρειάζονταν περισσότερη δουλειά, κάτι που επηρεάζει τις ερμηνείες, οι οποίες παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις ειδικά στους πρωταγωνιστικούς ρόλους. Η, κατά τα άλλα πολύ όμορφη, μουσική του Νίκου Κυπουργού θα μπορούσε να χρησιμοποιηθεί λιγότερο και σε πιο καίρια σημεία, παρά να «ντύνει» σχεδόν ολόκληρη την ταινία.

Παρά τις όποιες αστοχίες της, η προσπάθεια των Πάνου Παππά και Δέσποινας Χαραλάμπους για κάτι διαφορετικό στο ελληνικό σινεμά είναι ευπρόσδεκτη και ίσως στην επόμενη sci-fi ταινία τους (που ελπίζουμε να υπάρξει) να βελτιώσουν τα επιμέρους στοιχεία.

ΠΑΙΖΟΝΤΑΙ ΑΚΟΜΑ:

Βγαίνουν μέσα απ’ τη Μάργκο
(Ελλάδα, 2025, 92’)

• Σκηνοθεσία: The Boy (Αλέξανδρος Βούλγαρης)
• Ηθοποιοί: Σοφία Κόκκαλη, Εύη Σαουλίδου, Εκτορας Λυγίζος

Η Μάργκο, μια διάσημη αλλά απομονωμένη τραγουδοποιός, ζει κλεισμένη στο διαμέρισμά της στο κέντρο της Αθήνας. Στα 40ά της γενέθλια διοργανώνει ένα πάρτι που γίνεται αφορμή για μια νέα αρχή. Η νέα ταινία του Αλέξανδρου Βούλγαρη (The Boy) θα προβάλλεται από 19 Μαρτίου στο «Αστορ» με ειδικές προβολές, Q&A, live και DJ sets.

Σαν αδέρφια
(Homebound, Ινδία, 2025, 122’)

• Σκηνοθεσία: Νίρατζ Γκάιγουαν
• Ηθοποιοί: Ισάν Κάτερ, Βισάλ Τζετγουά, Τζανβί Καπούρ

Ο Shoaib και ο Chandan, παιδικοί φίλοι από ένα μικρό χωριό στη Βόρεια Ινδία, ονειρεύονται να γίνουν αστυνομικοί, ελπίζοντας πως το επάγγελμα θα τους χαρίσει τον σεβασμό που ποτέ δεν είχαν. Καθώς όμως πλησιάζουν στον στόχο τους, οι πιέσεις και οι δυσκολίες δοκιμάζουν τη φιλία τους.

Couture
(ΗΠΑ, Γαλλία, 2025, 106’)

• Σκηνοθεσία: Αλίς Βινοκούρ
• Ηθοποιοί: Αντζελίνα Τζολί, Ελα Ραμφ, Ανιέρ Ανέι

Στο Paris Fashion Week διασταυρώνονται οι ζωές τριών γυναικών: μιας σκηνοθέτριας με καρκίνο, μιας νεαρής – μοντέλου από το Νότιο Σουδάν που παλεύει να αλλάξει τη μοίρα της και μιας μακιγιέζ. Μια ιστορία για τη σιωπηλή αντοχή και την αλληλεγγύη που τις ενώνει.

Αποστολή Χαίρε Μαρία
(Project Hail Mary, ΗΠΑ, 2026, 156’)

• Σκηνοθεσία: Φιλ Λορντ & Κρίστοφερ Μίλερ
• Ηθοποιοί: Ράιαν Γκόσλινγκ, Σάντρα Ούλερ, Λάιονελ Μπόις

Ο καθηγητής Ράιλαντ Γκρέις ξυπνά σε διαστημόπλοιο χωρίς μνήμη και καλείται να λύσει το μυστήριο μιας ουσίας που απειλεί να σβήσει τον ήλιο. Μια απρόσμενη φιλία ίσως αποδειχτεί καθοριστική για τη σωτηρία της Γης.

Χόλι, το γενναίο σκαντζοχοιράκι
(Spiked, Ηνωμένο Βασίλειο, Λουξεμβούργο, Γαλλία, Βέλγιο, 2026, 85’)

• Σκηνοθεσία: Καρολίν Οριζέ
• Με τις φωνές των: Κωνσταντίνου Ρεπάνη, Αγγελίνας Παπαδοπούλου, Αλεξάνδρας Λέρτα

Η μικρή σκαντζοχοιρίνα Χόλι φεύγει για την πρώτη της απίθανη περιπέτεια μαζί με τον αστείο λαγό Γουόλτερ, ο οποίος νομίζει ότι είναι σούπερ ήρωας.

Μαρσουπιλαμί

• Σκηνοθεσία: Φιλίπ Λασό
• Με τις φωνές των: (στα ελληνικά) Γιώργου Σκουφή, Σταύρου Σιούλη, Τάσου Κωστή

Για να σώσει τη δουλειά του, ο Νταβίντ δέχεται να φέρει ένα μυστηριώδες δέμα από τη Νότια Αμερική. Οταν ο αφελής συνάδελφός του το ανοίγει κατά λάθος σε μια κρουαζιέρα, αποκαλύπτεται ένα μωρό μαρσουπιλαμί και το ταξίδι βυθίζεται στο χάος.

Regan
(Ελλάδα, 2025, 84’)

• Σκηνοθεσία: Πάνος Κατσιμπέρης
• Ηθοποιοί: Ειρήνη Λαφαζάνη, Μιχάλης Οικονόμου, Βασίλης Ευταξόπουλος

Μια νεαρή ζωγράφος φέρνει στον κόσμο ένα παραμορφωμένο βρέφος, αποτέλεσμα μιας ανεπιθύμητης εγκυμοσύνης, και παλεύει ανάμεσα σε δύο πραγματικότητες, αντιμέτωπη με τον εαυτό της.

Χωρίς προηγούμενο ραντεβού
(Bedoone Gharare Ghabli, Ιράν, 2022, 115’)

• Σκηνοθεσία: Μπεχρούζ Σοαγίμπι
• Ηθοποιοί: Πεγκάχ Αχανγκαρανί, Μοσταφά Ζαμανί, Σάμπερ Αμπαρ

Η Γιασμίν, Ιρανή γιατρός στη Γερμανία, επιστρέφει στο Ιράν μετά τον θάνατο του πατέρα της, μαζί με τον μικρό γιο της στο φάσμα του αυτισμού. Εκεί, μια απρόσμενη κληρονομιά και οι μνήμες του παρελθόντος την οδηγούν να επανεξετάσει τη ζωή και την οικογένειά της.