Το Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης κλείνει φέτος τα 28 του χρόνια, όχι ως ακόμα ένα κινηματογραφικό φεστιβάλ με το βλέμμα στραμμένο στις ταινίες τεκμηρίωσης, αλλά ως ο βασικός θεσμός στη Νοτιοανατολική Ευρώπη, καθώς δημιουργοί που δεν έχουν εύκολη πρόσβαση στις μεγάλες διοργανώσεις ή στις αντίστοιχες αγορές της Δύσης βρίσκουν εδώ διεθνή ορατότητα.
Εχει φιλοξενήσει πολύ σπουδαίους ντοκιμαντερίστες κατά καιρούς, καθώς και αφιερώματα στο έργο τους (Ανιές Βαρντά, Σεργκέι Λόζνιτσα, Πατρίσιο Γκουσμάν, Τζόσουα Οπενχάιμερ, Βέρνερ Χέρτζογκ κ.ά.), έχει προβάλει ταινίες που δεν θα μπορούσαμε να δούμε πουθενά αλλού, όπως θα γίνει και φέτος με το «Αφιέρωμα στα αρχεία», και έχει αναδείξει και το ελληνικό ντοκιμαντέρ που θεωρούνταν περιθωριακό έως και τα τέλη του 1990.
Διοργάνωση
Δυστυχώς φέτος, για πρώτη φορά, το Φεστιβάλ αποφάσισε να μη δεχτεί ελληνικά ντοκιμαντέρ μικρότερα της μισής ώρας, κάτι που δεν συνάδει με τα παραπάνω ως σκοπούς και ουσιαστικό αποτύπωμα της διοργάνωσης – αλλά και γι’ αυτό θα επανέλθουμε με αναλυτικό ρεπορτάζ. Ετσι θα δούμε μόνο μεγάλου μήκους ελληνικά ντοκιμαντέρ, 57 συνολικά, κυρίως από άντρες δημιουργούς, τα οποία θα προβληθούν σε τρία διαγωνιστικά τμήματα (Διεθνές Διαγωνιστικό, Newcomers και >>Film Forward), καθώς και στα τμήματα Ανοιχτοί Ορίζοντες και Πλατφόρμα+, αλλά και στις Ειδικές Προβολές.
Οσο για τις ίδιες τις ελληνικές ταινίες που επιλέχθηκαν για τη φετινή, 28η διοργάνωση, αυτές είναι:
«Αλλού ο δρόμος» της Ειρήνης Βουρλούμη, που ακολουθεί τρεις βετεράνους οδηγούς ταξί. «Σωνιέρου 4» του Φωκίωνα Μπόγρη, για τον Κώστα, έναν δευτεραγωνιστή του ελληνικού σινεμά που έρχεται στο προσκήνιο. «Bugboy» του Λουκά Παλαιοκρασσά, που παρακολουθεί τη σύνδεση ενός αγοριού με έναν γρύλο(!) «Δεν κοστίζει τίποτα» της Μαίρης Μπουλή, για μια γυναίκα που αποφασίζει να γίνει δότρια ωαρίων.
«Μικροσκοπικοί θεοί» του Πάνου Δεληγιάννη, για την εικαστικό Κλειώ Γκιζελή. «EXILE(S), ιστορίες ενός νησιού» του Γιώργου Ηλιόπουλου, για τους κατοίκους της Ιμβρου. «Αλογο και αναβάτης» του Παναγιώτη Ευαγγελίδη, ως σημείο συνάντησης τριών ανθρώπων στη Θεσσαλονίκη. «Ιστορίες ενός ψέματος» της Ολιας Βερροιοπούλου, βασισμένο σε μια προσωπική ιστορία ανάμεσα στη ζωή και τον θάνατο. «Dear Future» της Χριστιάνας Χειραναγνωστάκη, πάνω στο θέμα της άγνωστης ιστορίας της ανθρωπότητας.
«Γιατί είναι μαύρα τα βουνά: τελετές» του Φοίβου Κοντογιάννη, πάνω στη μουσική Ελλάδας και Βαλκανίων. «Ζούμε ανάμεσά σας» της Μαρίας Κατσικαδάκου (aka Maria Cyber), για περιπτώσεις ανθρώπων με διαβήτη τύπου 1. «Θραξ Πανκc Kuzin» του Γιώργου Σπυρίδη, όπου το μουσικό συγκρότημα Θραξ Πανκc μπλέκει τη γεύση με τη μουσική.
«Τρέχοντας τα κύματα» του Γιάννη Καραπιπερίδη, για τον Γιώργο Παπαλιό. «Ενας δρόμος θάλασσα» της Βούλας Κωστάκη, για τα ελληνικά ακριτικά νησιά. «Αέναα κύματα» του Ιωάννη Παπαλοΐζου, που με πειραματικό τρόπο προσεγγίζει μια προσωπική ιστορία της Κύπρου. «Αναπαραστάσεις» των Νικολέτας Λεούση, Ειρήνης Στείρου, για τα όσα συμβαίνουν στη Μάρπησσα της Πάρου τη Μ. Παρασκευή. «Αυτοί που άγγιξαν τον πόλεμο» των Μιχάλη Καστανίδη, Ηούς Χαβιαρά, για το εργοστάσιο της ΠΥΡΚΑΛ στην Ελευσίνα. «Αχιλλέας Κυριακίδης – Μέχρι να ξημερώσει Πέμπτη» της Αγγελικής Φλωράκη, ως ένα ντοκιμαντέρ παρατήρησης πάνω στον ίδιο τον Αχ. Κυριακίδη. «Βαγόνια στη βροχή» του Θωμά Σίδερη, για τις προσφυγικές μετακινήσεις στα Βαλκάνια μέσα από μαρτυρίες. «Βίλμα: το τελευταίο αντίο» των Κώστα Μπακιρτζή, Κωστή Σταμούλη, για τον ιστορικό κινηματογράφο «Βίλμα» της Θεσσαλονίκης. «Γεννημένος δύο φορές» του Στέλιου Κούλογλου, για την ιστορία του Σιμόν Γκρονοφσκί που επέζησε του Αουσβιτς. «Γυναίκες μαχήτριες – Μέρος Γ’ 1960-1974» του Λεωνίδα Βαρδαρού, για ανώνυμες αγωνίστριες.
«Ζεστό κρύο υγρό ξηρό» των Κλέαρχου Εδουάρδο Παπανικολάου, Μάριου Κλεφτάκη, για τη Σιγκαπούρη. «Η ανοσία της Εύας» του Γιάννη Μισουρίδη, για μια πολύ ιδιαίτερη καλλιτέχνιδα. «Η δημόσια ιδιωτική οικία – 9 στροφές για την Αθήνα» του Τάσου Λάγγη, με ιστορίες από την Αχαρνών. «Η νύχτα μυρίζει γιασεμί» του Αντώνη Κόκκινου, για τις κρατούμενες στις φυλακές Κορυδαλλού. «Ιερά Οδός, 21 χλμ.» της Νικολέτας Παράσχη, για την αθέατη πλευρά της πιο παλαιάς Ιεράς Οδού του κόσμου. «Κάτω από την επιφάνεια» του Βασίλη Μπαραχανού, για τον παραολυμπιονίκη αθλητή Αντώνη Τσαπατάκη. «Μαίρη» των Γιάννη Γαϊτανίδη, Περσεφόνης Μήλιου, για μια αθλήτρια bodybuilding. «Πες μου» του Νίκου Μεγγρέλη, για την ιστορία της οικογένειας της φωτογράφου Ρενέ Ρεβάχ από τη Θεσσαλονίκη ώς τα στρατόπεδα συγκέντρωσης.
Η ιστορία της ομογένειας
«Στην Αμερική σαν πήγα» του Αγγελου Κοβότσου, για την ιστορία της ομογένειας μέσα από αυτήν του δεξιοτέχνη κιθαρίστα και ρεμπέτη Γιώργου Κατσαρού. «Πλατεία αοράτων» του Θεόδωρου Σελέκου, για την αόρατη πλατεία Ομονοίας. Το μουσικό φιλμ «Το πολλαπλό σου είδωλο. Χειμερινοί Κολυμβητές» των Γιάννη Αγγελάκη, Ανδρέα Σιαδήμα. «Bitter Chocolate» του Αλέξανδρου Σκούρα, με αφορμή μια παραδοσιακή κοινότητα καλλιεργητών κακάο στην Γκάνα. «Survivors – Ξαναγράφοντας τον μύθο της» των Μαρίας Λούκα, Νίνας Μαρίας Πασχαλίδου, με θέμα τη γυναικεία ενδυνάμωση. «Where Shadows Rest» της Μαριάννας Οικονόμου, για την ιστορία του 75χρονου Κώστα που ανελκύει τοξικά ναυάγια από μολυσμένο βυθό. «Γιώργος Τζιόκας: ο ζωγράφος της ποίησης» του Νίκου Παπακώστα, για τον ίδιο τον καλλιτέχνη. «Είναι όλοι τους εδώ» του Θάνου Κουτσανδρέα, ως κατάθεση μιας ιστορίας ζωής μέσα από αρχειακό υλικό.
«Η ζωή αξίζει μονάχα αν τη μοιράζεσαι» του Ιωάννη Ξηρουχάκη, για την κοινωνική αλληλεγγύη. «Μαργαριτάρι» των Αλέξη Τσάφα, Λίνας Δαμασκοπούλου, για την queer πορνογραφική σκηνή. «Μάτω» του Νίκου Ζωιόπουλου, για τη θεία Μάτω σε ένα χωριό της Ηπείρου. «Μονά κλειδιά» του Παναγιώτη Παπουτσή, για μια αθλήτρια που προετοιμάζεται για τους Ολυμπιακούς. «ΝΟΡΜάΛ» του Αναστάση Δαλλή, για έναν διαφορετικό τρόπο ζωής κοντά στη φύση. «Ο χαράκτης» της Σίσσυς Μόρφη, για τον χαράκτη Χριστόφορο Κατσαδιώτη. «Πειθαρχική Μεραρχία 999» του Κώστα Σταματόπουλου, για την άγνωστη ιστορία Γερμανών και Αυστριακών που αυτομόλησαν και εντάχθηκαν στον ΕΛ.ΑΣ. «Περνώντας τον Πυρσό» του Γιώργου Τσιβρανίδη, για την περίφημη Λαμπαδηφορία στη Νάξο. «Πέρσες – Ταξίδι στο πεδίο των ψυχών» του Δημήτρη Καμαρωτού, που συνομιλεί με τους «Πέρσες» του Αισχύλου. «Σμιλεύοντας το φως» του Γιώργου Αιλιανού, για τη γλύπτρια Αννα Δ. Χριστοφορίδου.
«Στα ίχνη των στιγμών» της Πηνελόπης Φατούρου, για τη Λευκάδα του 1960. «Στο χώμα αναπνέουν» των Καλλιρρόης Κωστίκογλου, Βαγγέλη Πυρπύλη, για τα καπνά στη χώρα. «Το τελευταίο έλατο» των Ιωνα Ευθυμίου, Παναγιώτη Κυριακάκη, για την Πάρνηθα, «Χαλίλ, παρακαλώ απάντησε…» των Αλεξίας Τσούνη, Haim Schwarzenberg, για την Παλαιστίνη. «Hill Ten» του Γιώργου Παπασταμούλου, με γυρίσματα στην Κένυα. «Mankind’s Folly» του Γιώργου Αυγερόπουλου, για την κλιματική αλλαγή και τα ορυκτά καύσιμα. Το πολιτικό «The Greek Experiment» του Πάνου Χαρίτου, για τη δεκαετία 2015-2025. Και το «The Mummy Project» του Αρη Λυχναρά, για τις ελληνικές έρευνες πάνω σε αιγυπτιακές μούμιες.
