«Διεκδικούμε ν’ ανήκουμε σε ‘κείνους τους πολίτες του κόσμου που σκοπός και πράξη της ζωής τους είναι η κατοχύρωση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων ως πανανθρώπινων αξιών. Διεκδικούμε, επίσης, να κατατασσόμαστε σ’ εκείνη την ομάδα των ανθρώπων που χαίρεται μόνον όταν συμβάλλει στην ευτυχία των άλλων. Διεκδικώ ν’ ανήκω σ’ αυτούς στους οποίους είναι αδιανόητο ν’ αρνηθούν σε δύο ανθρώπους ν’ ασκήσουν το όποιο δημοκρατικό τους δικαίωμα, εφόσον αυτοί το ζητούν και ιδιαίτερα όσον αφορά το άβατο της ιδιωτικής τους ζωής… Γι’ αυτούς τους λόγους πραγματοποιήθηκε αυτή η τελετή».
Τα λόγια αυτά του αείμνηστου δημάρχου της Τήλου, Τάσου Αλιφέρη, το πρωινό της 3ης Ιουνίου 2008, μπροστά σε δύο ζευγάρια, στον χώρο του δημαρχείου όπου τέλεσε τους πρώτους γάμους ομόφυλων ζευγαριών στην Ελλάδα, έμελλε να μείνουν στην ιστορία. Οχι την παγκόσμια, ίσως. Μάλλον, ούτε και την εθνική. Αλλά σίγουρα την ιστορία των δικαιωμάτων και των αγώνων για ισότιμη μεταχείριση, ίσα δικαιώματα για όλους, κατάργησης των διακρίσεων και των κυρίαρχων εξουσιαστικών στερεοτύπων. Παρών στην τελετή ήταν και ο Παναγιώτης Ευαγγελίδης. Ο ίδιος κινηματογράφησε όλη την προσπάθεια του κινήματος, ώστε να γίνουν πραγματικότητα οι δύο αυτοί πολιτικοί γάμοι, περισσότερο ως συμβολική κίνηση ενάντια σε ένα άδικο σύστημα: αυτό της (και θεσμικής) διάκρισης ομοφυλοφίλων-ετεροφυλοφίλων. «Το υλικό το είχα τραβήξει, για να υπάρχει ως αρχείο και όχι για να γίνει ταινία», μας λέει ο σκηνοθέτης Π. Ευαγγελίδης. «Μέσα στην πανδημία, όμως, οργανώνοντας το υλικό μου, βρήκα τα βίντεο και, καθώς ακόμη δεν έχει νομιμοποιηθεί ο πολιτικός γάμος ομόφυλων ζευγαριών στην Ελλάδα, το έκανα ταινία με κάποια νέα στοιχεία». Οπερ και εγένετο. Και το όνομα αυτής: «Οι γάμοι της Τήλου».
Η αλήθεια είναι πως δεν θα μπορούσε να βγει σε καλύτερη στιγμή το συγκεκριμένο ντοκιμαντέρ: ενώ έχει ξεκινήσει η δίκη Λιγνάδη και ενώ ο δικηγόρος του, Α. Κούγιας, λέει τα όσα λέει μέσα στο δικαστήριο, δίχως να τον διακόπτει κάποιος από τους δικαστές. «Πράγματι, ενώ τυχαία βγήκε τώρα η ταινία, ωστόσο ήταν απίστευτη η σύμπτωση. Γιατί, ενώ μιλάμε για το 2008 και ακούγονται επίσης πράγματα για τον Κούγια, είναι λες και τα λέμε για το σήμερα», μας λέει ο σκηνοθέτης. «Τι συμπέρασμα βγάζουμε δηλαδή; Οτι δεν έχει αλλάξει τίποτα! Τίποτα ουσιαστικό έστω, παρά τις όποιες προσπάθειες του #MeToo και των κινημάτων. Είμαι απαισιόδοξος για την τριτοκοσμική μας χώρα, για τα μυαλά που μας κυβερνούν αλλά και για τα μυαλά που ακολουθούν αυτούς τους κυβερνώντες».
Η ταινία προβάλλεται σήμερα, στο πλαίσιο του 24ου Φεστιβάλ Ντοκιμαντέρ Θεσσαλονίκης, στις 20.00, στο Ολύμπιον, και διατίθεται και διαδικτυακά. Οι γάμοι που τέλεσε ο Αλιφέρης το 2008 (με δική του πρωτοβουλία) ακυρώθηκαν από το πρωτοδικείο Ρόδου (2009), η έφεση επικύρωσε τις ακυρώσεις (2011), το ίδιο συνέβη και στον Αρειο Πάγο (2017) και πλέον η υπόθεση εκκρεμεί στο Ανώτατο Ευρωπαϊκό Δικαστήριο (από το 2018). Στο μεσοδιάστημα, έχουν φύγει από τη ζωή και ο δήμαρχος Τάσος Αλιφέρης, καθώς και οι δύο γυναίκες ακτιβίστριες που πήραν μέρος στην τελετή (Ευαγγελία Βλάμη και Ολγα Μαρί Καρποδίνη). «Πενήντα σαν τον Αλιφέρη να είχαμε στην Ελλάδα, θα ‘μασταν μια άλλη χώρα!», ακούγεται να λέει ο Δημήτρης Τσαμπρούνης (ένας από τους γαμπρούς). Ούτε καν πενήντα. Και πέντε να είχαμε σαν τον Αλιφέρη, θα ήμασταν μια άλλη χώρα…
Τα ελληνικά ντοκιμαντέρ ξεχωρίζουν
■ Για 15 χρόνια, ο Γιώργος Μουτάφης, ως φωτορεπόρτερ, υπήρξε αυτόπτης μάρτυρας της ροής των μεταναστών, ακολουθώντας τους στα σκοτεινά περάσματα των ευρωπαϊκών συνόρων. Με την κάμερά του να φτάνει σε σημεία απρόσιτα (γεωγραφικά, αλλά και συναισθηματικά και συνειδησιακά), ο ίδιος καταγράφει ιστορίες που ξεπερνούν τα ανθρώπινα όρια και αποκαλύπτει πώς ζει «Το άλλο Μισό», που είναι και ο τίτλος του ντοκιμαντέρ του. Η ταινία είναι εξαιρετική, προβάλλεται αύριο, Παρασκευή, στο Ολύμπιον (στις 20.00) και είναι διαθέσιμη και διαδικτυακά (μέσω του www.filmfestival.gr – όπως όλες).
■ Είχε πολύ υλικό. Πολύ περισσότερο από όσο χρησιμοποίησε στο εξαιρετικό ντοκιμαντέρ «Αλλος δρόμος δεν υπήρχε». «Πολλά πράγματα αναγκαστήκαμε ν’ αφήσουμε εκτός, αλλά τα ένιωθα σαν εκκρεμότητα», μας λέει ο σκηνοθέτης Σταύρος Ψυλλάκης. Το νέο του ντοκιμαντέρ «Αποχαιρετισμός – Η μνήμη του τόπου» προβάλλεται το Σάββατο 19/03 στο Φεστιβάλ (αίθ. Στ. Τορνές, 20.00) και διαδικτυακά. Η κάμερα καταγράφει τον αντάρτη Γιάννη Λιονάκη, που κρυβόταν για χρόνια σε σπηλιές της Κρήτης. Στα 87 του χρόνια, ανεβαίνει και πάλι στις ίδιες σπηλιές, κάθε βήμα του και μια ιστορία αγώνα. «Θέλησα μέσα από τον μοναδικό αυτό άνθρωπο να αναδείξω τα λόγια του Κρις Μαρκέρ: Πως, ενώ χιλιάδες αγωνιστές είχαν έναν σκοπό μεγαλύτερο από τους ίδιους, τελικά το μεγαλείο είναι αυτοί οι ίδιοι. Ο τόπος μένει με τις μνήμες αυτές καταγεγραμμένες πάνω του», καταλήγει.
