Μετέωρα τα 2,8 εκατ. ευρώ ενίσχυσης του ελληνικού σινεμά

Στον αέρα το πολυδιαφημισμένο Ειδικό Πρόγραμμα του υπουργείου Πολιτισμού για την ενίσχυση λόγω Covid-19 της κινηματογραφικής κοινότητας με 2,8 εκατομμύρια ευρώ. Και συγχρόνως ακέφαλο, λόγω της παραίτησης από το βράδυ της Δευτέρας σύσσωμου του Δ.Σ. του, το Ελληνικό Κέντρο Κινηματογράφου που είχε κληθεί να διαχειριστεί το πρόγραμμα, να επιλέξει ταινίες (ανιμέισον, μικρού μήκους και ντοκιμαντέρ) και να δώσει τα χρήματα.

Η παραίτηση του προέδρου του Δ.Σ., Πάνου Λουκάκου, και των μελών Χριστίνας Μανωλοπούλου, Κώστα Φέρρη, Μιρέλλας Παπαοικονόμου, Χρυσάνθης Σωτηροπούλου, Νίκου Μεγγρέλη και Κωνσταντή Φραγκόπουλου έγινε αστραπιαία δεκτή από την υπουργό Πολιτισμού Λίνα Μενδώνη.

Είναι ακόμα μια ιστορία παράνοιας, που ξαναφέρνει στην επιφάνεια τις παθογένειες και τα προβλήματα του χώρου και των θεσμών του, ειδικά του Κέντρου που, ένα χρόνο μετά τον διορισμό του Πάνου Λουκάκου και του νέου Δ.Σ., ξαναβρίσκεται ακέφαλο, μην μπορώντας όχι μόνο το covid πρόγραμμα να ολοκληρώσει, αλλά ούτε την υπόλοιπη κανονική δουλειά του να κάνει.

Από τις αρχές Απριλίου που η Λίνα Μενδώνη ανακοίνωσε το πρόγραμμα, φάνηκαν τρία πράγματα. Το τεράστιο ενδιαφέρον των σκηνοθετών να κάνουν αιτήσεις, η δυσκολία (κατανοητή μέχρι ενός ορισμένου σημείου) να καταρτιστεί ένα σοβαρό, σίγουρο, αξιοκρατικό και γρήγορο σχέδιο υλοποίησης και -όπως πάντα όταν υπάρχουν στην ιστορία λεφτά, έστω και λίγα- οι τριβές, συνδικαλιστικές και άλλες.

Το ΕΚΚ βρέθηκε στο επίκεντρο επιθέσεων, ενώ συνεχώς ανακαλύπτονταν αδυναμίες υλοποίησης του πρωτόγνωρου προγράμματος λόγω κενών σε νόμους. Τα πάντα άλλαζαν από μέρα σε μέρα: κριτήρια, ημερομηνίες, επιτροπές. Παρ’ όλα αυτά τα animation που θα χρηματοδοτούνταν, ανακοινώθηκαν. Εκεί που έγινε χάος και αδιέξοδο ήταν στις μικρού μήκους και τα ντοκιμαντέρ.

Καθοριστική της όλης εξέλιξης, δηλαδή της παραίτησης του Δ.Σ. του ΕΚΚ και του μετέωρου προγράμματος, ήταν η εμφάνιση της Εταιρείας Ελλήνων Σκηνοθετών. Με οξεία επίθεση στο Κέντρο, κατήγγειλε «αδιαφανή διαδικασία» επιλογής, «ετερόκλητο μείγμα αξιολογητών» και ασαφή κριτήρια και απαίτησε την ακύρωση της πρώτης φάσης του διαγωνισμού.

Η υπουργός (και το ΕΚΚ) έκαναν πίσω μπροστά στην επίθεση του Χάρη Παπαδόπουλου, πρόσθεσαν άλλα εκατό σενάρια (50 ντοκιμαντέρ και 50 μικρού μήκους στις χρηματοδοτήσεις) και όρισαν νέα 27μελή επιτροπή, στην οποία θα μπορούσε η ΕΕΣ να συμφωνήσει. Ηδη όμως υπήρχε προσφυγή στην Εθνική Αρχή Διαφάνειας για έλεγχο της νομιμότητας της πρώτης φάσης του προγράμματος, αλλά και συνεχείς διαρροές για «παραποιήσεις» των εγκρίσεων από το Δ.Σ. Και το ΕΚΚ, εν μέσω πυρών, πήρε κι αυτό φωτιά, που οδήγησε στην παραίτηση της διοίκησής του.

Ολοι εναντίον όλων. Παράπονα και καρφώματα του ΕΚΚ για το ΥΠΠΟΑ, του ΥΠΠΟΑ για το ΕΚΚ, των κινηματογραφιστών για ΥΠΠΟΑΑ και ΕΚΚ, του Κέντρου για τα μεγάλα σωματεία (όπως η ΕΣΠΕΚ) που δεν το στήριξαν όσο έπρεπε στην επίθεση της ΕΕΣ, η οποία δεν εκπροσωπεί παρά μια ελάχιστη μερίδα του χώρου. Μέσος δρόμος, πουθενά. Και συγχρόνως παλιές αμαρτωλές πρακτικές να κακοφορμίζουν και να αρχίζουν οι διαρροές ότι και αυτό το Δ.Σ. γινόταν δυστυχώς συγκεντρωτικό, ακυρώνοντας τον γενικό διευθυντή Παντελή Μητρόπουλο. Ενός κακού μύρια έπονται.

Δεν είναι καθόλου τυχαίο ότι το ΥΠΠΟΑ σε πρόσφατη ανακοίνωσή του είχε θυμηθεί την ανάγκη αλλαγής του νόμου που διέπει τη λειτουργία του ΕΚΚ και είχε υποσχεθεί ότι θα γίνει «το ταχύτερο δυνατόν» για να «εξαλειφθούν άπαξ και διά παντός οι παθογένειες που έχουν παρατηρηθεί επί σειρά ετών». Αυτό είναι και το πρώτο βήμα που θα κάνει, αφού σε χθεσινή ανακοίνωσή του βεβαιώνει ότι έχει ήδη ξεκινήσει η προπαρασκευαστική διαδικασία για τον νέο κινηματογραφικό νόμο, ο οποίος θα συζητηθεί με το σύνολο των κινηματογραφικών φορέων. Συγχρόνως το ΥΠΠΟΑ δηλώνει ότι θα οριστεί νέο Δ.Σ. στο ΕΚΚ τις αμέσως επόμενες μέρες και υπόσχεται ότι «θα διασφαλιστεί το Ειδικό Πρόγραμμα και τα 2,8 εκατ. ευρώ θα φτάσουν το συντομότερο στην κινηματογραφική κοινότητα».

Με το τελευταίο είναι φανερό ότι το ΥΠΠΟΑ διαφωνεί με το Δ.Σ. του ΕΚΚ, διότι αυτό, αντίθετα, όπως τονίζει στην επιστολή παραίτησής του, μετά από γνωμοδότηση του νομικού συμβούλου του, θεωρεί ότι στην εξαγγελθείσα από το ΥΠΠΟΑ δεύτερη φάση του προγράμματος «ενυπάρχουν εξόφθαλμα μη νόμιμες διαδικασίες», οι οποίες μπορεί να οδηγήσουν σε «κατασταλτικό έλεγχο των χρηματοδοτήσεων από το Ελεγκτικό Συνέδριο». Και ως εκ τούτου αρνείται «να εκταμιεύσει από το ΕΚΚ έστω κι ένα ευρώ από την παρασχεθείσα χρηματοδότηση του ΥΠΠΟΑ». Η Λίνα Μενδώνη «διατηρεί σοβαρές επιφυλάξεις για την εγκυρότητα και σκοπιμότητα» αυτής της γνωμοδότησης.

Αλλος λόγος παραίτησης του Δ.Σ. του ΕΚΚ είναι οι «διαρκείς συκοφαντικές και προσβλητικές επιθέσεις» που έχει δεχτεί από συνδικαλιστικούς φορείς και φυσικά πρόσωπα του χώρου. Αλλά και το «ισχύον νομικό πλαίσιο και οι πολλαπλές γραφειοκρατικές δεσμεύσεις, αγκυλώσεις και εσωτερικές του ανεπάρκειες» που δεν του επιτρέπουν, «παρά τη φιλότιμη προσπάθεια που έκανε», να φέρει εις πέρας το Ειδικό Πρόγραμμα. Πόσο μάλλον που βρέθηκε αντιμέτωπο με 1.400 αιτήσεις οι οποίες έπρεπε να διεκπεραιωθούν μέσα σε έναν μήνα, ενώ ετησίως διαχειρίζεται με δυσκολία 300 προτάσεις.

Η Εταιρεία Ελλήνων Σκηνοθετών χαρακτηρίζει την παραιτηθείσα διοίκηση του ΕΚΚ «μοναδική και σπάνια περίπτωση αναποτελεσματικότητας» σε πολλά, αλλά και ειδικά στη διαχείριση του προγράμματος Covid-19 του ΥΠΠΟΑ. Ζητά άμεσο διορισμό νέου Δ.Σ., ακύρωση του διαγωνισμού του Απριλίου και προκήρυξη νέου, με στόχο τα χρήματα να εκταμιευτούν μέχρι τις αρχές Δεκεμβρίου. Και φυσικά να αρχίσει αμέσως διάλογος για ένα νέο κινηματογραφικό θεσμικό πλαίσιο.

Με τη σειρά τους οι βουλευτές Πάνος Σκουρολιάκος και Σία Αναγνωστοπούλου, υπεύθυνοι για θέματα Πολιτισμού στον ΣΥΡΙΖΑ, ζητούν την παραίτηση της Λίνας Μενδώνη γιατί «είναι ανίκανη να διαχειριστεί την κρίση που μαστίζει εν συνόλω τους εργαζόμενους στον σύγχρονο Πολιτισμό», ενώ επισημαίνουν ότι οι ίδιοι με ερώτηση στη Βουλή είχαν τονίσει «τον προβληματικό έως και αδιαφανή τρόπο» με τον οποίο διεξήχθη ο διαγωνισμός για το πρόγραμμα ενίσχυσης του κινηματογράφου επί πανδημίας.

Στο ίδιο περίπου κλίμα και η ανακοίνωση του Τομέα Πολιτισμού του ΚΙΝ.ΑΛΛ. που θεωρεί ότι η «προχειρότητα με την οποία εκπονήθηκε το πρόγραμμα, δημιούργησε τα προβλήματα υλοποίησής του από το ΕΚΚ», ζητά νέο Δ.Σ. και να μη χαθεί η ευκαιρία χρηματοδότησης, που θα δώσει μια ανάσα σε εκατοντάδες εργαζόμενους στον οπτικοακουστικό χώρο.