Η μουσική στις ταινίες υπηρετεί το σκηνοθετικό όραμα

Ηταν να βγει στις αθηναϊκές αίθουσες στις 26 Μαρτίου, αλλά λόγω των γνωστών γεγονότων πήρε αναβολή, ωστόσο θα βγει τον Αύγουστο στα θερινά σινεμά. Είναι η μεγάλου μήκους ταινία μυθοπλασίας «Αλυτη/Entwined» του Μίνωα Νικολακάκη που προβλήθηκε πρώτη φορά στο τμήμα Discovery του 44ου Διεθνούς Φεστιβάλ Κινηματογράφου του Τορόντο (TIFF), ενώ τιμήθηκε στο 60ό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης με το βραβείο Best Location Award.

Το σενάριο είναι εμπνευσμένο από τους μύθους και τους θρύλους της ελληνικής (και κατ’ επέκταση βαλκανικής) λαϊκής παράδοσης, «οι οποίοι έχουν αποδοθεί µε µία “ρεαλιστική” προσέγγιση, ενώ το μεταφυσικό στοιχείο χρησιμοποιείται διακριτικά». Στους πρωταγωνιστικούς ρόλους είναι ο Προµηθέας Αλειφερόπουλος και η Αναστασία-Ραφαέλα Κονίδη.

Αλλά εδώ, σήμερα, θα μιλήσουμε για τη μουσική της ταινίας. Το σάουντρακ που κυκλοφορεί από την Puzzlemusic υπογράφει ο Σωτήρης Δεµπόνος ο οποίος στο παρελθόν έχει συνθέσει μουσική για πλήθος θεατρικών παραστάσεων, ντοκιμαντέρ και ταινιών μικρού μήκους. «Η μουσική, εφόσον υπάρχει σε μία ταινία, είναι μία ισότιμη συνιστώσα της κινηματογραφικής τέχνης, όπως η φωτογραφία ή το μοντάζ», λέει ο συνθέτης στην «Εφ.Συν.».

«Οφείλει να υπηρετεί τη σκηνοθετική κατεύθυνση. Επιπλέον, έχει τη δυνατότητα να διηγείται σε δεύτερο επίπεδο μία παράλληλη ιστορία ή να λειτουργεί αντιστικτικά. Αλλού να υπονομεύει καταστάσεις, αλλού να εντείνει συναισθήματα. Δεν πιστεύω ότι πρέπει να υπάρχει για να υπηρετήσει κάτι άλλο ούτε για να υπηρετηθεί. Αν κάποιες φορές χρειάζεται να γίνει ένα με την υπόλοιπη ηχητική μπάντα, τόσο ώστε να μην την αναγνωρίζει ο θεατής ως “μουσική”, ακόμα καλύτερα».

• Πότε όμως ένα σάουντρακ δεν λειτουργεί και αυτόνομα ως έργο;

Κάθε σάουντρακ μπορεί να λειτουργήσει αυτόνομα, φτάνει να δίνει ισχυρά ερεθίσματα στον ακροατή να φανταστεί τις δικές του εικόνες. Προσωπικά πάντα με ενδιαφέρει να υπάρχει και στην κινηματογραφική μουσική μια δομή με αρχή μέση και τέλος. Αυτό βοηθάει στην αυτονομία της. Υπό την προϋπόθεση πάντα ότι δεν φεύγει από τον στόχο της υπηρεσίας της σκηνοθεσίας. Ετσι κι αλλιώς στο τέλος όλα αυτά είναι στην κρίση του ακροατή.

• Είναι πιο εύκολο ή πιο δύσκολο να φτιάχνεις σάουντρακ από το να γράφεις «ελεύθερη» μουσική;

Η μουσική για τον κινηματογράφο έχει κάθε φορά συγκεκριμένη αισθητική κατεύθυνση και χρονικούς ή διάφορους άλλους περιορισμούς. Αν μπεις από την αρχή στο κλίμα μιας ταινίας, είναι πιο εύκολο. Μία απολύτως δικιά σου μουσική ιδέα μπορεί να αλλάζει στον χρόνο και κάτι που νόμιζες έτοιμο συνεχώς να το αναθεωρείς. Από την άλλη μεριά πάλι μπορεί μια δική σου ιδέα να είναι έτοιμη σε μερικές μέρες αν έχεις έμπνευση. Οπως και διαφωνίες με τον σκηνοθέτη για τη χρήση και τον ρόλο της μουσικής στην ταινία να δημιουργήσουν δυσκολίες. Με το Μίνωα Νικολακάκη ευτυχώς δεν ανέκυψαν τέτοια προβλήματα

• Πώς ξεκινάει η ιδέα για το σάουντρακ; Από το σενάριο ας πούμε;

Η ιδέα ξεκινάει από μία συζήτηση με το σκηνοθέτη για το πώς θέλει να αποδώσει ένα συγκεκριμένο σενάριο. Η πραγματοποίησή της όμως αρχίζει όταν δεις μερικά, έστω και αμοντάριστα, πλάνα. Και όσο προοδεύει το μοντάζ τόσο αυτή η ιδέα παίρνει την τελική της μορφή.

• Ποιο είναι το επίκεντρο του θέματος στην «Αλυτη»;

Νομίζω ότι είναι η σύζευξη της απομόνωσης, του έρωτα και του ρεαλισμού με τον μύθο και το μεταφυσικό στοιχείο. Η «Αλυτη» είναι μία ταινία μυστηρίου. Προσπάθησα να συνδυάσω το ρεαλισμό και την μελαγχολία, με το απόκοσμο και το μυστηριώδες.

• Τι πιστεύετε, η μουσική (θα) είναι ίδια μετά την πανδημία;

Εχω την άποψη ότι η μουσική λειτουργεί σαν πρωτοπόρος. Αλλάζει πάντα λίγο πριν από τα μεγάλα γεγονότα ή τις κοινωνικές αλλαγές. Π.χ. η μουσική του Bach «προέβλεψε» τις μεγάλες κοινωνικές αλλαγές που ήλθαν ή ο Charlie Parker «προέβλεψε» τη δεκαετία του 1960. Πιστεύω ότι θα παραμείνει η ίδια γιατί ήδη έχει αλλάξει. Στον χώρο που κινούμαι άνθισε με δημιουργία καινούργιων υλικών και βίντεο που παίζαμε όλοι μαζί, από τα σπίτια μας κατά τη διάρκεια του lockdown, ανταλλάσσοντας ηχογραφήσεις μέσω διαδικτύου. Είναι κάτι που κάναμε πολύ συχνά και πριν όμως. Η μουσική θα αλλάξει ξανά λίγο πριν από την επόμενη πανδημία ή τη μεγάλη κοινωνική διεργασία.