Οταν είσαι Κοκκινιώτης και αριστερός, αλλά και διευθυντής φωτογραφίας με αριστοκρατικά γονίδια, γιος του πιστού συνεργάτη του Φίνου, Γιώργου Καβουκίδη, δεν κάθεσαι στα αυγά σου όταν γύρω σου συμβαίνουν κοσμοϊστορικά πολιτικά και κοινωνικά γεγονότα.
Οπως μια χούντα. Βουτάς την κάμερα (και όχι τη μικρή ψηφιακή τού σήμερα, αλλά τη θεόβαρη τού τότε, με τις μπομπίνες των φιλμ και τα όλα της) και τραβάς. Κι ενώ «φωτίζεις» διάσημες ταινίες, όπως το «Η Μεσόγειος φλέγεται», στην πρεμιέρα της οποίας έρχεται, μάλιστα, η Δέσποινα (η γνωστή), την ίδια στιγμή συγκεντρώνεις, ρισκάροντας από φυλάκιση και άγριο ξύλο μέχρι εξορία, υλικό για την πιο προσωπική σου ταινία: το ντοκιμαντέρ «Μαρτυρίες», που κυκλοφορεί σήμερα μαζί με την «Εφ.Συν.», εγκαινιάζοντας μια σειρά από προσφορές στους αναγνώστες μας που έχουν όλες σχέση με τη δικτατορία, τα πενήντα χρόνια από την οποία δεν γιορτάζουμε φέτος.
Ο διευθυντής φωτογραφίας Νίκος Καβουκίδης είναι από μόνος του μια ολόκληρη ιστορία του ελληνικού σινεμά, έχοντας συνεργαστεί με τους καλύτερους σκηνοθέτες. Οι «Μαρτυρίες», όμως, είναι το πιο διάσημο και αποκλειστικά προσωπικό δημιούργημά του (σκηνοθεσία, φωτογραφία, μοντάζ, όλα μόνος του).
Αν και θα θυμώσει που δεν γίνεται να γράψουμε τον μεγάλο αριθμό από συνεργάτες του σε άλλα πόστα. Μια εξαίρεση κάνουμε για τους δυο κορυφαίους, τον Μίκη Θεοδωράκη και τον Διονύση Σαββόπουλο. Διότι τι θα ήταν ένα ντοκιμαντέρ για τη χούντα χωρίς τα δικά τους τραγούδια;
Οι «Μαρτυρίες» έχουν, βέβαια, κέντρο. Είναι η εξέγερση του Πολυτεχνείου. Την οποία ο Νίκος Καβουκίδης «τράβηξε» από μέσα και από έξω. Στεκόταν, όπως θυμάται, επί ώρες στα κάγκελα -ήταν και δυο βήματα από ‘κει το εργαστήριό του, Νοταρά και Μετσόβου γωνία- και κατέγραφε στιγμές ηρωικές και ανθρώπινες.
Ως γνήσιος καλλιτέχνης, είχε και τον νου του στην κινηματογραφική του γλώσσα. Δηλαδή, μην περιμένετε να δείτε κανένα απλό, «δημοσιογραφικό» τηλεοπτικό ρεπορτάζ του συρμού. «Η θέση της κάμερας έχει μεγάλη σημασία», μας λέει, «το πού και πώς θα τη βάλεις λέει πολλά. Κι εγώ, τις περισσότερες φορές, την είχα “φάτσα φόρα” στα γεγονότα».
Μία μόνο φορά «έχασε» για ελάχιστα λεπτά την ευκαιρία να κινηματογραφήσει την ίδια την Ιστορία να εκτυλίσσεται μπροστά στα μάτια του. Πάντα ειλικρινής, μας θυμίζει ότι όταν το τανκς γκρέμισε την πύλη του Πολυτεχνείου, αυτός ήταν λίγο παραπάνω.
Χρησιμοποιεί, λοιπόν, στις «Μαρτυρίες» το πασίγνωστο φιλμάκι του Ολλανδού Αλμπερτ Κουράντ. Αλλά και γενικά, περίπου ένα 10% από το υλικό το οφείλει σε φίλους του κινηματογραφιστές που έμπαιναν όπως κι αυτός στη φωτιά.
«Νικολάκη, αυτή η ταινία θα αρχίσει να λειτουργεί μετά από τριάντα χρόνια», του έλεγε ο Φιλοποίμην Φίνος, που όπως πάντα ήταν στο πλευρό του όταν την ολοκλήρωνε, να του παρέχει όλες τις διευκολύνσεις.
Οντως, όσο περνάνε τα χρόνια, οι «Μαρτυρίες», το μήνυμα και οι αφηγήσεις της, από τη Νομική στο Πολυτεχνείο και από ‘κει στους ενθουσιασμούς και τα όνειρα της Μεταπολίτευσης, γίνονται και πιο σημαντικές.
Οταν πάντως το 1975 βγήκε στις αίθουσες, την είδαν πάνω από 160 χιλιάδες θεατές (στην α΄ προβολή) και ταξίδεψε στις Κάνες και σε άλλα φεστιβάλ. Απολαύστε την.
