Δύο συναυλίες, κανονικό σταυρόλεξο

Δύο ιδιαίτερα ενδιαφέρουσες αλλά και από πολλές απόψεις ενοχλητικά άνισες συναυλίες έδωσε πρόσφατα στο Μέγαρο Μουσικής η Κρατική Ορχήστρα Αθηνών. Αμφότερες ξεκίνησαν με σύγχρονο, άγνωστο έργο, περιλάμβαναν κοντσέρτα που παίχτηκαν από καταφανώς αδύναμους σολίστες και ολοκληρώθηκαν με ένα βασικό έργο που –αίφνης!- παίχτηκε άριστα.

Οσον αφορά τα άγνωστα έργα, είναι σαφές ότι πίσω από την πρόφαση/επίφαση στήριξης του «σύγχρονου» ρεπερτορίου και, βεβαίως, λόγω της συχνής, ευπρόσδεκτης στήριξης ξένων πρεσβειών, καταλήγουν να γίνονται επιλογές που ουδόλως καλύπτουν βασικές ελλείψεις ρεπερτορίου˙ πόσο μάλλον που η ΚΟΑ έχει εξορίσει από το ρεπερτόριό της ολόκληρο τον «μοντέρνο» 20ό αιώνα (και, βέβαια, όχι μόνον αυτόν). Είναι επίσης περίεργο που, ενώ υπάρχουν γύρω τόσοι πανθομολογούμενα άριστοι, ακμαίοι σολίστες, τελικά επιλέχτηκαν αυτοί που επιλέχτηκαν.

Τέλος, τα βασικά έργα, που «έσωσαν» αμφότερες τις συναυλίες, ανήκουν στον πυρήνα του ρεπερτορίου της ορχήστρας˙ η παρουσία ικανών προσκεκλημένων αρχιμουσικών, που είχαν το βάθος μουσικής και συνολικής παιδείας ώστε να αξιοποιήσουν ιδανικά την κεκτημένη ετοιμότητα του αθηναϊκού συνόλου, εξηγεί πραγματιστικά το αποτέλεσμα.

■ Στις 22/5/2015, η ΚΟΑ υπό τον Εκεχαρντ Στιρ ξεκίνησε με τη σύνθεση «Υμνος του σύμπαντος» (1997) του Λιβανέζου συνθέτη Νάζι Χακίμ. Ηταν ένα φλύαρο, θορυβώδες, πομπώδες, υφολογικά ετερόκλητο κομμάτι, στο οποίο εναλλάσσονταν ακατέργαστα αραβικά, γαλλικά και αμερικανικά ακούσματα, κάτι σαν το «Ενας Αμερικανός στο Παρίσι» ξαναγραμμένο σε άλλο γεωγραφικό πλαίσιο… Ακολούθως ο Ντμίτρι Ασκενάζυ, έπαιξε δύο αντιπροσωπευτικά γαλλικά σολιστικά έργα για κλαρινέτο: την «Πρώτη Ραψωδία» του Ντεμπισί και την τριμερή σουίτα «Σκαραμούς» του Μιγιό. Ανετο, αβίαστο, ελεύθερο λαθών, το παίξιμο του 44χρονου κλαρινετίστα διέθετε μαλακό ήχο, ήπιες δυναμικές και κάπως άνευρη άρθρωση, υστερώντας αισθητά ως προς το βασικό ζητούμενο, που σ’ αυτά τα έργα είναι η ποιότητα έκφρασης, η τονισμένη απόδοση του ειδικού χαρακτήρα της μουσικής, η δυναμική παρουσία του ερμηνευτή.

Τη συναυλία έσωσε η συναρπαστική ερμηνεία της «Φανταστικής συμφωνίας» του Μπερλιόζ. Κατανοώντας σε βάθος και προσεγγίζοντας με αυτοπεποίθηση τη σύνθετη, φορτισμένη δραματουργία της μουσικής, ο Γερμανός αρχιμουσικός ανέβασε θερμοκρασίες, διέπλασε εύπλαστη, γεμάτη βίαιες μεταπτώσεις φραστική, οργάνωσε τη συμφωνική αφήγηση με καίρια τονισμένες στίξεις και σαφείς διαφοροποιήσεις και αξιοποίησε στο μέγιστο τις άριστες συνεισφορές των ξύλινων και χάλκινων πνευστών της ΚΟΑ.

■ Στις 29/5/2015, η ΚΟΑ υπό τον Γιούραϊ Βαλτσούχα ξεκίνησε το πρόγραμμά της με τη σύνθεση «Κοκκοειδής Μήδεια» («Medéa granulaire», 2010) του Ελληνα συνθέτη Μηνά Μπορμπουδάκη, ένα αφαιρετικό, ακραίο βίαιο έργο βασισμένο στο παιχνίδι των έντονων, σπασμωδικών αντιπαραθέσεων/μεταπτώσεων δυναμικής και ηχητικής χροιά. Ακολούθησε το δημοφιλές «Κοντσέρτο για πιάνο αρ. 2» του Ραχμάνινοφ. Το ερμήνευσε ο Ελληνας πιανίστας Κορνήλιος Μιχαηλίδης. Και πάλι, η εκτέλεση πρόβαλλε άνετη, αβίαστη, ελεύθερη λαθών, αλλά παρά την εξαίρετη, φροντισμένη συνοδεία από τον ανερχόμενο Σλοβάκο αρχιμουσικό, υστερούσε φανερά στα απολύτως απαραίτητα μεγέθη δυναμικής και βιρτουοζίστικης έξαρσης που απαιτεί ο Ραχμάνινοφ.

Η συναυλία ολοκληρώθηκε με μια απρόσμενα σαγηνευτική και εύστοχη ερμηνεία της «Συμφωνίας αρ. 2» του ίδιου συνθέτη. Αντιμέτωπος με ένα μέχρι καταχρήσεως χιλιοπαιγμένο έργο, ο Βαλτσούχα θαυματούργησε: προσέδωσε απρόσμενη σβελτάδα, διαφάνεια και ελαφράδα στην ατμοσφαιρική, παχύρρευστη μελωδική γραφή, χρωμάτισε πειστικά με ευγενή μελαγχολία το πληθωρικό, χολιγουντιανό συναίσθημα, έφερε στην επιφάνεια τον ρωσικό χαρακτήρα της μουσικής, διέπλασε θηριώδους έντασης κορυφώσεις.