Πώς αντηχεί η Επανάσταση; Το ερώτημα δεν είναι μορφή ακαδημαϊκής επιτήδευσης.
Αν κατά κοινή παραδοχή η τέχνη δύναται να συμπυκνώνει γεγονότα, δράσεις, επιθυμίες και συναισθήματα ανθρώπων, ολόκληρων εποχών, αυτό ακριβώς συνέβη με την ανεπανάληπτη σύνθεση του Arseny Avraamov που γράφτηκε για… πυροβολαρχίες, θωρακισμένα τρένα, λόχους τυφεκιοφόρων, υδροπλάνα, συναγερμούς πόλεων, σειρήνες και κόρνες κάθε είδους.
Η σύνθεση εκτελέστηκε πρώτη φορά στην Οδησσό, δύο χρόνια μετά τη Ρωσική Επανάσταση, σαν να συντελέστηκε το αδιανόητο: μια ολόκληρη πόλη γίνεται ορχήστρα.
Επαναλήφθηκε σε κάποιες πόλεις ακόμη μέχρι το 1923 και έκτοτε ξεχάστηκε (;).
Εκατό χρόνια μετά, οι καλλιτέχνες Bruce Odland και Sam Auinger (O+A) έβγαλαν μέσα από τα συντρίμμια –Ιστορίας και επανάστασης– τις παρτιτούρες του συνθέτη και μετατρέπουν τη Θεσσαλονίκη σε ορχήστρα.
Μόνο που επειδή η επανάσταση σήμερα δεν υφίσταται, η προσαρμογή αφαιρεί τα κανόνια και χρησιμοποιεί «ηχητικούς σωλήνες», ηχητικά σήματα αυτοκινήτων, αεροπλάνων, μοτοσικλετών ή κινητών τηλεφώνων, ήχους της πόλης, τους αυθεντικούς ήχους κάθε πόλης, σαν αντήχηση στους χώρους της ίδιας πόλης που παράγει αυτούς τους ήχους.
Ετσι, στο πλαίσιο της documenta 14, θα εκτελεστεί σήμερα και αύριο σε τρεις διαφορετικούς χώρους η «Συμφωνία των Αντηχήσεων».
Οι χώροι που έχουν επιλεγεί είναι η Ροτόντα, το Ανακτορικό Συγκρότημα Γαλερίου και το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης.
Και ποιος δεν συνέπραξε για την πραγματοποίηση της δράσης: Δήμος Θεσσαλονίκης, Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, το πρόγραμμα Artecitya του Goethe-Institut Θεσσαλονίκης και της Helexpo, η ArtBOX Creative Arts Management, η Γενική Διεύθυνση Αρχαιοτήτων και Πολιτιστικής Κληρονομιάς-Εφορεία Αρχαιοτήτων Πόλης Θεσσαλονίκης, το Bundeskanzleramt Österreich, το Kulturland Oberösterreich, το Mid Atlantic Arts Foundation (MAAF) και το πρόγραμμα Creative Europe/EC.
«Η τέχνη μπορεί να κάνει μια πόλη να γίνει καλύτερη» συνηγόρησε κατά την παρουσίαση ο δήμαρχος Γιάννης Μπουτάρης.
Στη σύμπραξη όλων των φορέων για να πραγματοποιηθεί το πρόγραμμα σταμάτησε η αντιδήμαρχος Πολιτισμού και Τεχνών, Ελλη Χρυσίδου.
Η Elena Sorokina, μιλώντας εκ μέρους των επιμελητών της documenta 14, διευκρίνισε: «Η “Συμφωνία των Αντηχήσεων” βασίστηκε στα λόγια του ίδιου του Avraamov, που έλεγε πως κάθε πόλη μπορεί να δημιουργήσει τη δική της συμφωνία, αξιοποιώντας τα μέσα που διαθέτει. Δεν μπορώ να ξέρω αν ο ίδιος είχε φανταστεί ότι θα ενέπνεε τους καλλιτέχνες 100 χρόνια μετά το δικό του εγχείρημα, ωστόσο διέθετε απεριόριστη φαντασία, ώστε να το κάνει».
«Η ακρόαση μας βοηθά να καταλάβουμε τον ίδιο τον εαυτό μας», διαπίστωσε ο Bruce Odland.
«Οπου κι αν ζούμε και πηγαίνουμε, υπάρχει ένας ήχος που όσο δεν τον ακούμε, δεν καταλαβαίνουμε πού είμαστε και ποιοι είμαστε» πρόσθεσε με νόημα ο Sam Auinger.
Πού θα μας οδηγήσουν οι δύο καλλιτέχνες μέσα από την εξερεύνηση των ηχοτοπίων της Θεσσαλονίκης μένει να το διαπιστώσουμε. Ετσι κι αλλιώς, και μόνο η απόπειρα είναι κάτι παραπάνω από προκλητική.
Σήμερα το πρώτο μέρος (17.30-22.00), Ανακτορικό Συγκρότημα Γαλερίου, το «Πρελούδιο, Συντονίζοντας τα ερείπια» στην πλατεία Ναυαρίνου με ελεύθερη είσοδο.
Αύριο (21.00-22.00) Ροτόντα, «Ρέκβιεμ για την οικονομία της εξόρυξης» (περφόρμανς για σοπράνο, μεσόφωνο, τενόρο και βαρύτονο, με την οκτακάναλη Orchestra of Cities).
Τέλος στο Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης, Μονή Λαζαριστών, οι (O+A) θα παρουσιάζουν το έργο τους «Coda» μέχρι 16 Σεπτεμβρίου με σπάνιο αρχειακό υλικό από τα μουσικά πειράματά τους.
