Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Μέσα στον λαβύρινθο της αφήγησης
Μ. ΦΑΪΣ

Μέσα στον λαβύρινθο της αφήγησης

  • A-
  • A+

Στα πέντε πεζογραφήματα της συλλογής «Τελευταία προειδοποίηση» ο πρωτοεμφανιζόμενος Παναγιώτης Κεχαγιάς διαχέει τη μέριμνά του, εκτός από την αφηγηματική περιπέτεια και για την περιπέτεια της αφήγησης· με άλλα λόγια τον απασχολεί ριζικά αυτή καθ’ αυτή η συνθήκη της αφήγησης, η κατασκευή της, η δυναμική της, τα όριά της.

Στους αντίποδες ωστόσο της διαδεδομένης αντίληψης ότι η λογοτεχνία προσδίδει νόημα στην άναρχη και αυθαίρετη πραγματικότητα, ο Κεχαγιάς, μέσα από περίπλοκες και εντυπωσιακές αφηγηματικές κατασκευές, μοιάζει να υπονοεί πως οποιαδήποτε αναζήτηση νοήματος διαμέσου της αφήγησης είναι καταδικασμένη να αποτύχει.

Είτε παραλληλίζοντάς τη με χαώδη λαβύρινθο (στο εναρκτήριο διήγημα της συλλογής), είτε χαρακτηρίζοντάς την ασθένεια από την οποία μπορεί να προσβληθεί η πραγματικότητα στις απλούστερες και πιο αγνές μορφές της (στην κατακλείδα του βιβλίου), ο συγγραφέας μοιάζει να αντιμετωπίζει την αφήγηση περισσότερο ως ένα σύνολο σημείων – όχι ως καθρέφτη της πραγματικότητας, ούτε ως μια τελειοποιημένη εκδοχή της.

Χάρτες, λαβύρινθοι, φρούρια και μυστηριώδεις αρχιτεκτονικές κατασκευές που εμφανίζονται στο βιβλίο, όλα τους αποτελούν ταυτόχρονα αντικείμενα του κόσμου αλλά και κείμενα που πρέπει να διαβαστούν, να ερμηνευτούν και να αποκωδικοποιηθούν.

Σε κανένα όμως από τα διηγήματα της συλλογής η προσπάθεια αυτή δεν έχει αίσιο τέλος – μια σαφώς συνειδητή επιλογή του πρωτοεμφανιζόμενου πεζογράφου, ο οποίος παρουσιάζει έτσι την αφήγηση περισσότερο ως μια χειρονομία: ως έναν λαβύρινθο που έμεινε ημιτελής επειδή ο δημιουργός του χάθηκε μέσα σε αυτόν.
Οι «κακοτοπιές» ξεκινούν ήδη από την αρχή του βιβλίου: ένας επίδοξος ταυρομάντης ακούει το λογύδριο ενός υπαλλήλου επιφορτισμένου με τον έλεγχο των εγγράφων του, ο οποίος, αφού τον προειδοποιεί για τους κινδύνους και τις παγίδες που κρύβονται μέσα στον λαβύρινθο στον οποίο ετοιμάζεται να εισέλθει, του αποκαλύπτει τελικά πως και ο ίδιος είναι μία από αυτές τις παγίδες.

Αντίστοιχα, στο δεύτερο διήγημα της συλλογής περιγράφεται η ιστορία μιας χαρτογράφησης – και η αδυναμία ενός χάρτη να παραμείνει αξιόπιστος ή να χαρτογραφήσει τις ζωές των ανθρώπων, πέρα από τα ίχνη που αφήνουν ή το γεγονός του θανάτου τους. Εξίσου ανεξιχνίαστο παραμένει το μυστηριώδες φρούριο του ομότιτλου διηγήματος της συλλογής, με τον παράδοξο πόλεμο ερμηνειών που πυροδοτεί, ενώ από την ίδια λαβυρινθώδη δομή χαρακτηρίζονται και τα δύο εκτενέστερα κείμενα του βιβλίου, «Η έλευση της ευτυχίας» και «Ο κύριος Γκλας».

Σε όλα τα κείμενα είναι εμφανείς οι αρετές του Κεχαγιά: ακριβής και δουλεμένος λόγος, ρέουσα γλώσσα, ευχέρεια στον χειρισμό των εννοιών και ώριμη προσέγγιση των δομικών ζητημάτων, πάντα σε αντιστοιχία με το περιεχόμενο του βιβλίου του και με τον γενικότερο προβληματισμό που εντοπίζεται στη βάση του – και για τον οποίον έγινε ήδη λόγος.

Μάλιστα, στα δύο πιο εκτενή διηγήματα του βιβλίου (και κυρίως στον εξαιρετικό «κύριο Γκλας»), αλλά και γενικότερα στον τρόπο με τον οποίο οργανώνει το υλικό της συλλογής του, ο συγγραφέας εμφανίζει και αξιόλογες συνθετικές ικανότητες για κείμενα πιο μακράς αφηγηματικής πνοής, θέτοντας έτσι ακόμα ψηλότερα τον πήχη των προσδοκιών για το επόμενο βήμα του.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
​Μέχρι το 2010, όταν ολοκλήρωσα τη διατριβή μου για το θέμα, η λογοτεχνία τεκμηρίων είχε ήδη κάνει αισθητή την παρουσία της με πολλούς συγγραφείς να είχαν γράψει πεζογραφήματα στηριγμένα σε εξωλογοτεχνικά...
Κολάζ και μοντάζ τεκμηρίων στη σύγχρονη ελληνική πεζογραφία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
Ο Φίλιπ Ροθ γεννήθηκε στο Νιούαρκ του Νιου Τζέρσεϊ τον Μάρτιο του 1933, ο μικρότερος από τους δυο γιους μιας οικογένειας Αμερικανοεβραίων που είχε μεταναστεύσει στις ΗΠΑ κατά τη διάρκεια του 19ου αιώνα. Σε...
Βάζοντάς τα με τον εαυτό
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
Η επισήμανση μελετητών και κριτικών ότι ο Τάκης Παπατσώνης δεν έδωσε κριτική προσοχή στα νεοελληνικά γράμματα, ενώ, αντιθέτως, επέμεινε, με την ευχέρεια που του παρείχε η ευρυμάθειά του αλλά και η άριστη...
Ο Τ.Κ. Παπατσώνης και η κριτική της νεοελληνικής λογοτεχνίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η άμυνα των ιδεών
Ξαναπιάνοντας το νήμα του προηγούμενου Σαββάτου -όταν σας παρουσιάσαμε τα σημαντικότερα βιβλία φιλοσοφίας και ξένης λογοτεχνίας του 2017- σήμερα συνεχίζουμε με τους τίτλους που ξεχωρίζουν. Εδώ οι ιδέες από τον...
Η άμυνα των ιδεών
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
Βιβλία που κέντρισαν τον ειδικό ή τον απλό αναγνώστη, βιβλία που διανοίγονται σ’ ένα ευρύ φάσμα ιδεών, έκφρασης, αλλά και συνομιλίας, υπέρβασης ή ρήξης με άλλα βιβλία, βιβλία νεότερων ή παλαιότερων συγγραφέων,...
Στις βιβλιοθήκες του κόσμου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας
Ο Γιώργος Σκαμπαρδώνης είναι καλός μπάρμαν. Παίρνει τα υλικά και τα βάζει σε πολύχρωμα σέικερ λογοτεχνικής ώσμωσης. Η διογκούσα φαντασία μετασχηματίζει λ.χ. τις μικρές αθερίνες σε τεράστια κήτη, αντιστρέφοντας...
Είναι πολλά τα μάτια της φαντασίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας