• Αθήνα
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.2°C / 31.1°C
    1 BF
    51%
  • Θεσσαλονίκη
    Αίθριος καιρός
    31°C 28.9°C / 32.8°C
    3 BF
    48%
  • Πάτρα
    Αίθριος καιρός
    28°C 26.7°C / 29.0°C
    2 BF
    51%
  • Ιωάννινα
    Αίθριος καιρός
    28°C 22.8°C / 31.0°C
    2 BF
    35%
  • Αλεξανδρούπολη
    Αίθριος καιρός
    29°C 29.0°C / 29.0°C
    2 BF
    54%
  • Βέροια
    Αραιές νεφώσεις
    28°C 26.7°C / 32.0°C
    2 BF
    19%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    32°C 32.0°C / 32.0°C
    2 BF
    19%
  • Αγρίνιο
    Αίθριος καιρός
    25°C 21.1°C / 29.0°C
    1 BF
    51%
  • Ηράκλειο
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.0°C / 28.9°C
    2 BF
    69%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    30°C 30.0°C / 30.0°C
    2 BF
    58%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.0°C / 28.0°C
    4 BF
    57%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    28°C 27.8°C / 27.8°C
    1 BF
    53%
  • Κεφαλονιά
    Αίθριος καιρός
    30°C 30.0°C / 30.0°C
    4 BF
    42%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    34°C 33.0°C / 33.9°C
    2 BF
    43%
  • Λαμία
    Ελαφρές νεφώσεις
    30°C 29.4°C / 30.0°C
    1 BF
    100%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    29°C 27.8°C / 30.0°C
    3 BF
    58%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    30°C 25.6°C / 31.7°C
    2 BF
    37%
  • Καβάλα
    Αίθριος καιρός
    28°C 28.0°C / 28.0°C
    2 BF
    74%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 26.7°C / 26.7°C
    1 BF
    81%
  • Καστοριά
    Ελαφρές νεφώσεις
    32°C 32.0°C / 32.0°C
    2 BF
    19%
Το νεραϊδοπαίδι: ένα ποιητικό παραμύθι για μεγάλους

MAX PORTER, Λάννυ, Μετάφραση: Μυρσίνη Γκανά, Πόλις, 2020, Σελ. 216

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το νεραϊδοπαίδι: ένα ποιητικό παραμύθι για μεγάλους

  • A-
  • A+
Ακολουθήστε μας στο Google news

Ο πρώην εκδοτικός σύμβουλος του οίκου Granta εισήλθε θεαματικά στη βρετανική λογοτεχνική σκηνή το 2015 με το πρωτοποριακό πεζογράφημα Η θλίψη είναι ένα πράγμα με φτερά (εκδ. Πόλις, μτφρ. Ιωάννας Αβραμίδου). Η συγκεκριμένη νουβέλα εστιάζει στη διαχείριση της απώλειας εντός του οικογενειακού ιστού και θέτει τις βάσεις για την ενασχόληση του συγγραφέα με το δίπολο ζωή-θάνατος, στη βάση του οποίου στηρίζεται και το Λάννυ.

Ο ομώνυμος ήρωας ζει με τους γονείς του σε ένα μικροσκοπικό αγγλικό χωριό λίγο έξω από το Λονδίνο. Είναι ένας χαρισματικός, διαισθητικός και σκανταλιάρης πιτσιρίκος, οξυδερκής παρατηρητής του περίγυρού του και της φύσης. Ελάχιστοι μπορούν να τον καταλάβουν και να τον αποδεχτούν: ακόμη και ο ίδιος του ο πατέρας τον θεωρεί «φορέα παράξενων ονείρων» και τον αποκαλεί χαϊδευτικά «θεόμουρλο». Η μητέρα του, πρώην ηθοποιός και νυν συγγραφέας ευπώλητων αστυνομικών μυθιστορημάτων, έχει ένα τρυφερό δέσιμο με το παιδί της, το οποίο θεωρεί «μούσα» της. Εχοντας αντιληφθεί την ιδιαιτερότητα του γιου της, η Τζόλι αναθέτει στον Πιτ, έναν ηλικιωμένο και αποτραβηγμένο καλλιτέχνη, να του παραδίδει μαθήματα ζωγραφικής.

Οι ισχυροί δεσμοί μέντορα-μαθητή και παιδιού-γονιού δομούν το κειμενικό σύμπαν στο οποίο κατοικεί και ένα υπερφυσικό ον -ο μπαμπούλας, φόβητρο των παιδιών-, ο μακαρίτης γερο-Ακανθος. Πρόκειται για ένα κατεργάρικο και πρωτεϊκό πνεύμα που αλλάζει συνεχώς μορφές και διαστάσεις, ριζωμένο στην αγγλική παγανιστική παράδοση και είναι κομμάτι αναπόσπαστο της μοριακής μνήμης του χωριού. Πότε εκτείνεται ίσαμε ένα στρέμμα και πότε συρρικνώνεται για να μεταμορφωθεί σε ασήμαντο ψύλλο στην πύλη του χωριού και να κρυφακούσει τις καθημερινές συζητήσεις, τα κουτσομπολιά και τις εξομολογήσεις των κατοίκων.

Μέσα στο κακόφωνο πλήθος των αποσπασματικών λόγων των χωριανών, ο γερο-Ακανθος ξεχωρίζει τη φωνή του Λάννυ. Το πνεύμα αφουγκράζεται τον κάθε ήχο του παιδιού, παρακολουθεί την κάθε του κίνηση και «τον καταλαμβάνει μια χειρουργική λαχτάρα, θέλει να ανοίξει κομματιάζοντας το χωριό και να βγάλει το παιδί. Να το αποσπάσει. Νέο και αρχαίο μαζί, καθρέφτης και κλειδί».

Ο Λάννυ αντιπροσωπεύει ένα άδολο αρχετυπικό πνεύμα, μια νεραϊδένια ύπαρξη βγαλμένη από τον κόσμο των παραμυθιών, και λειτουργεί εντός του κειμένου ως αντικατοπτρισμός του γερο-Ακανθου. Επισημαίνω εδώ ότι δεν ακούμε ποτέ απευθείας τη φωνή του αιθέριου αυτού ήρωα στην αφήγηση· το πορτρέτο του σκιαγραφείται μέσα από τις δεσπόζουσες αφηγηματικές φωνές: των γονιών και του μέντορά του. Εξαρχής, ο Λάννυ λάμπει διά της απουσίας του και αυτήν ακριβώς τη συνθήκη εκμεταλλεύεται στο έπακρο ο συγγραφέας προκειμένου να οδηγήσει την αφήγηση στην κορύφωσή της με την εξαφάνιση του ήρωα.

Ο Πόρτερ μας εισάγει στο κεντρικό επεισόδιο πολύ ομαλά και κλιμακώνει το συναίσθημα με απόλυτη δεξιοτεχνία: την ήπια ανησυχία της μητέρας διαδέχονται η έντονη αγωνία, ο πανικός, η απελπισία και η απόγνωση. Το χωριό αναλώνεται σ’ ένα ανεξάντλητο σούσουρο και δεν αργεί να εντοπίσει τον αποδιοπομπαίο τράγο στο πρόσωπο του αποσυνάγωγου Πιτ. Το δράμα της οικογένειας των «νεοφερμένων» Λονδρέζων πυροδοτεί το ενδιαφέρον της μικρής κοινωνίας που αναλαμβάνει μια εξιλεωτική σταυροφορία για να σώσει το θύμα της ίδιας της τοξικότητάς της. Η κάθαρση επέρχεται στο τρίτο και τελευταίο μέρος και το κειμενικό σύμπαν διαγράφει έναν πλήρη κύκλο.

Το Λάννυ ξεκίνησε ως ποίημα με θέμα τη σχέση μεταξύ ενός ηλικιωμένου άντρα και ενός παιδιού. Αξίζει να σημειωθεί ότι την περίοδο που ο συγγραφέας επεξεργαζόταν την παρούσα εκδοχή του κειμένου, κυκλοφόρησε το πολυφωνικό μυθιστόρημα Reservoir 13 του Tζον ΜακΓκρέγκορ, το οποίο επίσης πραγματεύεται την εξαφάνιση ενός παιδιού με φόντο την αγγλική επαρχία. Ο Πόρτερ παραλίγο να βάλει στο συρτάρι το Λάννυ, όμως ο ίδιος ο ΜακΓκρέγκορ τον προέτρεψε να αντιμετωπίσει τα δυο κείμενα ως κλαδιά του ίδιου δέντρου· ο θεματικός κορμός παραμένει κοινός, ωστόσο οι υφολογικές και αφηγηματικές τους διακλαδώσεις είναι διακριτές κι ανεπανάληπτες.

Οσον αφορά την τεχνοτροπία, ο συγγραφέας ακολουθεί τη συνταγή που μας πρότεινε στο Η θλίψη είναι ένα πράγμα με φτερά κι απορρίπτει για ακόμη μια φορά τις παραδοσιακές αφηγηματικές φόρμες ακροβατώντας ανάμεσα στην πρόζα και στην ποίηση. Ο ίδιος δηλώνει ότι ο μύθος, η θεατρική δομή και η ποίηση είναι τα αγαπημένα του εργαλεία που χρησιμοποιεί επανειλημμένα και σχεδόν αυθόρμητα προκειμένου να στήσει ένα ντελικάτο παιχνίδι μεταξύ διαφορετικών λογοτεχνικών ειδών.

Η ποιήτρια Μυρσίνη Γκανά αξίζει τα εύσημα για το δύσκολο εγχείρημα της μετάφρασης του Λάννυ και τη μαεστρία με την οποία απέδωσε τον ρυθμό και την ιδιοσυγκρασία της ποιητικής πρόζας. Τέλος, επισημαίνω τη φροντίδα που επέδειξαν οι εκδόσεις Πόλις σε ό,τι αφορά τη διατήρηση της ιδιαίτερης τυπογραφίας του πρωτότυπου, προσφέροντας στο ελληνικό αναγνωστικό κοινό ένα άρτιο αποτέλεσμα λόγου και εικόνας.

Κλείνοντας, θα ενέτασσα το Λάννυ στη χορεία των κειμένων που η ανάγνωσή τους αποτελεί μια απολαυστικά συναισθητική και βαθύτατα ανθρώπινη εμπειρία. Η φρεσκάδα του παράξενου αυτού παιδιού μάς υπενθυμίζει πως στις πιο σκοτεινές στιγμές μας, η λογοτεχνία μάς δίνει τη δυνατότητα να κοιταχτούμε στον καθρέφτη, να ανασύρουμε το αθώο παιδί εντός μας και να ξεκλειδώσουμε την αναζωογονητική δύναμη της «ληθαργικής» φαντασίας μας.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η οδύνη της ύπαρξης και ο τρόμος του θανάτου
Η Βίκυ Τσελεπίδου έκανε την ώριμη εμφάνισή της στα γράμματα το 2014 με τη συλλογή διηγημάτων Ελενίτ. Ακολούθησε το μυθιστόρημα Αλεπού, αλεπού, τι ώρα είναι; (2017) που τιμήθηκε με το Βραβείο Μυθιστορήματος του...
Η οδύνη της ύπαρξης και ο τρόμος του θανάτου
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εξομολογήσεις μιας φαντασιακής μητέρας
Το βιβλίο δίνει εξαρχής το στίγμα του, όταν στην πρώτη του κιόλας σελίδα μια συναισθηματικά φορτισμένη, τρόπον τινά πρωταρχική σκηνή πρωκτικού σεξ ακολουθείται από έναν συμπυκνωμένο, οιονεί μεθοδολογικό...
Εξομολογήσεις μιας φαντασιακής μητέρας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Προτάσεις, επισημάνσεις, ταξινομήσεις
Αυτό το Σάββατο το Ανοιχτό Βιβλίο κινητοποιεί το δυναμικό του για την επισκόπηση της χρονιάς. Δέκα σταθεροί συνεργάτες του παρουσιάζουν μια απαιτητική βεντάλια από τίτλους, σχεδόν όλου του βιβλιογραφικού...
Προτάσεις, επισημάνσεις, ταξινομήσεις
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
«Η αρρώστια είναι ο δημιουργός»
Βάζοντας, λοιπόν, το χέρι του επί τον τύπον των ήλων των ημερών μας έγραψε ο Βέλτσος τα ποιήματά του και γι’ αυτό τον αγνοούμε, την ίδια στιγμή που συμπολίτες μας αρνούνται μακάριοι την ύπαρξη του κορονοϊού...
«Η αρρώστια είναι ο δημιουργός»
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο άνθρωπος που καθορίζει τον εαυτό του
Αν κανείς δεν ξέρει τίποτα για τον Υπαρξισμό, ούτε έχει διαβάσει άλλα έργα του Ζαν-Πολ Σαρτρ, ούτε ειδικότερα τη μελέτη του «Το είναι και το μηδέν» (1943), τότε το βιβλιαράκι αυτό, σε εξαιρετική μετάφραση του...
Ο άνθρωπος που καθορίζει τον εαυτό του
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ο συλλογικός φόβος για το αύριο
Η Σιωπή (2020), εμφανώς επηρεασμένη από τον COVID, ανήκει σε έναν DeLillo από το παρελθόν, σε έναν παγκοσμιοποιημένο συλλογικό τρόμο για τον οποίο όμως –σε αντίθεση με τα παλιότερα έργα του– δεν προσφέρεται...
Ο συλλογικός φόβος για το αύριο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας