Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ημερολόγιο Covid-19

Μαδρίτη. Ελεγχόμενη άσκηση

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ημερολόγιο Covid-19

  • A-
  • A+

Πεζογράφοι, ποιητές, δοκιμιογράφοι, πανεπιστημιακοί, αλλά και ευρύτερα πρόσωπα του βιβλίου κοινοποιούν ημερολόγια του εγκλεισμού, ημερολόγια της πανδημίας. Πραγματικά ή επινοημένα κείμενα που αποτυπώνουν εικόνες και σκέψεις τους· στιγμές ανησυχίας, αποφόρτισης, ελπίδας και αναστοχασμού της οικείας δυστοπίας μας, του παγκόσμιου εφιάλτη που ζούμε όλοι σε ζωντανό χρόνο.

Αυτά γράφαμε πριν από επτά εβδομάδες όταν σας συστήναμε την παρούσα στήλη. Σας είχαμε, επίσης, προϊδεάσει ότι η στήλη θα ήταν αναγκαία, έκτακτη και, ευελπιστούσαμε, βραχύβια.

Πλέον έχουμε περάσει στη δεύτερη φάση της υγειονομικής κρίσης (ίσως και πιο επίφοβης, με τα κοινωνικά και οικονομικά παρελκόμενά της).

Ας ελπίσουμε, ο χώρος του βιβλίου, ο χώρος της τέχνης, η οικεία καθημερινότητά μας να επανεκκινήσουν με τους λιγότερους δυνατούς κραδασμούς, με τις λιγότερες δυνατές απώλειες.

Σήμερα φιλοξενούμε τις τελευταίες εγγραφές του Θανάση Χατζόπουλου και της Ελένης Γιαννακάκη (συνολικά σας παρουσιάσαμε 14 αφηγηματικά βλέμματα στην πανδημία).

Μαζί και χώρια, χοροί και όνειρα

Του Θανάση Χατζόπουλου

Η παροιμιώδης έκφραση «μαζί δεν κάνουνε και χώρια δεν μπορούνε» εστιάζει στη δυσκολία που συναντούν οι άνθρωποι, συνήθως αφορά δύο – ένα ζευγάρι, και στις δύο συνθήκες: του μαζί και του χώρια. Ομως αυτή η εστίαση λέει πολλά για την ανθρώπινη συνθήκη της συνύπαρξης σε όλες της τις εκδοχές: από την απλή συγκατοίκηση μέχρι την ερωτική συμβίωση, από την οικογενειακή συγκέντρωση μέχρι την κοινωνική συνεύρεση.

Και τώρα, στη συνθήκη του «περιορισμού», όπως την ονομάζουν οι Γάλλοι, διακυβεύεται πάλι η απόσταση, η μικρή και η μεγάλη, γιατί στο μαζί και στο χώρια αυτές βρίσκονται στο στόχαστρο. Το μοίρασμα του χώρου εν ολίγοις, με τους άλλους, σημαίνει μοίρασμα της εγγύτητας και της απόστασης. Κι εδώ αναδύονται τόσο οι δυσκολίες των σχέσεων εγγύτητας, με τη βία που μπορεί να γεννούν σε ακραίες συνθήκες, όσο και των σχέσεων απόστασης, των κοινωνικών, με τον μαρασμό που μπορεί να επιφέρει η στέρηση ή η απουσία τους.

Γιατί σαν ανθρώπινα όντα είμαστε φτιαγμένοι για όλων των ειδών τις αποστάσεις, χρειαζόμαστε όλο το φάσμα των σχέσεων με τον άλλο. Από τις πιο μύχιες και τις φιλικές ώς τις σχέσεις κοινωνικής απόστασης. Αλλωστε σε όλες διακυβεύεται η απόσταση από το σώμα του άλλου, ο χώρος που αυτό το σώμα, το δικό μας, καταλαμβάνει, σε σχέση με τον άλλον, με το δικό του σώμα.

Κι ο χώρος αυτός συνδέεται με τον χρόνο, αυτόν που το σώμα μας έχει μετρημένο στην οργάνωση και στα υλικά του. Εξ αυτού άλλωστε μετράμε και την απόσταση που μας συνδέει και μας χωρίζει μεταξύ μας. Δεσμοί και χωρισμοί μετράνε τον χώρο, και εμμέσως τον χρόνο. Τον μεγαλύτερο κατάδεσμό μας.

Αυτόν προσπαθούμε με τις κινήσεις στον χώρο να εξορκίσουμε. Εξ ου και ο χορός μπορεί να γίνει η βασικότερη έκφραση αυτού του εξορκισμού. Είναι η τέχνη που μετράει τις αποστάσεις από τον άλλο, και από τον θάνατο. Η ζωή μας δεν είναι παρά μια αόρατη χορογραφία. Στις συνθήκες του εγκλεισμού ασφυκτιά, επειδή το σώμα αδυνατεί να ακολουθήσει το πνεύμα και την ψυχή και μόνο να ονειρεύεται μπορεί.

Γιατί στα όνειρα χορεύουμε έξω από τον κατάδεσμο του χώρου και του χρόνου, σε μια απελευθέρωση από όσα σταθερά μας περιορίζουν. Η ψυχή μπορεί να περνάει από το μαζί στο χώρια και τανάπαλιν, από τα δεσμά της βαρύτητας στην άνωση του νερού και στην απουσία βαρύτητας του αστροναύτη. Τα ελάχιστα αυτής της ελευθερίας, που είμαστε σε θέση να πραγματοποιήσουμε, βρίσκονται αυτή την περίοδο σε συνθήκες μεγάλου περιορισμού και απειλής. Ας μη χάνουμε και την ψυχική τους μήτρα.


Τελευταίο βιβλίο του Θ. Χατζόπουλου είναι το Ιστορικός ενεστώς (Πόλις, 2020)

Στον πόλεμο

Της Ελένης Γιαννακάκη

Μπαμ η πόρτα... Αχ, ξέχασε πως κοιμάται το παιδί, σίγουρα θα το ξύπνησε... Ακούμπησε την πλάτη, στηρίχτηκε πάνω της και.... ουφ!, πάει τέλειωσε κι αυτό, ευτυχώς καλά, νιώθει τόσοοο καλά, ασφαλής, ναιαιαι, όλοι τους!, και περήφανη... εμ, δική της ιδέα δεν ήταν; Της πήρε τρεις μέρες, τρεις εξόδους με 13033, αλλά τα κατάφερε! Να μην ξεχάσει μόνο να αποστειρώσει την πόρτα αμέσως μετά. Κι απ’ έξω, το πόμολο. Γιατί μπορεί να το ξεχάσει όταν ξαναβγεί και να το πιάσει.

-Γύρισες;

-Ναι, όλα καλά! Τα πήρα. Και σήμερα κανείς δεν με σταμάτησε...

Εβγαλε παπούτσια, μπουφάν, το πέταξε χάμω, θα τα βγάλει στο μπαλκόνι μετά, άφησε και τη σακουλίτσα του φαρμακείου και πήγε να πλύνει τα χέρια. Στο σπίτι, μέσα, οι τρεις τους, με την πόρτα κλειστή πίσω της, κι όλα τα πολεμοφόδια εδώ! Εμ, πόλεμο έχουμε, έτσι δεν λένε;

Και στον πόλεμο χρειάζονται όπλα... Ανοιξε τη βρύση με τον αγκώνα και πάτησε το υγροσάπουνο με τον καρπό. Ντεπόν, το βασικό, αφού το αλγκοφρέν, λέει, απαγορεύεται, κολχικίνη, χλωροκίνη, πρέπει να 'χει σχέση με το κινίνο που παίρνανε παλιά, πικρό σαν κινίνο, έλεγε η γιαγιά της, και το άλλο, αυτήν την υδροοοο...κινίνη, θα του έχουν προσθέσει και νερό φαίνεται.

Εκλεισε τη βρύση με τα δάχτυλα, πετσέτα, ααα, αυτό το τελευταίο, η υδρο... κ.λπ., πολύ την ταλαιπώρησε σήμερα, ώς το Αιγάλεω έφτασε η χάρη της, ευτυχώς πήγε συστημένη απ’ τη δική της απέναντι, ε, οι φαρμακοποιοί υποστηρίζουν ο ένας τον άλλο, δεν είναι σαν άλλους μαγαζάτορες, υπάρχει μεγάλη έλλειψη, της είπε, πήγαινε στον Γεράσιμο στο Αιγάλεω, ξέρω ότι έχει ακόμη, θα του πω να σου δώσει! Ε, με το αζημίωτο ο Γεράσιμος, μεγάλο φαρμακείο, άρα μεγάλο στοκ, όλα παραπάνω τα ‘χει πληρώσει αλλά δεν τη νοιάζει, είπαμε, δύσκολοι καιροί! Οσο για τα εμβόλια, εμ, αυτά κι αν της τα χρεώσανε διπλά, αλλά τι να κάνει; Αχρείαστα να ‘ναι, αλλά αν τυχόν κι αρρωστήσουνε, τουλάχιστον να μην κινδυνεύσουνε κι από πνευμονιόκοκκο! Αυτό διάβασε.

Τώρα ποιος θα τους κάνει την ένεση... Η ίδια νομίζει πως ξέρει, αλλά άντε να τους κάνει καλά, όχι τον Παναγιώτη, ε, αυτός... πάντα φωνάζει και μετά συμμορφώνεται, ο μικρός είναι το κέρατο, ό,τι και να του πεις, όχι σου λέει, 22 χρόνων γάιδαρος κι έχει κάνει τη νύχτα μέρα, ηλεκτρονικά το βράδυ, ύπνο τη μέρα, παιδάκι μου, πόσες φορές δεν του το 'πε;, ο ύπνος της μέρας δεν ξεκουράζει, δεν..., το ανοσοποιητικό σου, όλοι το λένε, δύσκολοι οι καιροί, αλλά που ν’ ακούσει αυτός, άσε ρε μάνα, κοίτα τη δουλειά σου και πλίιιζ λιγότερο ίντερνετ, θα μουρλαθείς στο τέλος.

-Πήρες και τσιγάρα;

-Παναγιώτη, τρελάθηκες; Τι; Μετά από πέντε χρόνια; Αχ, τι παθαίνει ο άνθρωπος; Εμ, η κλεισούρα...

-Σκοτώνει τον κορονοϊό, είπανε. Καινούργια ανακάλυψη. Οι Γάλλοι...

-Το ‘πε ο Τσιόδρας; Αν δεν το πε, εγώ δεν πάω πουθενά! Αλλο πάλι και τούτο! Ψάξ' το σε παρακαλώ. Να 'μαστε σίγουροι…


Τελευταίο βιβλίο της Ελ. Γιαννακάκη είναι το Ρέκβιεμ για μια Οκτάβια (Πατάκης, 2020)

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ημερολόγιο Covid-19
Η στήλη αυτή είναι έκτακτη. Οσο και αναγκαία. Ευελπιστούμε η διάρκειά της να είναι βραχύβια. Σήμερα φιλοξενούμε τις εγγραφές του δοκιμιογράφου και πανεπιστημιακού Νικήτα Σινιόσογλου και της πεζογράφου Δήμητρας...
Ημερολόγιο Covid-19
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πέρασμα στην Ινδία
Η ταξιδιωτική πεζογραφία είναι ένα ιδιαίτερο, καθιερωμένο λογοτεχνικό είδος, το οποίο διακρίνεται για την πολλαπλότητα των αναγνώσεών του και τα πολιτισμικά και ανθρωπολογικά συμφραζόμενά του.
Πέρασμα στην Ινδία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η φιλοσοφία και η ρητορική
Η έκδοση συλλογικών τόμων προς τιμή ενός πανεπιστημιακού δασκάλου που αφυπηρετεί είναι μια διεθνώς καθιερωμένη πρακτική, η οποία τείνει και αυτή να εκλείψει με τις διαδοχικές κρίσεις που μαστίζουν τα τελευταία...
Η φιλοσοφία και η ρητορική
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τα αποστάγματα ενός ταξιδιού διαρκείας
Το «Εκεί», το ένατο βιβλίο του Γιώργου Βέη στην κατηγορία των ταξιδιωτικών μαρτυριών του, έρχεται να ενισχύσει ένα διακριτό πλέον συγγραφικό στίγμα του που, παράλληλα, κρινόμενο από αισθητική σκοπιά, είναι...
Τα αποστάγματα ενός ταξιδιού διαρκείας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η αφλογιστία της χαράς
Η νουβέλα της Μαρίας Λαϊνά με τίτλο «Τι όμορφη που είναι η ζωή» είναι αφιερωμένη στον άνεμο. «O άνεμος έρχεται, ο άνεμος φεύγει» είναι η προμετωπίδα που προηγείται της εναρκτήριας σκηνής.
Η αφλογιστία της χαράς
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ψηφιδωτό από μικροσκοπικούς καθρέφτες
Τα βιβλία του καλύπτουν ένα ευρύ ειδολογικό, θεματικό αλλά και υφολογικό φάσμα, κυμαινόμενα από την πεζογραφία έως το θέατρο και το σενάριο για κινηματογράφο, από την παραβολή έως τον κοινωνικό ρεαλισμό, από...
Ψηφιδωτό από μικροσκοπικούς καθρέφτες

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας