• Αθήνα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.5°C / 18.0°C
    1 BF
    50%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.0°C / 15.7°C
    0 BF
    56%
  • Πάτρα
    Ελαφρές νεφώσεις
    17°C 15.1°C / 17.0°C
    4 BF
    64%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    11°C 10.3°C / 10.9°C
    2 BF
    82%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 14.6°C / 15.9°C
    3 BF
    55%
  • Βέροια
    Ελαφρές νεφώσεις
    13°C 12.0°C / 14.6°C
    1 BF
    54%
  • Κοζάνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    10°C 9.5°C / 10.4°C
    3 BF
    54%
  • Αγρίνιο
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 14.6°C / 16.6°C
    2 BF
    63%
  • Ηράκλειο
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 17.7°C / 19.8°C
    2 BF
    59%
  • Μυτιλήνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    15°C 14.9°C / 14.9°C
    4 BF
    58%
  • Ερμούπολη
    Σποραδικές νεφώσεις
    18°C 15.1°C / 19.6°C
    4 BF
    63%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    15°C 15.1°C / 15.6°C
    2 BF
    60%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    17°C 16.9°C / 16.9°C
    3 BF
    72%
  • Λάρισα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 14.5°C
    0 BF
    51%
  • Λαμία
    Αίθριος καιρός
    14°C 12.8°C / 15.1°C
    2 BF
    100%
  • Ρόδος
    Σποραδικές νεφώσεις
    17°C 16.8°C / 17.8°C
    0 BF
    64%
  • Χαλκίδα
    Ελαφρές νεφώσεις
    18°C 16.0°C / 18.3°C
    4 BF
    37%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.1°C / 14.3°C
    3 BF
    68%
  • Κατερίνη
    Ελαφρές νεφώσεις
    14°C 12.7°C / 15.6°C
    2 BF
    62%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    11°C 10.8°C / 10.8°C
    2 BF
    71%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το σκισμένο σεντόνι του ουρανού

  • A-
  • A+

Το μυθιστόρημα «Τσάι στη Σαχάρα» (1949) γνώρισε μεγάλη επιτυχία και μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Μπερνάρντο Μπερτολούτσι (1990). Την επιτυχία αυτού του βιβλίου δεν μπόρεσε να διαβλέψει ο πρώτος εκδοτικός οίκος στον οποίο έγινε κρούση, αλλά ούτε και πολλοί επόμενοι. «Επί έναν ολόκληρο φριχτό χρόνο», εξομολογείται ο συγγραφέας, «το απέρριπταν όλοι οι εκδότες που το διάβαζαν».

Επρόκειτο για το πρώτο μυθιστόρημα του Αμερικανού συγγραφέα, μεταφραστή και μουσικοσυνθέτη Πολ Μπόουλς και χαρακτηρίστηκε από πολλούς ως ημι-αυτοβιογραφικό, καθώς η πλοκή του βασίζεται σε προσωπικά βιώματα. Ο Μπόουλς, όπως αρκετοί Αμερικανοί νέοι της γενιάς του, άρχισε να ταξιδεύει εκτός Αμερικής τόσο λόγω περιφρόνησης προς τη γενέθλια ήπειρο και ό,τι αυτή συμβόλιζε προπολεμικά, όσο και λόγω έλξης προς την Ευρώπη και τον πολιτισμό της.

PAUL BOWLES. Τσάι στη Σαχάρα. Μυθιστόρημα. Μεταίχμιο, 2019. Μετάφραση: Νίκος Α. Μάντης. Σελ. 448

Ο ίδιος, σε ένα ταξίδι του στο Παρίσι τη δεκαετία του ’30, συναναστρεφόμενος τους καλλιτέχνες και διανοούμενους της εποχής, ήρθε σε επαφή με τη Γερτρούδη Στάιν, την ηγερία του μοντερνισμού, η οποία τον προέτρεψε να πάει στο Μαρόκο. Η Ταγγέρη, που από τη δεκαετία του ’40 μέχρι το 1956 είχε ανακηρυχθεί διεθνής ζώνη, αποτελούσε τότε πόλο έλξης για πολλούς καλλιτέχνες και συγγραφείς. Ο Μπόουλς κατέπλευσε το 1947 εκεί όπου και έμελλε να ζήσει σχεδόν πενήντα χρόνια, ταξιδεύοντας με κάθε ευκαιρία και σε άλλες χώρες της Αφρικής, άλλοτε στα βόρεια κι άλλοτε στην καρδιά της Μαύρης Ηπείρου.

Ενα τέτοιο ταξίδι αφηγείται ο Μπόουλς στο «Τσάι στη Σαχάρα», όπως είναι ο ελληνικός τίτλος που έχει δανειστεί τον τίτλο του πρώτου από τα τρία κεφάλαια του βιβλίου. Ο Πορτ και η Κιτ, ένα ζευγάρι Αμερικανών που η σχέση τους περνάει κρίση, συνταξιδεύουν με τον Τάνερ, έναν φίλο που έχει κληθεί πιθανόν για να διαλύει μάλλον την ένταση ανάμεσα στο ζεύγος, και βρίσκονται στο λιμάνι του Οράν (ή Ουαχράν, όπως αναφέρεται στο βιβλίο) της Αλγερίας.

Η πρώτη σκηνή διαδραματίζεται στο δωμάτιο του Πορτ, όπου ο ήρωας είναι βυθισμένος στη χαύνωση που ακολουθεί τον μεσημεριανό ύπνο, αποπροσανατολισμένος σε σχέση με τον τόπο και τον χρόνο, χαμένος ακόμα στους δαιδαλώδεις διαδρόμους ενός ονείρου. Η αίσθηση της σύγχυσης, του εγκλωβισμού και της ασφυξίας θα συνοδεύσει τον Πορτ σε ένα ταξίδι από πόλη σε πόλη, όλο και πιο βαθιά στο άγνωστο. Αλλωστε ο ίδιος «δεν θεωρούσε τον εαυτό του τουρίστα∙ ήταν ταξιδιώτης. Η διαφορά έχει να κάνει εν μέρει με τον χρόνο, εξηγούσε. Ενώ ο τουρίστας λαχταρά να γυρίσει σπίτι του έπειτα από μερικές εβδομάδες ή μήνες.

Ο ταξιδιώτης, καθώς δεν ανήκει σε ένα μέρος περισσότερο απ’ ό,τι σε κάποιο άλλο, κινείται αργά, για χρόνια, από το ένα σημείο της Γης στο άλλο». Ετσι, ο Πορτ θα αφήνει πίσω του τον έναν προορισμό μετά τον άλλο, κόβοντας τον μίτο που τον ενώνει με οτιδήποτε οικείο, απομακρυνόμενος όλο και περισσότερο από τον πολιτισμό, παραδίδοντας τον εαυτό του εν τέλει στον υπέρτατο κίνδυνο. Η γυναίκα του τον ακολουθεί με όλο και μεγαλύτερη αντίσταση σε αυτό το δυσοίωνο ταξίδι, ενδίδοντας προσωρινά στην ερωτική επιθυμία του Τάνερ, παραγκωνίζοντάς τον στη συνέχεια για να ακολουθήσει με αυξανόμενο φόβο τον σύζυγό της και στη συνέχεια να συνθλιβεί και αυτή με τον δικό της τρόπο από τη δύναμη της Μαύρης Ηπείρου.

Γίνεται αρκετά σύντομα κατανοητό πως εδώ το ταξίδι έχει απεκδυθεί τη συνήθη λογοτεχνική του σημειολογία. Δεν περιβάλλεται με καμία αύρα γνώσης ή έστω αυτογνωσίας, δεν συμβάλλει στην κατανόηση του «ξένου» ή του «άλλου», δεν το δροσίζει η ανέμελη ή άγρια ηδονική χαρά της άσκοπης περιπλάνησης της μπιτ γενιάς, οι εκπρόσωποι της οποίας τόσο λάτρεψαν τον Μπόουλς. Οχι.

Στο «Τσάι στη Σαχάρα« ο ταξιδευτής, προσπαθώντας να βγει από τα όρια καθετί οικείου, διαρρηγνύει στο τέλος τα όρια του εαυτού, σκίζει τις ραφές που συγκρατούν την ακεραιότητα της ύπαρξης κι η έρημος εδώ γίνεται μια άνυδρη θάλασσα που εισχωρεί από παντού στο ραγισμένο σκάφος της ύπαρξης αφήνοντάς την να πλέει χωρίς έρμα, χωρίς προστασία κάτω απ’ τον ουρανό.

Πριν ξεκινήσουν ακόμα το ταξίδι προς την καρδιά του άγνωστου, ο Πορτ και η Κιτ ανεβασμένοι σε έναν βράχο στη μέση της ερήμου συνομιλούν, σε ένα διάλειμμα σύμπνοιας: «“Ξέρεις”, είπε ο Πορτ, και η φωνή του ακούστηκε εξωπραγματική, όπως συμβαίνει με τις ανθρώπινες φωνές έπειτα από μια μακριά παύση σε μια απόλυτα ήσυχη τοποθεσία, “ο ουρανός εδώ είναι πολύ παράξενος. Εχω την αίσθηση όταν τον κοιτάζω ότι είναι ένα συμπαγές πράγμα εκεί πάνω που μας προστατεύει από ό,τι βρίσκεται πίσω του”».

Ο αυθεντικός τίτλος «The Sheltering Sky» βασίζεται σε ακριβώς αυτή την ιδέα: ο ουρανός, σαν προστατευτικό σεντόνι, καλύπτει το άγνωστο που βρίσκεται πέρα από αυτόν, προστατεύοντάς μας από τη θέα της απόλυτης νύχτας που καραδοκεί από πίσω. Στο τρίτο μέρος του μυθιστορήματος, που τιτλοφορείται «Ουρανός», το σεντόνι αυτό σκίζεται και οι ήρωες αντικρίζουν την πίσω πλευρά του.

Η γοητεία του βιβλίου έγκειται στον εξαιρετικά δεξιοτεχνικό τρόπο με τον οποίο ο συγγραφέας βυθίζει σιγά σιγά τους ήρωές του στο σκοτάδι, κάτω από τον ανελέητο ήλιο της ερήμου, με όχημα μια γλώσσα που σαν μουσικό όργανο γίνεται ικανή να αποδώσει κάθε λεπτή απόχρωση του αισθήματος, κάθε περιδινισμό της σκέψης, κλιμακώνοντας την ένταση μέχρι τη διφορούμενη «έξοδο» του τέλους.

Ακολουθήστε μας στο Google news
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η θεωρία των αλλοτριωμένων πραγμάτων
Το μέσο αυτής της κατά Μπένγιαμιν «αποκαταστατικής» κριτικής είναι η «διαλεκτική εικόνα», η έννοια που συνέχει περισσότερο από κάθε άλλη τις καταχωρίσεις της «Δεσμίδας Ν», όντας άλλωστε εκείνη που υπήρξε...
Η θεωρία των αλλοτριωμένων πραγμάτων
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ολιστικό αρχιτεκτονικό βλέμμα
Σε τι μπορεί να χρησιμέψει μια έκδοση πάνω σ’ ένα ζήτημα που μοιάζει εξειδικευμένο (οι αγροτικοί οικισμοί Κρήτης); Γρήγορα θα ανακαλύψει ο αναγνώστης ότι δεν πρόκειται για τις λυρικο-επικές περιγραφές, από τις...
Ολιστικό αρχιτεκτονικό βλέμμα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εστιν ουν Κωμωδία
Εχοντας δει τις αντανακλάσεις του κόσμου σε «εκατομμύρια ετεροχρονισμένους καθρέφτες» (σ. 13), οι Γιάννης Στίγκας και Νικόλας Ευαντινός περνούν, ταξινομώντας τες, στο «Καθαρτήριο» της συλλογής.
Εστιν ουν Κωμωδία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι αδιάκοποι κύκλοι των όντων
Στο νέο της ποιητικό βιβλίο, η Παυλίνα Παμπούδη καταγράφει την περιπέτεια της ψυχής, η οποία προσπαθεί να ισορροπήσει μεταξύ αισθητών, χειροπιαστών βιωμάτων, από τη μία πλευρά, ενώ από την άλλη αποτελεί μέρος...
Οι αδιάκοποι κύκλοι των όντων
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οι πολλαπλές διαστάσεις της Σφαγής της Χίου
Η Σφαγή της Χίου το 1822 αποτελεί ένα από τα εμβληματικά γεγονότα της Επανάστασης, που συντάραξε τους Ελληνες της εποχής και σφράγισε τις επόμενες γενιές, ειδικά των Χιωτών.
Οι πολλαπλές διαστάσεις της Σφαγής της Χίου

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας