• Αθήνα
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 19.8°C / 24.2°C
    2 BF
    59%
  • Θεσσαλονίκη
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 18.5°C / 23.9°C
    2 BF
    66%
  • Πάτρα
    Σποραδικές νεφώσεις
    27°C 22.1°C / 27.1°C
    1 BF
    43%
  • Ιωάννινα
    Αραιές νεφώσεις
    14°C 13.9°C / 13.9°C
    1 BF
    100%
  • Αλεξανδρούπολη
    Ελαφρές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 15.9°C
    0 BF
    88%
  • Βέροια
    Σποραδικές νεφώσεις
    21°C 17.9°C / 21.5°C
    1 BF
    63%
  • Κοζάνη
    Αραιές νεφώσεις
    16°C 13.7°C / 17.9°C
    2 BF
    59%
  • Αγρίνιο
    Αραιές νεφώσεις
    23°C 23.1°C / 23.1°C
    2 BF
    39%
  • Ηράκλειο
    Ελαφρές νεφώσεις
    21°C 20.8°C / 20.8°C
    2 BF
    78%
  • Μυτιλήνη
    Αίθριος καιρός
    20°C 19.9°C / 19.9°C
    2 BF
    64%
  • Ερμούπολη
    Αίθριος καιρός
    22°C 22.4°C / 23.8°C
    0 BF
    94%
  • Σκόπελος
    Αίθριος καιρός
    22°C 21.7°C / 22.9°C
    0 BF
    83%
  • Κεφαλονιά
    Αραιές νεφώσεις
    26°C 25.7°C / 25.7°C
    3 BF
    51%
  • Λάρισα
    Σποραδικές νεφώσεις
    16°C 15.9°C / 18.4°C
    0 BF
    77%
  • Λαμία
    Σποραδικές νεφώσεις
    22°C 17.5°C / 22.2°C
    0 BF
    53%
  • Ρόδος
    Αίθριος καιρός
    24°C 23.8°C / 23.8°C
    2 BF
    83%
  • Χαλκίδα
    Αίθριος καιρός
    20°C 18.8°C / 23.8°C
    0 BF
    59%
  • Καβάλα
    Ελαφρές νεφώσεις
    20°C 15.3°C / 20.5°C
    0 BF
    86%
  • Κατερίνη
    Σποραδικές νεφώσεις
    19°C 18.6°C / 23.9°C
    1 BF
    94%
  • Καστοριά
    Σποραδικές νεφώσεις
    14°C 14.1°C / 14.1°C
    0 BF
    92%
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Το σκισμένο σεντόνι του ουρανού

  • A-
  • A+

Το μυθιστόρημα «Τσάι στη Σαχάρα» (1949) γνώρισε μεγάλη επιτυχία και μεταφέρθηκε στον κινηματογράφο από τον Μπερνάρντο Μπερτολούτσι (1990). Την επιτυχία αυτού του βιβλίου δεν μπόρεσε να διαβλέψει ο πρώτος εκδοτικός οίκος στον οποίο έγινε κρούση, αλλά ούτε και πολλοί επόμενοι. «Επί έναν ολόκληρο φριχτό χρόνο», εξομολογείται ο συγγραφέας, «το απέρριπταν όλοι οι εκδότες που το διάβαζαν».

Επρόκειτο για το πρώτο μυθιστόρημα του Αμερικανού συγγραφέα, μεταφραστή και μουσικοσυνθέτη Πολ Μπόουλς και χαρακτηρίστηκε από πολλούς ως ημι-αυτοβιογραφικό, καθώς η πλοκή του βασίζεται σε προσωπικά βιώματα. Ο Μπόουλς, όπως αρκετοί Αμερικανοί νέοι της γενιάς του, άρχισε να ταξιδεύει εκτός Αμερικής τόσο λόγω περιφρόνησης προς τη γενέθλια ήπειρο και ό,τι αυτή συμβόλιζε προπολεμικά, όσο και λόγω έλξης προς την Ευρώπη και τον πολιτισμό της.

PAUL BOWLES. Τσάι στη Σαχάρα. Μυθιστόρημα. Μεταίχμιο, 2019. Μετάφραση: Νίκος Α. Μάντης. Σελ. 448

Ο ίδιος, σε ένα ταξίδι του στο Παρίσι τη δεκαετία του ’30, συναναστρεφόμενος τους καλλιτέχνες και διανοούμενους της εποχής, ήρθε σε επαφή με τη Γερτρούδη Στάιν, την ηγερία του μοντερνισμού, η οποία τον προέτρεψε να πάει στο Μαρόκο. Η Ταγγέρη, που από τη δεκαετία του ’40 μέχρι το 1956 είχε ανακηρυχθεί διεθνής ζώνη, αποτελούσε τότε πόλο έλξης για πολλούς καλλιτέχνες και συγγραφείς. Ο Μπόουλς κατέπλευσε το 1947 εκεί όπου και έμελλε να ζήσει σχεδόν πενήντα χρόνια, ταξιδεύοντας με κάθε ευκαιρία και σε άλλες χώρες της Αφρικής, άλλοτε στα βόρεια κι άλλοτε στην καρδιά της Μαύρης Ηπείρου.

Ενα τέτοιο ταξίδι αφηγείται ο Μπόουλς στο «Τσάι στη Σαχάρα», όπως είναι ο ελληνικός τίτλος που έχει δανειστεί τον τίτλο του πρώτου από τα τρία κεφάλαια του βιβλίου. Ο Πορτ και η Κιτ, ένα ζευγάρι Αμερικανών που η σχέση τους περνάει κρίση, συνταξιδεύουν με τον Τάνερ, έναν φίλο που έχει κληθεί πιθανόν για να διαλύει μάλλον την ένταση ανάμεσα στο ζεύγος, και βρίσκονται στο λιμάνι του Οράν (ή Ουαχράν, όπως αναφέρεται στο βιβλίο) της Αλγερίας.

Η πρώτη σκηνή διαδραματίζεται στο δωμάτιο του Πορτ, όπου ο ήρωας είναι βυθισμένος στη χαύνωση που ακολουθεί τον μεσημεριανό ύπνο, αποπροσανατολισμένος σε σχέση με τον τόπο και τον χρόνο, χαμένος ακόμα στους δαιδαλώδεις διαδρόμους ενός ονείρου. Η αίσθηση της σύγχυσης, του εγκλωβισμού και της ασφυξίας θα συνοδεύσει τον Πορτ σε ένα ταξίδι από πόλη σε πόλη, όλο και πιο βαθιά στο άγνωστο. Αλλωστε ο ίδιος «δεν θεωρούσε τον εαυτό του τουρίστα∙ ήταν ταξιδιώτης. Η διαφορά έχει να κάνει εν μέρει με τον χρόνο, εξηγούσε. Ενώ ο τουρίστας λαχταρά να γυρίσει σπίτι του έπειτα από μερικές εβδομάδες ή μήνες.

Ο ταξιδιώτης, καθώς δεν ανήκει σε ένα μέρος περισσότερο απ’ ό,τι σε κάποιο άλλο, κινείται αργά, για χρόνια, από το ένα σημείο της Γης στο άλλο». Ετσι, ο Πορτ θα αφήνει πίσω του τον έναν προορισμό μετά τον άλλο, κόβοντας τον μίτο που τον ενώνει με οτιδήποτε οικείο, απομακρυνόμενος όλο και περισσότερο από τον πολιτισμό, παραδίδοντας τον εαυτό του εν τέλει στον υπέρτατο κίνδυνο. Η γυναίκα του τον ακολουθεί με όλο και μεγαλύτερη αντίσταση σε αυτό το δυσοίωνο ταξίδι, ενδίδοντας προσωρινά στην ερωτική επιθυμία του Τάνερ, παραγκωνίζοντάς τον στη συνέχεια για να ακολουθήσει με αυξανόμενο φόβο τον σύζυγό της και στη συνέχεια να συνθλιβεί και αυτή με τον δικό της τρόπο από τη δύναμη της Μαύρης Ηπείρου.

Γίνεται αρκετά σύντομα κατανοητό πως εδώ το ταξίδι έχει απεκδυθεί τη συνήθη λογοτεχνική του σημειολογία. Δεν περιβάλλεται με καμία αύρα γνώσης ή έστω αυτογνωσίας, δεν συμβάλλει στην κατανόηση του «ξένου» ή του «άλλου», δεν το δροσίζει η ανέμελη ή άγρια ηδονική χαρά της άσκοπης περιπλάνησης της μπιτ γενιάς, οι εκπρόσωποι της οποίας τόσο λάτρεψαν τον Μπόουλς. Οχι.

Στο «Τσάι στη Σαχάρα« ο ταξιδευτής, προσπαθώντας να βγει από τα όρια καθετί οικείου, διαρρηγνύει στο τέλος τα όρια του εαυτού, σκίζει τις ραφές που συγκρατούν την ακεραιότητα της ύπαρξης κι η έρημος εδώ γίνεται μια άνυδρη θάλασσα που εισχωρεί από παντού στο ραγισμένο σκάφος της ύπαρξης αφήνοντάς την να πλέει χωρίς έρμα, χωρίς προστασία κάτω απ’ τον ουρανό.

Πριν ξεκινήσουν ακόμα το ταξίδι προς την καρδιά του άγνωστου, ο Πορτ και η Κιτ ανεβασμένοι σε έναν βράχο στη μέση της ερήμου συνομιλούν, σε ένα διάλειμμα σύμπνοιας: «“Ξέρεις”, είπε ο Πορτ, και η φωνή του ακούστηκε εξωπραγματική, όπως συμβαίνει με τις ανθρώπινες φωνές έπειτα από μια μακριά παύση σε μια απόλυτα ήσυχη τοποθεσία, “ο ουρανός εδώ είναι πολύ παράξενος. Εχω την αίσθηση όταν τον κοιτάζω ότι είναι ένα συμπαγές πράγμα εκεί πάνω που μας προστατεύει από ό,τι βρίσκεται πίσω του”».

Ο αυθεντικός τίτλος «The Sheltering Sky» βασίζεται σε ακριβώς αυτή την ιδέα: ο ουρανός, σαν προστατευτικό σεντόνι, καλύπτει το άγνωστο που βρίσκεται πέρα από αυτόν, προστατεύοντάς μας από τη θέα της απόλυτης νύχτας που καραδοκεί από πίσω. Στο τρίτο μέρος του μυθιστορήματος, που τιτλοφορείται «Ουρανός», το σεντόνι αυτό σκίζεται και οι ήρωες αντικρίζουν την πίσω πλευρά του.

Η γοητεία του βιβλίου έγκειται στον εξαιρετικά δεξιοτεχνικό τρόπο με τον οποίο ο συγγραφέας βυθίζει σιγά σιγά τους ήρωές του στο σκοτάδι, κάτω από τον ανελέητο ήλιο της ερήμου, με όχημα μια γλώσσα που σαν μουσικό όργανο γίνεται ικανή να αποδώσει κάθε λεπτή απόχρωση του αισθήματος, κάθε περιδινισμό της σκέψης, κλιμακώνοντας την ένταση μέχρι τη διφορούμενη «έξοδο» του τέλους.

Ακολουθήστε μας στο Google news
Google News
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
Η συγγραφέας διυλίζοντας την εικόνα εισχωρεί όλο και βαθύτερα μέχρι να την κάνει τρισδιάστατη και να αποκαλύψει το τι προϋπήρξε, τη σύνθεσή της με τις υπόλοιπες, αλλά και για να προοικονομήσει τα...
Ατομικά και συλλογικά τραύματα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα
Μιχάλης Τσιμπλάκης: Αρδεύοντας κυρίως από το πηγάδι της φαντασίας και της προσωπικής αναζήτησης αλλά και από αυτό της ιστορικής μνήμης, των στοχασμών και της προσεκτικής παρατήρησης. Μανώλης Σημαντήρας: Με...
Δυο αξιοπρόσεκτες φωνές στη μικρή φόρμα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αναρχη επινόηση του χρόνου και του εαυτού
Παρότι δύσκολο να καταταγεί ειδολογικά, ο Χρονοσεισμός αποτελεί αντιπροσωπευτικό δείγμα του συνολικού έργου του Βόνεγκατ, καθώς ο αυτοβιογραφικός χαρακτήρας, η σάτιρα, ο στοχασμός και η επιστημονική φαντασία,...
Αναρχη επινόηση του χρόνου και του εαυτού
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τα μυστικά της ύπαρξης
Ο συγγραφικός φακός του ποιητή, διατηρώντας τη λυρική του ποιότητα, εστίασε στον αληθινό πυρήνα των πραγμάτων, σ΄ αυτά που κάπως μεγαλόσχημα -αλλά επί της ουσίας αόριστα κι αφηρημένα- ονομάζουμε «μεγάλα...
Τα μυστικά της ύπαρξης
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ιστορίες-φάρμακα σε νοσηρούς καιρούς
Ο ποιητής, παιδοψυχίατρος και ψυχαναλυτής Θανάσης Χατζόπουλος γράφει δύο αλληγορικές ιστορίες που μιλάνε για το κακό που πληγώνει τους ανθρώπους και για την πάλη να απαλλαγούν από τη σύγχυση και τις δεσμεύσεις...
Ιστορίες-φάρμακα σε νοσηρούς καιρούς
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Στα χρόνια του υπαρκτού σοσιαλισμού
Παρά τον ελεγειακό τόνο στο σημείωμα του ώριμου συγγραφέα στο οπισθόφυλλο για το οριστικό ναυάγιο των ιστορικών πραγματώσεων του κομμουνισμού, η δεσπόζουσα θεματική του βιβλίου (που διασώζει φάσεις της...
Στα χρόνια του υπαρκτού σοσιαλισμού

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας