Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Πτώση γένους αρσενικού

ΙΑΚΩΒΟΣ ΑΝΥΦΑΝΤΑΚΗΣ. Κάποιοι άλλοι Μυθιστόρημα. Πατάκης, 2019. Σελ. 340

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Πτώση γένους αρσενικού

  • A-
  • A+

Ο Βαγγέλης, ο αφηγητής και κεντρικός ήρωας του μυθιστορήματος Κάποιοι άλλοι του Ιάκωβου Ανυφαντάκη, έχει μεταναστεύσει πρόσφατα μαζί με τη Μάρω, τη γυναίκα του, στο Γκντανσκ της Πολωνίας, όπου εκείνη έχει βρει δουλειά σ’ ένα νοσοκομείο ενώ αυτός καθημερινά στέλνει βιογραφικά προς εύρεση εργασίας. Οσο ζούσε στην Αθήνα, δούλευε ως δημοσιογράφος στην πολιτιστική στήλη μιας εφημερίδας, όμως απολύθηκε λίγα χρόνια μετά το ξέσπασμα της οικονομικής κρίσης.

Οταν, ξάφνου, ένας άντρας πέφτει από τον ουρανό. Πρόκειται για κυριολεξία: ένα βράδυ σύσσωμοι οι ένοικοι της πολυκατοικίας όπου διαμένει ο ήρωας, αφυπνισμένοι από ένα βίαιο τράνταγμα σαν σεισμό, σπεύδουν στην ταράτσα για να ανακαλύψουν εκεί το πτώμα ενός μελαψού άντρα. «Το πτώμα αυτό με τάραξε», λέει ο αφηγητής, «με την ανεξήγητη εγγύτητά του. Σε ευθεία γραμμή δεν απείχε ούτε δέκα μέτρα από το κρεβάτι μου. Ενας νέος, νεότερος από μένα, κατά τα φαινόμενα υγιής άνδρας, πέθανε εκεί χωρίς να καταλάβει κανείς πώς και γιατί. Αφού οι αιτίες ήταν ακατανόητες, θα μπορούσα εξίσου εύκολα να είμαι εγώ στη θέση του». Ο ήρωας μπαίνει στον πειρασμό να βάλει τον εαυτό του στη θέση ενός άλλου. Να μπει –όπως λένε οι Αγγλοι– στα παπούτσια του.

Σύντομα θα εμφανιστούν άλλοι δύο άνδρες πεπτωκότες από τον ουρανό, κρυμμένοι όλοι τους στις ρόδες ενός αεροπλάνου που δεν έμελλε να τους πάει και πολύ μακριά. Ενας δε εκ των τριών ήταν λευκός. Σε αυτού τα «πιο οικεία» παπούτσια θα μπει τελικά ο αφηγητής για να οδηγηθεί –και να οδηγήσει και τον αναγνώστη– σε ένα παράξενο κι εντέλει επικίνδυνο νοητό οδοιπορικό, από την Πολωνία στην Αμερική και από εκεί στη Σερβία, ως αποτέλεσμα της απόφασής του να διαλευκάνει τα αίτια αυτών των «πτώσεων» και να γράψει το πρώτο του πολιτικό ρεπορτάζ. Αυτό το ρεπορτάζ θα μπορούσε ενδεχομένως να τον κάνει να επαναπροσληφθεί στη θέση του δημοσιογράφου, να ξεκολλήσει από πάνω του την ετικέτα του αδύναμου, του εξαρτημένου (από τότε που απολύθηκε ζει από την εργασία της γυναίκας του) και να επαναπατριστεί στην επικράτεια των ισχυρών και πετυχημένων ανδρών.

Τα δίπολα ισχυρός-αδύναμος, εργαζόμενος-άνεργος, επιτυχημένος- αποτυχημένος, άνδρας-γυναίκα, θύτης-θύμα βρίσκονται στο κέντρο των προβληματισμών που γεννά ετούτο το μυθιστόρημα. Οι πτώσεις από το αεροπλάνο αλλά και από την επαγγελματική ασφάλεια και την κοινωνική καταξίωση αφορούν εδώ τους άνδρες. Τα κοινωνικά στερεότυπα θέλουν τον άνδρα αδίστακτο κυνηγό -σαν τον Ντράζεν Στίριτς, έναν μάλλον αποτυχημένο ποδοσφαιριστή που κατάφερε με αμφιλεγόμενα μέσα να ανέλθει στα ανώτατα και διεφθαρμένα κλιμάκια του ποδοσφαίρου, ή σαν τον πεθερό του, τον Πολύβιο, κλασικό πάτερ φαμίλια, πλούσιο, αυταρχικό, επεμβατικό (εξαιρετική η σκηνή όπου ο ήρωας μαζί με τον πεθερό του θα πάνε να κυνηγήσουν έναν «μονιά», έναν ηλικιωμένο, δυνατό αγριόχοιρο).

Ο Βαγγέλης θα επιχειρήσει κι αυτός να κυνηγήσει τους δικούς του στόχους: τον Αγγέλου, που τους «έφαγε» την προκαταβολή για το διαμέρισμα όπου θα ζούσαν στην Αθήνα με τη γυναίκα του και διέφυγε κι αυτός στο Γκντανσκ, την Αγκάτα, ένα νεαρό κορίτσι, με την οποία τρέχουν μαζί τα πρωινά, την αλήθεια για τον Ρέι Πάρκερ, τον λευκό άντρα που έπεσε απ’ τον ουρανό. Τι είναι όμως αυτό που καταφέρνει στο τέλος;

Αν ανατρέξουμε στην προμετωπίδα του μυθιστορήματος, θα βρούμε την εξής φράση από την ταινία «Μικρή ιστορία για έναν φόνο» του Κριστόφ Κισλόφσκι: «Ναι, μεγάλωσες λίγο σήμερα». Ερευνώντας τις ζωές «κάποιων άλλων» ο ήρωας θα οδηγηθεί πιο κοντά στη δική του αλήθεια και, το κυριότερο, θα μπορέσει να την αρθρώσει. Πρόκειται λοιπόν τρόπον τινά για ένα μυθιστόρημα ενηλικίωσης, καθότι ακόμα και οι ήδη ενήλικες ενίοτε χρειάζονται αρκετές «πτώσεις» μέχρι να σταθούν στα πόδια τους.

Ο Ανυφαντάκης με το πρώτο του μυθιστόρημα (έχουν προηγηθεί δύο συλλογές διηγημάτων) βάζει τον πήχη ψηλά: επιχειρεί να συνδυάσει την αστυνομική πλοκή (ίσως λιγότερο «σφιχτή» απ’ ό,τι θα απαιτούσε το είδος) με το χτίσιμο του ψυχολογικού και κοινωνικού πορτρέτου του κεντρικού ήρωα καθώς κοπιάζει να βρει νέα ταυτότητα και να αρθρώσει τον προσωπικό του λόγο, ενώ ταυτόχρονα βλέπουμε να σχεδιάζεται σε αδρές γραμμές το πορτρέτο μιας ολόκληρης γενιάς, όσων δηλαδή έκαναν τα πρώτα τους επαγγελματικά βήματα -και παραπάτησαν- όταν ξέσπασε η οικονομική κρίση κι από ήρωες του Γούντι Αλεν ή της Σούζαν Μπίερ, όπως χαρακτηριστικά λέει ο αφηγητής, έγιναν ήρωες του Κεν Λόουτς.

Πρόκειται πράγματι για ένα πολυεπίπεδο μυθιστόρημα που καταφέρνει να βάλει τον αναγνώστη «στα παπούτσια» του ήρωα αλλά και «κάποιων άλλων» ηρώων που η ετερότητά τους σβήνει στη διάρκεια της ανάγνωσης για να λάμψει η ομοιότητα της ανθρώπινης κατάστασης και να επιτευχθεί η ζητούμενη αναγνωστική ταύτιση και μέθεξη.

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Η παραλία με τα λάφυρα
Το Ανοιχτό Βιβλίο, για όγδοη συνεχή χρονιά, θα σας κρατήσει συντροφιά με πρωτότυπες καλοκαιρινές ιστορίες. Φέτος δώδεκα συγγραφείς παιδικής λογοτεχνίας γράφουν, αποκλειστικά για την «Εφ.Συν.».
Η παραλία με τα λάφυρα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μαρξισμός χωρίς υποκείμενο
O Λουί Αλτουσέρ φαίνεται ότι έκανε κάτι διαφορετικό από το να εκπληρώσει ένα μέρος της συχνά ομολογημένης φιλοδοξίας του, να γράφει εγχειρίδια κομμουνιστικής διαπαιδαγώγησης των εργατικών μαζών και, ακόμα...
Μαρξισμός χωρίς υποκείμενο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Από τη μουσική και τη φωτογραφία στην ποίηση
Η Σοφία Πολίτου-Βερβέρη, ασχολούμενη με τη μουσική κυρίως, έχει επανειλημμένως δώσει δειλά και συγκρατημένα το ποιητικό της παρόν. Η Μαρία Κοσσυφίδου κατάγεται από τη Δράμα και εργάζεται ως εκπαιδευτικός. Εχει...
Από τη μουσική και τη φωτογραφία στην ποίηση
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Θα τη φιλήσει
Το Ανοιχτό Βιβλίο, για όγδοη συνεχή χρονιά, θα σας κρατήσει συντροφιά με πρωτότυπες καλοκαιρινές ιστορίες. Φέτος δώδεκα συγγραφείς παιδικής λογοτεχνίας γράφουν, αποκλειστικά για την «Εφ.Συν.», ένα διήγημα που...
Θα τη φιλήσει
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Για ένα προϊστορικό σπίτι στη Θήρα
Η προϊστορική αρχαιολογία έχει κάνει γιγαντιαία βήματα τις τελευταίες δεκαετίες στην Ελλάδα, παρ' όλο που οι βάσεις της είχαν τεθεί πολύ νωρίτερα, στο μεταίχμιο ανάμεσα στα τέλη του 19ου αιώνα και τις αρχές...
Για ένα προϊστορικό σπίτι στη Θήρα

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας