Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ο Χάντκε και το βάρος του κόσμου

Πέτερ Χάντκε

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ο Χάντκε και το βάρος του κόσμου

  • A-
  • A+

Ο Πέτερ Χάντκε γεννήθηκε στις 6 Δεκεμβρίου του 1942 στο Γκρίφεν της Αυστρίας. Ηταν γιος του Γερμανού Εριχ Σένεμαν και της Μαρίας Χάντκε, που καταγόταν από την Αυστρία και τη Σλοβενία. Το 1961 πήγε στο Γκρατς της Αυστρίας για να σπουδάσει Νομικά. Εγώ τότε ήμουν τριτοετής φοιτητής της Αρχιτεκτονικής της ίδιας πόλης.

Σχεδόν κάθε μέρα έτρωγα στην καντίνα της σχολής μου, όπου υπήρχε πολύ φτηνό φαγητό. Οταν πρωτοείδα τον Χάντκε να κάθεται στο διπλανό τραπέζι, εντυπωσιάστηκα από την εμφάνισή του, γιατί είχε ένα τεράστιο μέτωπο και πανέξυπνα μάτια. Τον κοίταξα τόσο έντονα, που μου χαμογέλασε και με χαιρέτησε σιωπηλά. Στο διάστημα των τεσσάρων ετών που έμεινε στο Γκρατς, συναντιόμασταν συχνά, αλλά κανένας από τους δυο μας δεν τόλμησε να μιλήσει στον άλλον. Αυτό μου θυμίζει ένα θεατρικό του έργο που δεν έχει διαλόγους και έχει τον τίτλο Τότε που δεν ξέραμε τίποτα ο ένας για τον άλλον.

Ο Χάντκε πήγαινε κάθε μέρα στο σινεμά και πολλές φορές έβλεπε δύο ταινίες την ημέρα. Τον συναντούσα σε διάφορες κινηματογραφικές αίθουσες μόνο του ή με κάποια κοπέλα, αλλά και στο καφέ «Ταλία» όπου σύχναζα εκείνη την εποχή. Ο Αλφρεντ Χόλτινγκερ, που εργαζόταν στον ραδιοφωνικό σταθμό του Γκρατς, του ανέθεσε να κάνει μια εκπομπή όπου διάβαζε κείμενα δικά του και σχολίαζε παράλληλα θέματα της λογοτεχνίας, της ροκ μουσικής, του ποδοσφαίρου και του σινεμά. Το 1965 διέκοψε τις σπουδές του κι έτσι έπαψα να τον βλέπω.

Οταν το 1965 ανέβηκε στο θέατρο της Φρανκφούρτης το έργο Βρίζοντας το κοινό σε σκηνοθεσία της Κλάους Πάιμαν, όλα τα γνωστά έντυπα των αυστριακών πόλεων άρχισαν να δημοσιεύουν φωτογραφίες του και μέσα σε λίγους μήνες ο σχεδόν άγνωστος συγγραφέας έγινε ένα είδος ποπ σταρ της λογοτεχνικής σκηνής του γερμανόφωνου χώρου.

Το 1965 του απονεμήθηκε το Βραβείο Γκέρχαρτ Χάουπτμαν. Βλέποντας τις φωτογραφίες, κατάλαβα πως ο άγνωστος της φοιτητικής καντίνας δεν ήταν ένας τυχαίος φοιτητής και άρχισα να διαβάζω τα βιβλία του. Δεν φανταζόμουν τότε ότι κάποτε θα μετέφραζα τρία έργα του και ότι ύστερα από μερικές δεκαετίες θα έπαιρνε και το Βραβείο Νόμπελ, αφού θα είχε τιμηθεί με τα γνωστότερα βραβεία της Αυστρίας και της Γερμανίας!

Ο Χάντκε παντρεύτηκε το 1967 την ηθοποιό Λίμπγκαρτ Σβαρτς, με την οποία απέκτησαν μία κόρη, την Αμίνα, στην οποία ο συγγραφέας έδειχνε πάντα υπερβολική αγάπη.

Το 1970 κυκλοφόρησε Η αγωνία του τερματοφύλακα πριν από το πέναλτι, που τον καθιέρωσε ως μεγάλο πεζογράφο. Πρόκειται για ένα πολύ σημαντικό μυθιστόρημα, που όσο περνάει ο καιρός, τόσο περισσότερο μας αφορά. Το μετέφρασα το 1983 για τις εκδόσεις Εκκρεμές (επανέκδοση από τη Σμίλη) και αναθεώρησα τη μετάφραση το 2017, όταν κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Gutenberg. Το 1986 κυκλοφόρησαν από τον Καστανιώτη άλλα δύο βιβλία του Χάντκε σε δική μου μετάφραση: Το Λάθος κίνηση, που έγινε ταινία από τον Βιμ Βέντερς, και Η ώρα της αληθινής αίσθησης, που είναι εξαντλημένο εδώ και πολλά χρόνια.

Το 1971 αυτοκτόνησε η μητέρα του, που υπέφερε από κατάθλιψη. Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε Η αμέριμνη δυστυχία που είχε θέμα αυτό το γεγονός. Το 1973 διαλύθηκε ο γάμος του με τη Σβαρτς και του απονεμήθηκε το Βραβείο Γκέοργκ Μπίχνερ, το οποίο επέστρεψε το 1999 επειδή η Γερμανία συμμετείχε στον βομβαρδισμό της Σερβίας.

Το 1976 νοσηλεύτηκε σε νοσοκομείο γιατί υπέφερε από φοβερές κρίσεις πανικού και αρρυθμίες. Την ίδια χρονιά κυκλοφόρησε Η αριστερόχειρη γυναίκα, που το 1977 γυρίστηκε σε ταινία με τη μεγάλη Γερμανίδα ηθοποιό Εντιτ Κλέβερ. Ο Χάντκε δημιουργούσε πάντα ακλόνητες και ισόβιες φιλίες με καλλιτέχνες που συνεργάζονταν μαζί του για το ανέβασμα των θεατρικών έργων του (με τον Κλάους Πάιμαν) ή για τα σενάρια που βασίζονταν σε βιβλία του (με τον Βιμ Βέντερς). Το 1987 γυρίστηκε η ταινία του Βέντερς Τα φτερά του έρωτα, όπου συνεργάστηκε στη συγγραφή του σεναρίου.

Το 1990 αγόρασε ένα σπίτι στη Σαβίλ κοντά στο Παρίσι, όπου ζει μέχρι σήμερα. Το 1991 γεννήθηκε η δεύτερη κόρη του, η Λεοκάντι. Το φθινόπωρο του 1996 παντρεύτηκε τη Σοφί Σεμέν. Κατά την περίοδο των βομβαρδισμών από το ΝΑΤΟ, ο Χάντκε τάχθηκε με το μέρος των Σέρβων. Το 2006 πήγε στην κηδεία του Σλόμπονταν Μιλόσεβιτς, γεγονός που προκάλεσε πολλές αντιδράσεις στον δυτικό κόσμο. Τα κόμματα SPD, FDP και οι Πράσινοι ζήτησαν να μη δοθεί το Βραβείο Χάινε στον Χάντκε, ενώ η Κομεντί Φρανσέζ ματαίωσε το ανέβασμα ενός έργου του.

Από το 2007 ώς το 2014 του απονεμήθηκαν τα Βραβεία Χάινε, Κάφκα και Νέστροϊ. Το 2014 τιμήθηκε με το διεθνές Βραβείο Ιψεν, που απονέμεται στον μεγαλύτερο συγγραφέα της υφηλίου.

Η Σουηδική Ακαδημία στην πρόσφατη, ύψιστη λογοτεχνική διάκρισή του (Νόμπελ 2019) σημειώνει χαρακτηριστικά για την επιλογή της: «Για το επιδραστικό του έργο με γλωσσική επιδεξιότητα, μέσα απ’ το οποίο διερεύνησε το περιθώριο και την ιδιαιτερότητα της ανθρώπινης εμπειρίας».

Βιβλία του Π. Χάντκε κυκλοφορούν από τις εκδόσεις Δωδώνη, Νεφέλη, Αγρα, Κανάκη, Δωρικός, Καστανιώτη, Σμίλη, Εξάντας, Μελάνι, Gutenberg, Εστία κ.ά. Σε μεταφράσεις, εκτός του Αλ. Ισαρη, των: Σ. Μοσκόβου, Μ. Αγγελίδου, Β. Τομανά, Σ. Τριανταφύλλου, Ι. Κοπερτί, Ν. Αϊντενάιερ, Στ. Τζανετάτου, Ι. Μαρμαρινού κ.ά.

*O Aλ. Ισαρης είναι συγγραφέας, μεταφραστής, ζωγράφος, γραφίστας και φωτογράφος. Σπούδασε Αρχιτεκτονική στα Πολυτεχνεία του Γκρατς και της Θεσσαλονίκης. Εχει εκδώσει πέντε ποιητικές συλλογές και τρία βιβλία με νουβέλες και διηγήματα. Εχει εκδώσει μία μελέτη για τη ζωή και το έργο του Ρ. Μ. Ρίλκε καθώς και ένα βιβλίο με χειρόγραφα του Γιώργου Χειμωνά. Εχει μεταφράσει πάνω από τριάντα βιβλία και έχει τιμηθεί με διάφορα βραβεία [Βραβείο Μαρίας Ράλλη (1977), Κρατικό Βραβείο Μετάφρασης για το Μπετόν του Τόμας Μπέρνχαρντ (1977), δύο βραβεία του ΕΚΕΜΕΛ, κτλ.). Το 2014 τιμήθηκε με το Βραβείο του Public για το βιβλίο του Εγώ ένας ξένος, Κίχλη (2013)].

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Εξ ημισείας Booker 2019
Μας κακόμαθαν πέρυσι η Ανα Μπερνς με τον Γαλατά και πρόπερσι ο Τζορτζ Σόντερς με το Λήθη και Λίνκολν. Πώς να συμβιβαστείς, λοιπόν, με κάτι λιγότερο από αριστούργημα στο Βραβείο Booker του 2019;
Εξ ημισείας Booker 2019
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Υπό διαρκή ξενότητα
Ο Κώστας Καναβούρης (Καβάλα, γεν. 1955), ποιητής, αρθρογράφος και παραγωγός εκπομπών λόγου στο Τρίτο Πρόγραμμα, μας κομίζει την «Αποθήκη καταλοίπων ηδονής», το ένατο ποιητικό βιβλίο του.
Υπό διαρκή ξενότητα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το παρελθόν απέναντι στο παρόν
Στον «Σκοτεινό Βαρδάρη» η Ελενα Χουζούρη στήνει έναν ολόκληρο κόσμο για να μπορέσει να αφηγηθεί με συνέπεια και βάθος την ιστορία μιας φωτογραφίας τραβηγμένης στο Σιδηρόκαστρο το 1913. • Στην «Εβραία νύφη» ο...
Το παρελθόν απέναντι στο παρόν
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Βιογραφία μιας μεταιχμιακής εποχής
«Τα χρόνια των ξενοδοχείων» που κυκλοφορεί από τις εκδόσεις «Αγρα» στην ελκυστική και πειστική μετάφραση της Μαρίας Αγγελίδου, είναι μία προσωπική ανθολόγηση του Michael Hofmann, μεταφραστή του Ροτ στα...
Βιογραφία μιας μεταιχμιακής εποχής
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενα διαφορετικό αντίο
Στο βιβλίο του σημαντικού Βρετανού ιστορικού Tony Judt (1948-2010) «Το πανδοχείο της μνήμης», η μνημονική λειτουργία είναι ο κινητήριος μοχλός των αφηγήσεών του και τα πανδοχεία των ελβετικών αλπικών χωριών...
Ενα διαφορετικό αντίο
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τι είναι ένα μυθιστόρημα για τη συζήτηση;
Ο τίτλος του μυθιστορήματος της Ιρλανδής Σάλι Ρούνεϊ, Συζητήσεις με φίλους, προέρχεται από ένα αστείο που είχαν επινοήσει η Φράνσις, η αφηγήτρια, με την Μπόμπι, τη φίλη της, το οποίο «δεν σήμαινε τίποτα για...
Τι είναι ένα μυθιστόρημα για τη συζήτηση;

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας