Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
«Η κόλαση είναι αληθινή και δεν είναι άδεια»

Μάικ Μακόρμακ «Κόκαλα από ήλιο» Μετάφραση: Παναγιώτης Κεχαγιάς Αντίποδες, 2018 Σελ. 329

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

«Η κόλαση είναι αληθινή και δεν είναι άδεια»

  • A-
  • A+

Ο μοντερνισμός στις αρχές του προηγούμενου αιώνα κατέδειξε την αποσπασματική φύση του υλικού κόσμου και την ενσωμάτωσε σε αφηγήσεις όπου εμπεριέχονται τα θραύσματα, τα ερείπια, οι ρωγμές και οι επιμέρους υποκειμενικές οπτικές. Η νεωτερική μέθοδος, σύμφωνα με τον Ελιοτ, δίνει μορφή «στο γιγαντιαίο πανόραμα του ανώφελου και της αναρχίας που είναι η σύγχρονη ιστορία», η δε Γουλφ είχε, μεταξύ άλλων, τονίσει την ανάγκη της απόρριψης των συμβάσεων προκειμένου να αποδοθεί η αποσπασματικότητα και ο Τζέιμς Τζόις στον Οδυσσέα, με τον πολύκροτο μονόλογο της Μόλυ, αποτυπώνει επικά την πρόσληψη του κόσμου μέσα από τη ροή της συνείδησης.

Και ενώ ο μοντερνισμός ανέλαβε να μας δείξει τις ρωγμές και τα θραύσματα ενός κόσμου που έως τότε έμοιαζε (ή ήθελε να είναι) ακέραιος, ο Μακόρμακ, με μια εμφανή αλλαγή προσανατολισμού και στόχου, κάνει την εκκίνησή του από την κατάσταση όπως τη βιώνουμε σήμερα -ένας κόσμος που συνεχώς κραυγάζει και διαμαρτύρεται για το πόσο διαλυμένος είναι- και μας προτείνει να σκεφτούμε το πώς θα μπορούσε να συγκολληθεί, ενώ η συνειρμική αφήγηση, η συνειδησιακή ροή και οι πειραματισμοί επιστρατεύονται όχι για να καταδείξουν τις ρωγμές αλλά, αν είναι δυνατόν, να επουλώσουν τις πληγές και να συγκολληθεί το χάος.

«… ο υλικός κόσμος παραδίδεται στις φλόγες… μαζί του να χάνονται και όλοι εκείνοι οι ανθρώπινοι ρυθμοί που μας ενώνουν και συγκροτούν τον κόσμο σε κοινότητα, κάθε μέρα οι ίδιες τελετές ρυθμοί και τελετουργίες που κρατάνε τον κόσμο όρθιο σαν κόκαλα από ήλιο, εκείνο το απόκρυφο αμάλγαμα από χρόνο και από φως που το βλέπω να εκτείνεται μέσα σε κάθε λεπτό της ημέρας…».

Ο μεσήλικας αφηγητής Μάρκους ρίχνει το βλέμμα του σε όλη τη χώρα, στον πλανήτη, στον τόπο του -όχι ως ένας παντογνώστης αφηγητής αλλά ως ένας άνθρωπος που πάσχει και υποφέρει-, που έχει αρχίσει να εξαρθρώνεται και η διάλυση αυτή μοιάζει να είναι πια καθ’ όλα αποδεκτή.

Μοτίβα του μυθιστορήματος είναι η πτώση, η χρεοκοπία και η κατάρρευση - της οικονομίας, του ανθρώπινου σώματος, των δομών, των αξιών, των οικοδομών- όλου του συστήματος που μας κρατούσε σε μια, έστω και εικονική, ισορροπία.

Είναι 2 Νοεμβρίου, η Ημέρα των Ψυχών, «τα ρολόγια γύρισαν στη χειμερινή ώρα την προηγούμενη βδομάδα και τα πρωτοσέλιδα λένε πως ο κόσμος συνεχίζει την αμείλικτη πορεία του, υψώνεται με δόξα και συντρίβεται σε ερείπια με τους πολέμους να συνεχίζονται σε μέρη μακρινά –στο Αφγανιστάν και στο Ιράκ μεταξύ άλλων–…με τους δείκτες και τα μεγέθη μιας νέας κοσμολογίας, με τις δυνάμεις και τις ταχύτητες κάποιου άγονου αντεστραμμένου κόσμου –ένα αρνητικό βασίλειο που, με τον καιρό, θα μας ρουφήξει τη ζωή, αυτή η κατάρρευση που επήλθε χωρίς καμιά προειδοποίηση, τουλάχιστον όχι τέτοια που να την αντιληφθούν οι προφήτες μας…

»Η κόλαση είναι αληθινή και δεν είναι άδεια».

Ο Μάρκους τη μέρα αυτή στέκεται στην κουζίνα του σπιτιού όπου έζησε για είκοσι πέντε χρόνια και όπου μεγάλωσε τα παιδιά του, έξω από το χωριό του Λούισμπεργκ στην κομητεία Μάγιο στη δυτική ακτή της Ιρλανδίας. Τα παιδιά του έχουν φύγει, ο γιος του ταξιδεύει στην Αυστραλία και η κόρη του έχει γίνει καλλιτέχνις και επιδίδεται στην κατασκευή εκκεντρικών και προκλητικών έργων που αποσπούν τον έπαινο αλλά και τη δική του απογοήτευση και κρίση πανικού, όταν διαπιστώνει πως οι πίνακες εμπεριέχουν και το ίδιο της το αίμα.

Ο Μάρκους, πολιτικός μηχανικός ο ίδιος, που έχει σπουδάσει και θεολογία, με συνεχόμενους συνειρμούς επαναφέρει κομβικά επεισόδια από τη ζωή του, τη ζωή των οικείων του και της χώρας του, την παιδική του ηλικία, τα γηρατειά και την πτώση του πατέρα του, ανακαλεί μια επίσκεψη στο Μουσείο των Βασανιστηρίων της Πράγας και σχολιάζει το πόσο εφευρετικοί υπήρξαν οι μηχανικοί στις κατασκευές που επιτείνουν τα βασανιστήρια και τον πόνο. Στη συνέχεια μας περιγράφει τη δοκιμασία που υπέστη η σύζυγός του, Μερέιντ, όταν προσβλήθηκε από έναν ιό άγνωστης προέλευσης που εξαπλώθηκε ραγδαία σε όλη τη χώρα.

Ακολουθούν αναμνήσεις από την οικογένεια, προβλήματα και αγώνες στη δουλειά, η τοπική και εθνική πολιτική, η οικονομική και ηθική κρίση, εν ολίγοις, αυτά που διαμορφώνουν μια ζωή – δοσμένα με απλή λυρική πρόζα, χωρίς ούτε μια τελεία, με ελάχιστη στίξη και κομμένες προτάσεις, τεχνική που λειτουργεί σαν μικρές ανάσες σε αυτή την ασθματική αφήγηση που διαθέτει μια αξιοθαύμαστη προφορικότητα, καθώς ολόκληρο το μυθιστόρημα θα μπορούσε να διαβαστεί σαν μια εξομολόγηση σε έναν φίλο που κάθεται και τον ακούει χωρίς να τον διακόπτει.

Το «Κόκαλα από ήλιο», παρά τη στιλιστική ιδιορρυθμία τους, είναι ένα αυθεντικό σύγχρονο μυθιστόρημα με επιρροές από τον μοντερνισμό, αλλά με απόλυτα «χωνεμένες» τεχνικές και ύφος απαράμιλλης μαεστρίας, που το καθιστούν «ανάλαφρο» και ανεπιτήδευτο.

Η μετάφραση του Παναγιώτη Κεχαγιά αναδεικνύει το ύφος και την ιδιαιτερότητά του.
  

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ανταλλάσσοντας ποιητικά και ψυχικά φορτία
Συνδυάζοντας φιλολογική οξυδέρκεια, βαθιά γνώση της λογοτεχνίας μας του 20ού αιώνα και αναγνωστική ευαισθησία, η Αθηνά Βογιατζόγλου στρέφει, για ακόμα μια φορά, το ερευνητικό της ενδιαφέρον στο πεδίο της...
Ανταλλάσσοντας ποιητικά και ψυχικά φορτία
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Ενας απρόβλεπτος μοντερνιστής
Ο Νάνος Βαλαωρίτης (5 Ιουλίου 1921-13 Σεπτεμβρίου 2019), με τον θάνατο του οποίου κλείνει βιολογικά η γενιά του ’30, πιάνει τον μοντερνισμό στην αφετηρία του και τον ολοκληρώνει με τη μετα-υπερρεαλιστική και...
Ενας απρόβλεπτος μοντερνιστής
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Αγουρα πάθη, επίμονες μνήμες
Εν όψει έναρξης της νέας σχολικής χρονιάς (11 Σεπτεμβρίου) ο Χρήστος Αστερίου, ο Γιώργης Γιατρομανωλάκης, η Μαρία Μήτσορα, η Ευγενία Μπογιάνου, η Βασιλική Πέτσα, ο Χρίστος Κυθρεώτης και η Κατερίνα Σχινά...
Αγουρα πάθη, επίμονες μνήμες
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τρεις αξιοπρόσεκτες πρωτοεμφανιζόμενες φωνές
Από τις «Ασύμβατες διαδρομές» της Βάσως Σπηλιοπούλου στη «Γλυσίνα», την πρώτη συλλογή διηγημάτων της Λένας Κορομηλά και την πρώτη συλλογή διηγημάτων της Μαρίας Βέρρου τα «Σκάμματα του χρόνου».
Τρεις αξιοπρόσεκτες πρωτοεμφανιζόμενες φωνές
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μισαλλοδοξία και ανεκτικότητα
Η «μονοδοξία» είναι όρος της Π. Αθανασιάδη. Περιγράφει εύστοχα τη σταδιακή επιβολή της μίας και μοναδικής «δόξας» στο κοσμοπολιτικό πνευματικό περιβάλλον της όψιμης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, «την πορεία ενός...
Μισαλλοδοξία και ανεκτικότητα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οψεις της γυναικείας εμπειρίας
Το εν λόγω κείμενο υπήρξε κομβικό για την ιστορία του γυναικείου κινήματος καθώς έγινε ένα είδος «μανιφέστου» για τη γυναικεία χειραφέτηση, είχε μεγάλη απήχηση στις φεμινίστριες της δεκαετίας του 1970 αλλά και...
Οψεις της γυναικείας εμπειρίας

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας