Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Αποβάλλοντας το δέρμα της ελπίδας

Γκρεγκ Τζάκσον Ασωτοι Διηγήματα Αντίποδες, 2017, σελ. 304

Αποβάλλοντας το δέρμα της ελπίδας

  • A-
  • A+

Εντυπωσιακή είσοδο στη σκηνή κάνει ο 35χρονος Αμερικανός Γκρεγκ Τζάκσον με το πρώτο του βιβλίο, μια συλλογή διηγημάτων με τον τίτλο «Ασωτοι». Πρόκειται για σχετικά εκτενή διηγήματα με ήρωες ως επί το πλείστον συνομήλικους του συγγραφέα, μορφωμένους, οικονομικά εύρωστους κατά το μάλλον ή ήττον.

Εντούτοις, σχημάτισα την εντύπωση πως η επιλογή των ηρώων δεν έχει γίνει με την πρόθεση να αποτυπωθεί η κοινωνική τάξη στην οποία ανήκουν, στα λογοτεχνικά πλαίσια δηλαδή ενός κοινωνικού ρεαλισμού. Ο ίδιος σε συνέντευξή του στην Guardian ομολογεί πως θεωρεί μεν τα χρήματα και το κοινωνικό υπόβαθρο πολύ σημαντικά, όμως «σε αντίθεση με κάθε άλλο βιβλίο που έχει στο εξώφυλλο τη θέα στο Σέντραλ Παρκ και αφηγείται τις τρέλες των πλουσίων, εγώ θέλησα να πάρω τα προβλήματά τους στα σοβαρά.

Οχι γιατί πιστεύω πως πρέπει να συμπάσχουμε ειδικά με αυτούς, αλλά γιατί πρέπει να συμπάσχουμε με τους πάντες». Εικάζω ως εκ τούτου πως η επιλογή των ηλικιακών, κοινωνικών και μορφωτικών χαρακτηριστικών των ηρώων έχει γίνει με βάση την οικειότητα που αισθάνεται προς αυτούς. Εν ολίγοις, αποκόμισα την αίσθηση πως ο πρωτοεμφανιζόμενος αυτός συγγραφέας, όπως σοφά πράττουν οι περισσότεροι πρωτοεμφανιζόμενοι συγγραφείς, έχει επιλέξει να μας μιλήσει για τον κόσμο του.

Οι πρώτες φράσεις του πρώτου διηγήματος («Ο Βάγκνερ στην έρημο») σηκώνουν την αυλαία μιας σκηνής σπαρμένης με ναρκωτικά: «Πρώτα κάναμε MDMA, μετά ξαπλώσαμε στο παχύ χαλί χαϊδεύοντας το πέλος, τους εαυτούς μας, ο ένας τον άλλον. Φάγαμε μπισκότα με χασίς και κάναμε ηλιοθεραπεία σιωπηλοί, την πέσαμε σε σουέτ καναπέδες.

Αργότερα σνιφάραμε κόκα από κλειδιά οικολογικών αυτοκινήτων». Εδώ μια παρέα φίλων πάνε διακοπές στο Παλμ Σπρινγκς της Καλιφόρνιας για να γιορτάσουν με ηδονιστική αποχαλίνωση το τέλος της ξενοιασιάς και της ανευθυνότητας ενόψει της απόφασης ενός ζευγαριού της παρέας να κάνουν παιδιά.

Στο επόμενο διήγημα ένα ζευγάρι επισκέπτεται ένα άλλο ζευγάρι φίλων στη Γαλλία όπου ο άντρας είναι ένας πάλαι ποτέ θρύλος του τένις. Σύντομα η πραγματικότητά τους αντικαθίσταται από το νοητό της καθρέφτισμα καθώς ο αποσυρμένος πλέον τενίστας τούς εισάγει σε μια «μίμηση παιχνιδιού» χωρίς μπαλάκι, μια ακριβή αναπαράσταση του τελευταίου αγώνα του, μια φασματική χορογραφία της απώλειας που τα βήματά της θα ακολουθήσει τελικά και η αγάπη του πρωταγωνιστικού ζευγαριού. Αλλού, ένας τυφώνας θα γίνει η αφορμή να συνταξιδέψουν ο αφηγητής με την ψυχοθεραπεύτριά του δίνοντας έτσι λαβή σε μια αντιστροφή των ρόλων και της αντίστοιχης εξουσίας που συνεπάγεται η σιωπή του ενός.

Σε κανένα από τα οκτώ διηγήματα της συλλογής η πλοκή δεν αναδεικνύεται σε κεντρικό μέλημα της αφήγησης. Δεν είναι η πορεία των γεγονότων ή η ανατροπή της που ορίζουν τη μοίρα των πρωταγωνιστών. Οι ήρωες του Τζάκσον είναι εξαντλητικά «έλλογοι», ο λόγος είναι που κινεί τις ιστορίες τους, τα λόγια που λέγονται αλλά κι αυτά που φωλιάζουν στον νου υπό μορφήν σκέψεων, αναλύσεων, αντικατοπτρισμών μιας πραγματικότητας που νοείται ως κώδικας προς αποκρυπτογράφηση. Η αφήγηση γίνεται σε πρώτο πρόσωπο, κι όλοι σχεδόν οι αφηγητές διακατέχονται από γλωσσικό οίστρο: η γλώσσα τους παίρνει φωτιά ξετυλίγοντας σε μακροσκελείς, σύνθετες προτάσεις την πολύπλοκη φύση της εμπειρίας τους.

Οι ήρωες σε αυτό το βιβλίο δεν είναι άσωτοι επειδή αναζητούν την ηδονή και παίρνουν ναρκωτικά. Είναι άσωτοι επειδή δεν έχουν σωτηρία: έχουν διαβεί ανεπιστρεπτί το κατώφλι του ρομαντισμού, έχουν απαρνηθεί την παρηγοριά της πίστης, έχουν σκληρύνει σαν τα φίδια «αποβάλλοντας το δέρμα της ελπίδας» και για κακή τους τύχη είναι τόσο οξυδερκείς ώστε να αντιλαμβάνονται τους περιορισμούς και τις αντιφάσεις της ύπαρξής τους.

Είναι όμως κάθε σωτηρία αποκλεισμένη; Το τελευταίο διήγημα («Η κατάρρευση της μετα-αφήγησης»), φωτίζει τρόπον τινά και τα προηγούμενα καθώς διατυπώνει την πεποίθηση πως το μόνο που σώζει από τη ματαιότητα αυτή την παράλογη και τυχαία παρέλαση γεγονότων και προσώπων που συνιστά τη ζωή μας, είναι η αφήγηση.

Η λογοτεχνία αναδεικνύεται λοιπόν σε μοχλό νοηματοδότησης της ζωής. Λέει προς το τέλος του διηγήματος ο αφηγητής που έχει καταφθάσει στο σπίτι όπου ο παππούς του πεθαίνει: «… η λογοτεχνία ήταν το μόνο είδος άφιξης στο οποίο μπορούσα να ελπίζω, μια οικειότητα που δεν θα με εγκατέλειπε […] που επέτρεπε –ή ίσως απλώς ήταν– το πέρασμα της εμπειρίας που επιστρέφει πίσω σε εμάς, μέσα από εμάς, ο τρόπος που είχαμε για να καταστρέψουμε την ατελείωτη καταστροφή της ζωής».

Ο Τζάκσον δεν μας εισάγει σε αυτήν την ομολογουμένως εξαιρετικά σύγχρονη πινακοθήκη με τους Ασώτους του με σκοπό να κριτικάρει την απελπισία ή την αποξένωσή τους. Σκύβει προσεκτικά και με συμπάθεια πάνω από τον καθένα για ν’ ακούσει ακόμα και τον πιο λεπτό ψίθυρο της ανάσας του, ενώ το χιούμορ, ο αυτοσαρκασμός και η κριτική του ματιά ενδυναμώνουν την ανθρωπιά που εν τέλει διαπνέει το αξιοπρόσεκτο αυτό βιβλίο.

  

 

 

ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Τρεις αξιοπρόσεκτες πρωτοεμφανιζόμενες φωνές
Από τις «Ασύμβατες διαδρομές» της Βάσως Σπηλιοπούλου στη «Γλυσίνα», την πρώτη συλλογή διηγημάτων της Λένας Κορομηλά και την πρώτη συλλογή διηγημάτων της Μαρίας Βέρρου τα «Σκάμματα του χρόνου».
Τρεις αξιοπρόσεκτες πρωτοεμφανιζόμενες φωνές
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Μισαλλοδοξία και ανεκτικότητα
Η «μονοδοξία» είναι όρος της Π. Αθανασιάδη. Περιγράφει εύστοχα τη σταδιακή επιβολή της μίας και μοναδικής «δόξας» στο κοσμοπολιτικό πνευματικό περιβάλλον της όψιμης Ρωμαϊκής Αυτοκρατορίας, «την πορεία ενός...
Μισαλλοδοξία και ανεκτικότητα
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Οψεις της γυναικείας εμπειρίας
Το εν λόγω κείμενο υπήρξε κομβικό για την ιστορία του γυναικείου κινήματος καθώς έγινε ένα είδος «μανιφέστου» για τη γυναικεία χειραφέτηση, είχε μεγάλη απήχηση στις φεμινίστριες της δεκαετίας του 1970 αλλά και...
Οψεις της γυναικείας εμπειρίας
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Το σύστημα της ελευθερίας και οι φιλόσοφοί του
Σχεδόν μισό αιώνα μετά την εκφώνησή τους, οι διαλέξεις του Ντίτερ Χένριχ για τον γερμανικό ιδεαλισμό στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ το 1973, που κυκλοφόρησαν χρόνια αργότερα στα αγγλικά με τίτλο «Μεταξύ Καντ...
Το σύστημα της ελευθερίας και οι φιλόσοφοί του
ΑΝΟΙΧΤΟ ΒΙΒΛΙΟ
Πέρα από το ανθρώπινο
Η Κλαρίσε Λισπέκτορ γεννήθηκε το 1920 στο Τσετσέλνικ της Ουκρανίας. Θεωρείται κορυφαία συγγραφέας και κύρια εκπρόσωπος του μοντερνισμού (ή μεταμοντερνισμού;) στη βραζιλιάνικη λογοτεχνία. Συγκρίθηκε με τη...
Πέρα από το ανθρώπινο

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας