Σελίδες της Τετάρτης – Βιβλία στο προσκέφαλο
Πολυαγαπημένα, πολυδιαβασμένα, βιβλία που μας διαμόρφωσαν ή μας στήριξαν σε δύσκολες στιγμές. Πρόσωπα της γραφής ξεφυλλίζουν την «αυτοβιογραφική» βιβλιογραφία τους.
Εποχή Τραμ, εποχή Τέταρτου, εποχή κολάζ, εποχή μετάφρασης, εποχή γραφής μεταιχμιακής ανάμεσα σε δοκίμιο, εγκυκλοπαίδεια, ποίηση, πρόζα, όνειρο. Οι σελίδες και οι μέρες του Καλοκύρη ξεφυλλίζονται από κοινού. Ο νυν πρόεδρος της Εταιρείας Συγγραφέων, πριν απ’ όλα και πάνω απ’ όλα είναι ένας παιγνιώδης, αν και μαγεμένος, συλλέκτης εικόνων και λέξεων.
Επιμέλεια: Μισέλ Φάις
Μου το είχε δανείσει κάποιος συμμαθητής και το διάβαζα στην πρώτη γυμνασίου, μέσα στην τάξη, κρύβοντάς το μεθοδικά κάτω από τα σχολικά αναγνώσματα: Ο Ταρζάν και οι θησαυροί του Οπάρ.
Μέχρι πρότινος πίστευα πως ήταν παράφραση ή παρωδία της μνήμης.
Ενας ήχος διάφανος μάλλον, που ερχόταν από τα παιδικά όνειρα. Ενα βιβλίο που ίσως καν δεν υπήρχε.
Το ξαναεντόπισα, όμως, στο διαδίκτυο (εκδ. Δημητράκος, σ. 200) και με χαρά διαπίστωσα ότι δεν ήταν μία από τις μύριες ιστορίες που κυκλοφόρησαν σε εβδομαδιαία φυλλάδια διάφοροι διασκευαστές με κέντρο τον Ταρζάν, αλλά αυθεντικό μυθιστόρημα του Αμερικανού Εντγκαρ Ράις Μπέροουζ (1875-1950) Tarzan and the Jewels of Opar, το πέμπτο κατά σειράν (ακολούθησαν άλλα είκοσι) με τον ομώνυμο ήρωα, γραμμένο το 1916, έτος γέννησης του πατέρα μου, το οποίο πρωτοκυκλοφόρησε σε βιβλίο δύο χρόνια αργότερα, τότε που ο Μπέροουζ αγόρασε μια έκταση στο Λος Αντζελες την οποία ονόμασε «Tarzana» (ακόμα υπάρχει) και την οποία αναγνώρισε επίσημα το 1927 το Ταχυδρομείο των ΗΠΑ.
Ελάχιστα θυμάμαι απ᾽ αυτό το βιβλίο: κατάλοιπα της Ατλαντίδας, χρυσωρυχεία, μια πανέμορφη σατανική ιέρεια, ίσως και τον Ταρζάν με αμνησία.
Μαζί και η θάλασσα των Σαργασσών (αλλά αυτή μπορεί και να προέρχεται από άλλο βιβλίο).
Σύμφωνα με το υπέροχο σύγγραμμα των Αλμπέρτο Μανγκέλ και Τζιάνι Γκουανταλούπι The Dictionary of Imaginary Places (εκδ. Macmillan, Νέα Υόρκη 1980), στο οποίο καταφεύγω τακτικά, τo Οπάρ, που εμφανίζεται και σε άλλα βιβλία του συγγραφέα, είναι μια ισχυρή πόλη σε μια στενή κοιλάδα της Αφρικής, περικλεισμένη με απόρθητο τείχος.
Γενικά για τον ταξιδιώτη η πρόσβαση στο εσωτερικό της πόλης δεν είναι εύκολη.
Στο κέντρο δεσπόζει ο Ναός του Ηλιου, όπου γίνονται ανθρωποθυσίες και άλλα ακατονόμαστα.
Ο Μπόρχες, που έγραψε για τον Μπράντμπερι, τον Κίπλινγκ, τον Στάπλεντον (και μάλιστα προλόγισε βιβλία τους), τον Τσέστερτον, τον Ουέλς και τόσους άλλους, αποφεύγει τις αναφορές στον συγγραφέα αλλά δεν μπορεί και να αγνοήσει τον Ταρζάν.
Σε ένα από τα λιγότερο γνωστά κείμενά του πάντως («Σημείωση για τον Κιχώτη»: πρωτοδημοσιεύτηκε το 1947 στο περιοδικό Realidad, τώρα βρίσκεται στον τόμο Τextos recobrados (1931-1955), εκδ. Emece 2001), ο Μπόρχες γράφει:
«Λέγεται ότι ο Δον Κιχώτης και ο Σάντσο είναι παγκόσμια σύμβολα, και αν ένας καινούργιος [Κινέζος αυτοκράτορας] Τσιν Σι Χουάνγκ διέταζε να πυρποληθούν όλες οι βιβλιοθήκες και δεν σωζόταν ούτε ένα αντίγραφο του Δον Κιχώτη, ο ακόλουθος και ο ιδαλγός θα συνεχίσουν απτόητοι το ταξίδι και τον διάλογό τους στη διάχυτη μνήμη των ανθρώπων. Αυτό μπορεί να αληθεύει, αλλά αληθεύει επίσης ότι θα πρέπει να συνοδεύονται και από τον Σέρλοκ Χολμς, τον Τσάπλιν, τον Μίκι Μάους και ίσως τον Ταρζάν. […] Ορισμένοι θα θεωρήσουν ότι ο Κιχώτης και ο Σάντσο είναι μύθοι, δεν είναι λίγοι όμως και αυτοί που θα επιμείνουν στην άποψη ότι πρόκειται για σύμβολα».
Και στο έργο του Εισαγωγή στην Αμερικανική λογοτεχνία (1967, βιβλίο γραμμένο σε συνεργασία με την Εστέρ Σεμποραΐν δε Τόρες, ελλ. έκδοση Γλάρος 1987, μτφρ.: Γ. Αναστοπούλου), ενώ υπάρχει ειδικό κεφάλαιο για το αστυνομικό μυθιστόρημα, την Επιστημονική φαντασία και το Φαρ Ουέστ, και αναφέρει πολλούς συγγραφείς, ξεκινώντας φυσικά από τον Πόου και τον Λάβκραφτ, ο Μπόρχες δεν αναφέρει πουθενά τον Μπέροουζ, αλλά δεν αποφεύγει να μνημονεύσει τον Ταρζάν στα αναγνώσματα που επηρέασαν τον νεαρό Μπράντμπερι.
Ο Ρέι Μπράντμπερι πάντως, σε συνέντευξή του στο «Paris Review» δεν δυσκολεύτηκε να χαρακτηρίσει τον Μπέροουζ «έναν, ίσως, από τους σημαντικότερους συγγραφείς της παγκόσμιας ιστορίας, που πρόσφερε δράση και περιπέτεια σε μια ολόκληρη γενιά αγοριών».
Ο δε Ράντγιαρντ Κίπλινγκ, συγγραφέας του (ανάλογου) Μόγλη και πολλών άλλων, δεν δίστασε να πει ότι «αυτός που έγραψε μια σειρά που ονομάζεται Ταρζάν των πιθήκων είναι ιδιοφυΐα».
Θα ήθελα να ξαναδιαβάσω τους «Θησαυρούς του Οπάρ»; Οχι. Γιατί είναι βέβαιο ότι δεν θα με ενδιαφέρει αυτού του είδους η περιπέτεια πια, γιατί θα το βρω κατάλοιπο παρωχημένης ποπ κουλτούρας κ.λπ.
Ελπίζω να το διαβάσει κάποια μέρα ο εγγονός μου (σε ψηφιακή, κατά το μάλλον ή ήττον, εκδοχή πλέον).
Τελευταίο βιβλίο του Δ. Καλοκύρη είναι το «Παρασάγγες» (Αγρα, 2016)
-320x213.jpg)
