Πέθανε ο συγγραφέας του «Αμαντέους»

Τον Οκτώβριο θα παρουσιαστεί πανηγυρικά στο Εθνικό Θέατρο της Αγγλίας το «Αμαντέους», τριάντα εφτά χρόνια μετά το εκεί πρώτο του ανέβασμα (1979). Ο Πίτερ Σάφερ δεν πρόλαβε. Πέθανε χθες στα 90 του χρόνια, ευτυχής, λένε οι δικοί του, που το πιο διάσημο έργο του θα ανέβαινε ξανά στο θέατρο, για το οποίο είχε γραφτεί. Ο διευθυντής του Εθνικού Θεάτρου, Ρούφους Νόρις, αποχαιρέτησε τον σπουδαίο Βρετανό θεατρικό συγγραφέα με τα εξης λόγια: «Ηταν ένας από τους μεγαλύτερους συγγραφείς της γενιάς του και το Εθνικό πολύ τυχερό που είχε μια τόσο δημιουργική και γόνιμη συνεργασία μαζί του. Τα έργα που μας άφησε είναι μια μακρόχρονη κληρονομιά».

Ο γεννημένος στο Λίβερπουλ Σάφερ ήταν δίδυμος αδελφός τού Αντονι, επίσης σημαντικού θεατρικού συγγραφέα («Σλουθ»), που πέθανε το 2001. Ο ίδιος ξεκίνησε την καριέρα του το 1964 με το έργο «Βασιλικό Κυνήγι του ήλιου», που ανέβηκε στο Ολντ Βικ, έπειτα από κάμποσες απορρίψεις από άλλες μεγάλες σκηνές, και έγινε και ταινία το 1969 με τους Ρόμπερτ Σο και Κρίστοφερ Πλάμερ -αναφερόταν στην κατάκτηση του Περού από τους Ισπανούς. Το επόμενο έργο του, η πολυπαιγμένη και στην Ελλάδα «Μαύρη κωμωδία», ανέβηκε και πάλι στο Εθνικό της Αγγλίας με μια καταπληκτική διανομή (Μάγκι Σμιθ, Ντέρεκ Τζάκομπι και Αλμπερτ Φίνεϊ).

Και το 1973 ήρθε το περίφημο «Εκβους», το έργο για έναν ψυχίατρο που προσπαθεί να καταλάβει γιατί ένα 17χρονο αγόρι έχει εμμονές με τα άλογα (και τα τυφλώνει). Τεράστια επιτυχία στη σκηνή και γρήγορα μια ταινία από τον Σίντνεϊ Λουμέτ (1977) με τον Ρίτσαρντ Μπάρτον και τον Πίτερ Φερθ. Στην Ελλάδα, σχεδόν αμέσως, το «ψάρεψε» ο Δημήτρης Ποταμίτης και το ανέβασε στο «Θέατρο Ερευνας» με παρτενέρ τον Νίκο Τζόγια για να το παίξει για πολλά χρόνια με μεγάλη εμπορική επιτυχία. Με το ίδιο έργο απέδειξε το 2007 στο σανίδι ο Ντάνιελ Ράντκλιφ ότι έχει μέλλον και πέραν του Χάρι Πότερ.

Το πιο διάσημο, όμως, έργο του Πίτερ Σάφερ είναι το «Αμαντέους», ένα ψυχολογικό δράμα γύρω από τη σχέση και τον ανταγωνισμό μεταξύ του ταλαντούχου Μότσαρτ και του λιγότερο προικισμένου συναδέλφου του, Αντόνιο Σαλιέρι. H πρώτη του παράσταση το 1979, φυσικά, στο Εθνικό της Αγγλίας, είναι ιστορική: σκηνοθεσία Πίτερ Χολ, Σαλιέρι ο Πολ Σκόφιλντ, Μότσαρτ ο Σάιμον Κάλοου και Κονστάνς (γυναίκα του Μότσαρτ) η Φελίσιτι Κένταλ. Στη μεταφορά της στο Μπροντγουέι τον ρόλο του Σαλιέρι (πρωταγωνιστικό του έργου) ανέλαβε ο μέγας Ιαν ΜακΚέλεν.

Επρεπε, όμως, να γίνει το «Αμαντέους» ταινία από τον Μίλος Φόρμαν (1984) σε σενάριο του ίδιου του Πίτερ Σάφερ για να γίνει παγκόσμιο χιτ. Πρωταγωνιστές, ο Μάρεϊ Εϊμπραχαμ (Σαλιέρι) και ο Τομ Χαλς (Μότσαρτ). Οκτώ Οσκαρ μάζεψε στη φουρνιά του 1985, ανάμεσά τους τα καλύτερης ταινίας, α’ ανδρικού ρόλου και ένα για τον ίδιο τον Σάφερ (διασκευασμένου σεναρίου).

Στην Ελλάδα αμέσως ανέβηκε στη σκηνή (1985) σε μια μεγάλη παραγωγή από τον θίασο Γιάννη Φέρτη-Μιμής Ντενίση και με Μότσαρτ τον Δάνη Κατρανίδη. Πριν από λίγα χρόνια (2011) ο Δημήτρης Λιγνάδης το σκηνοθέτησε σε μια ενδιαφέρουσα παράσταση, κρατώντας ο ίδιος τον ρόλο του Σαλιέρι και διαλέγοντας για Μότσαρτ τον Χριστόφορο Παπακαλιάτη (που δεν ήταν καθόλου κακός).