Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα η Μαρία Α. Ιωάννου απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές.
● Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;
Θα έλεγα πως γράφω και ξαναγράφω τη ματιά που έχω για τα πράγματα, μια κάπως λοξή και μεγεθυντική ματιά που ενεργοποιεί και πλάθει όλες τις συγγραφικές μου εμπειρίες.
● Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας;
Οι λέξεις ως ήχος, ως εικόνα, υβρίδια. Το περπάτημα, οι λέξεις που γεννιούνται περπατώντας. Ο πόνος. Το χιούμορ. Συχνά και τα δυο μαζί.
● Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα;
Οταν γράφω μεταμορφώνομαι σε χελώνα, ίσως και σε γιαγιά που κεντά με το βελονάκι. Πιστεύω, επίσης, πως ο χρόνος είναι ο γιατρός της γραφής. Οπότε δεν χωρά βιασύνη σε όλο αυτό, ούτε και φόβος. Αλλωστε γι’ αυτό ξεκίνησα να γράφω.
● Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν, στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου.
Η «Μεταμόρφωση» του Φραντς Κάφκα, για το ταξίδι στον υπόνομο του παραλόγου. Το «Hotel Cosmos» της Αλι Σμιθ, που μου θυμίζει πόσο ζωντανός οργανισμός μπορεί να είναι η λογοτεχνία (αν το θελήσει). Το «Βάραθρο» του Επαμεινώνδα Γονατά, για τη συμπύκνωση, τη σημασία της κάθε λέξης. Και θα σπάσω την αγία τριάδα με το μυθιστόρημα «Η Κασσάνδρα και ο Λύκος» της Μαργαρίτας Καραπάνου, για τη βιτριολική απλότητα της γλώσσας, τις τεκτονικές πλάκες της γραφής.
● Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές που υπομειδιάσατε;
Προσπαθώ να μην παρασύρομαι από τις θετικές κριτικές. Είναι πολύ εύκολο να γίνει αυτό, ειδικά στην αρχή, αλλά στην ουσία δεν εξελίσσεσαι. Δεν θα πω, φυσικά, πως δεν χαίρομαι. Αρνητικά σχόλια με επηρεάζουν κυρίως όταν ηχούν εκείνο το ψιθύρισμα στο πίσω μέρος του κεφαλιού μου, κάτι δηλαδή που έστω και αμυδρά έχει περάσει και από το δικό μου μυαλό. Κι αν και μια καλογραμμένη κριτική συνήθως μπαίνει σε ένα καλούπι για να στηρίξει την επιχειρηματολογία της, δεν με βοηθά ποτέ μια κριτική που βάζει τη δική μου γραφή σε συγκεκριμένο καλούπι.
● Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας που σας έλκει η γραφή του;
Σίγουρα. Αρκετοί και αρκετές. Και κυρίως με ελκύουν κομμάτια της γραφής τους.
Γενικά τα τελευταία χρόνια προσπαθώ να μην αντιμετωπίζω τη λογοτεχνία προσωποκεντρικά. Πιστεύω πως αν μάθουμε να απολαμβάνουμε τις στιγμές της λογοτεχνίας μας και της λογοτεχνίας των άλλων, θα έρθουμε, ίσως, πιο κοντά στην ουσία αυτού που κάνουμε. Με ελκύουν βιβλία, κομμάτια τους, φράσεις τους, στιγμές τους. Κι έτσι προσπαθώ να ζω και τη ζωή μου.
● Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;
Θα φανεί στην πορεία.
● Για ποιο λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας, εκτός συνόρων, είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική;
Μπορεί να κάνουμε κύκλους γύρω από τον εαυτό μας. Να αυτοπεριοριζόμαστε, χωρίς καν να το καταλαβαίνουμε, αντί να απλωνόμαστε, αντί να τολμούμε και να δοκιμάζουμε πράγματα. Θα μπορούσα να πω πως φταίει η απουσία οράματος στην προώθηση και στήριξη του βιβλίου στο εξωτερικό. Ισχύει. Αλλά ας κοιτάξουμε και λίγο πιο βαθιά.
● Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;
Περισσότερο με αγγίζει η αίσθηση που αφήνουν τα πράγματα, παρά τα ίδια τα πράγματα. Μια και ανέφερα τις τεκτονικές πλάκες νωρίτερα, θα έλεγα πως με ενδιαφέρουν περισσότερο οι μετασεισμοί παρά οι σεισμοί.
● Σας απασχολεί αν, μετά θάνατον, θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας;
Ποιος ο λόγος;
Η Μαρία Α. Ιωάννου γεννήθηκε στη Λεμεσό. Διηγήματά της έχουν διακριθεί στην Κύπρο και στο εξωτερικό. Το 2013 ίδρυσε το διαθεματικό φεστιβάλ λογοτεχνίας Σαρδάμ. Εγραψε τα βιβλία: «Η γιγαντιαία πτώση μιας βλεφαρίδας» (Εκδόσεις Γαβριηλίδης 2011 – Κρατικό Βραβείο Πρωτοεμφανιζόμενου Λογοτέχνη), «Καζάνι» (Εκδόσεις Νεφέλη 2015 – υποψήφιο για το Βραβείο Νέου Λογοτέχνη του περιοδικού Κλεψύδρα), «Θέλω πίσω το κεφάλι μου» (Εκδόσεις Μικρόκυκλος 2016), «Η μύγα κι η κανάτα» (Εκδόσεις Πατάκη 2019 – εικονογράφηση: Φίλιππος Θεοδωρίδης), «Οι Ενδιάμεσοι» (Εκδόσεις Νεφέλη 2022).
-320x213.jpg)
