Δεν ανοιγόμαστε στον οικουμενικό αναγνώστη

Δέκα ερωτήσεις, περισσότερο αφορμές και σπινθήρες για μια συνομιλία, ανάμεσα σ’ έναν επίμονο αναγνώστη κι ένα πρόσωπο της γραφής. Σήμερα η Γεωργία Τάτση απέναντι σ’ ένα ερωτηματολόγιο που επιχειρεί να ψηλαφίσει, εντός κι εκτός αφηγηματικής επιφάνειας, διαθέσεις, εμμονές, αναγωγές.

● Γράφετε συνεχώς το ίδιο βιβλίο ή στο έργο σας εντοπίζετε τομές και ασυνέχειες;

Πάντα το ίδιο βιβλίο γράφω. Οι συγγραφικές μου εμμονές δεν αλλάζουν. Παραμένουν πάντα η απώλεια, το πένθος, το τραύμα – κυρίως το τραύμα. Το ύφος, η γλώσσα του κειμένου αλλάζει και με αυτή την έννοια εντοπίζω τομές και ασυνέχειες. Σε κάθε νέο βιβλίο προσπαθώ να απομακρυνθώ από το ύφος του προηγούμενου.

● Εκτός από τη λογοτεχνία, τι άλλο καθορίζει και φωτίζει το έργο σας;

Η μουσική. Οταν γράφω μια σελίδα τη διαβάζω μεγαλοφώνως για να δοκιμάσω την αντοχή του ρυθμού της στο αυτί. Αν μια φράση ή μια λέξη με πετάει έξω, θα επιμείνω ξανά και ξανά μέχρι να αισθανθώ πως το αποτέλεσμα με ικανοποιεί.

Η ζωγραφική, τα χρώματα. Εχουν μεγάλη σημασία για μένα τα χρώματα. Ο κινηματογράφος, ο χώρος. Με βοηθούν να μη γράφω μονόχορδα.

● Υπάρχει κάποιο βιβλίο που βιαστήκατε να το παραδώσετε στον εκδότη σας και κάποιο άλλο που το απωθείτε, το «φοβάστε» μέχρι σήμερα;

Δεν μπορώ να απαντήσω με βεβαιότητα στην ερώτηση. Ισως να φοβάμαι μέχρι σήμερα το δεύτερο βιβλίο μου, τη «γάμπαρη Αμβρακικού». Δεν είμαι σίγουρη αν κατάφερα να μετασχηματίσω τα αυτογραφικά στοιχεία με τρόπο που να αφορούν τον αναγνώστη της.

● Τρεις τίτλοι βιβλίων που σας σφράγισαν, στο πέρασμα του χρόνου, εντός κι εκτός κειμένου.

«Οιδίπους τύραννος» του Σοφοκλή, «Το κιβώτιο» του Αρη Αλεξάνδρου, «Η μεταμόρφωση» τους Φραντς Κάφκα.

● Υπάρχουν αρνητικές κριτικές που σας βοήθησαν και θετικές που υπομειδιάσατε;

Οχι δεν υπάρχουν. Περισσότερο με βοήθησαν δάσκαλοι και φίλοι συγγραφείς με τους οποίους ανταλλάσσω κείμενα.

● Υπάρχει κάποιος παλαιότερος και κάποιος νεότερος Ελληνας συγγραφέας που σας έλκει η γραφή του;

Πολλοί. Από τους παλαιότερους η Μέλπω Αξιώτη, ο Δημήτρης Χατζής, ο Γιώργος Χειμωνάς. Από τους νεότερους θα περιοριστώ στη Ρέα Γαλανάκη.

● Σήμερα, υπάρχουν λογοτεχνικές συντροφιές που διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής;

Λογοτεχνικές συντροφιές υπάρχουν. Ομως, όχι, δεν διαμορφώνουν το πνευματικό κλίμα της εποχής.

● Για ποιο λόγο η παρουσία της ελληνικής λογοτεχνίας, εκτός συνόρων, είναι τόσο νωθρή και αποσπασματική;

Δεν γνωρίζω επακριβώς το ζήτημα. Νομίζω, πάντως, εξαιτίας της αδυναμίας των αρμοδίων κρατικών φορέων να λειτουργήσουν με σχέδιο, σύστημα και μέθοδο. Διαισθάνομαι ωστόσο ότι κι εμείς οι συγγραφείς, για συγκεκριμένους λόγους, είμαστε ερμητικά κλειστοί. Δεν ανοιγόμαστε στον οικουμενικό αναγνώστη, στον Ευρωπαίο αναγνώστη, έστω.

● Η πολιτική συγκυρία, εντός και εκτός της χώρας, αλλά και η γλώσσα και ο τρόπος της ενημέρωσης αγγίζουν το συγγραφικό εργαστήρι σας;

Δεν γράφω εν θερμώ, θεωρώ αναγκαία την απόσταση που επιβάλλει ο χρόνος. Ολα, ωστόσο, επιδρούν μέσα μας και μας κάνουν αυτό που γινόμαστε. Πολλές φορές τα γεγονότα αλλάζουν το βλέμμα μας και με αυτήν την έννοια είναι πολλά αυτά που περνούν στη γραφή μου, ερήμην μου.

● Σας απασχολεί αν, μετά θάνατον, θα σας θυμούνται μέσα από το έργο σας;

Με απασχολεί να με θυμούνται μέσα από το έργο μου, όσο ζω. Μετά θάνατον, είτε με απασχολεί είτε όχι, άλλος αποφασίζει.

Η Γεωργία Τάτση γεννήθηκε το 1952 στο Κλειστό Αρτας. Σπούδασε σκηνοθεσία στη Σχολή Κινηματογράφου – Τηλεόρασης Ευγενίας Χατζίκου και εργάστηκε στην ΕΡΤ από το 1976 ώς το 2003. Εχει εκδώσει το μυθιστόρημα «γάμπαρη Αμβρακικού» (εκδόσεις Γαβριηλίδης 2019), τη νουβέλα «Χορός στα ποτήρια» (εκδόσεις Γαβριηλίδης, 2013 – υποψήφια για το Κρατικό Λογοτεχνικό Βραβείο Διηγήματος-Νουβέλας 2014). Πρόσφατα κυκλοφόρησε η νουβέλα «Πίσω από τον ήχο του νερού» (εκδόσεις Βακχικόν, 2022).