Παράκαμψη προς το κυρίως περιεχόμενο
Ενα βιβλίο που διευρύνει τις γνώσεις μας
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ενα βιβλίο που διευρύνει τις γνώσεις μας

  • A-
  • A+

Θα έγραφα, έτσι κι αλλιώς, για το βιβλίο του Ιάσονα Χανδρινού με μαρτυρίες για την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Μόλις το διάβασα με συγκίνησε, διεύρυνε τις γνώσεις μου, με αναπτέρωσε. Ομως ακόμη ένας λόγος που γράφω αυτά τα λόγια είναι γιατί κάποιοι που διάβασαν το βιβλίο δεν το έκριναν στο σύνολό του, αλλά εστίασαν σε μια πιθανή αβλεψία του συγγραφέα και όρμησαν λάβροι να τον κατασπαράξουν.

Επικαλούμενοι την αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας, προβάλλουν μύχιες επιθυμίες για να στρέψουν τη σημασία της εξέγερσης σε επιθυμητούς κομματικούς στόχους. Και αναφέρομαι στον Ψαρρά της «Εφημερίδας των Συντακτών» και στον Λαλιώτη, τον πάλαι ποτέ υπουργό του ΠΑΣΟΚ.

Αδικο εκ μέρους τους και προσβλητικό για εμάς που συμμετείχαμε στην εξέγερση και ορισμένοι μιλήσαμε στο κασετόφωνο του νεαρού ιστορικού. Διαβάζοντας το βιβλίο χωρίς προκατάληψη, νιώθεις τον παλμό των αληθινών αφηγήσεων και αν δεν είσαι φιλοχουντικός καταλαβαίνεις τα ψέματα που ο χουντικός βαθμοφόρος αραδιάζει ασύστολα. Ενα από τα πλεονεκτήματα του βιβλίου είναι άλλωστε η εντελώς τυχαία διασταύρωση περιστατικών. Οπως, λόγου χάριν, έγινε με την Ειρήνη Μουστάκα που την είδε κάποιος αιμόφυρτη και πίστεψε πως έχει πεθάνει.

Αλλά στη σελίδα 410 η ίδια που επέζησε μας αφηγείται τις περιπέτειές της. Κι ο Λαλιώτης δεν αναφέρεται μόνο από τον χουντικό βαθμοφόρο ως ενεργός νέος της εξέγερσης, αλλά και 2-3 ακόμη από τους αφηγητές τον ονομάζουν και κανείς για τη δράση του εκείνες τις μέρες δεν τον μειώνει. Και σε τελευταία ανάλυση ας έδινε κι αυτός τη δική του μαρτυρία στον συγγραφέα.

«Ολη νύχτα εδώ» του Ιάσονα Χανδρινού από τις εκδόσεις Καστανιώτη

«Αδικημένοι» αντρεϊκοί, πριν καν ακόμη κυκλοφορήσει το βιβλίο, σήκωσαν τον γνωστό κουρνιαχτό, λες και εκείνες τις μέρες υπήρχε ΠΑΣΟΚ και Αντρέας και ειδικά μέσα στο Πολυτεχνείο. Ατομα μόνο κυκλοφορούσαν με τις απόψεις τους, αυτές που μετά τη Μεταπολίτευση κατάφεραν και επέβαλαν, κανείς δεν τους έδινε τότε σημασία. Στο Πολυτεχνείο υπήρχαν οι εξωκοινοβουλευτικοί αριστεροί, η ΚΝΕ και ο Ρήγας, με τα γνωστά τους λάθη στις εκτιμήσεις, και ευτυχώς που οι φοιτητές συμπαρασύρθηκαν από το γενικότερο κλίμα και έγραψαν στα παλιά τους τα παπούτσια τις κομματικές γραμμές.

Στο Πολυτεχνείο, όπως φαίνεται από τις 84 μαρτυρίες, ήταν άλλο το μέσα και άλλο το έξω. Μέσα κυριαρχούσαν οι φοιτητές και υπήρχε μια υποτυπώδης οργάνωση από τη Συντονιστική, υπήρχε ένας χώρος κλειστός που βοηθούσε στη συσπείρωση. Εξω όλα ήταν χύμα. Μαθητές ημερήσιων και νυχτερινών σχολείων, φοιτητές, εργάτες, οικοδόμοι και πολίτες ανακατεμένοι. Το μόνο που ένωνε αυτούς που αγωνίζονταν στους δρόμους μεταξύ τους, αλλά και με τους εντός του Πολυτεχνείου, ήταν το αντιχουντικό τους μένος.

Φόβος δεν υπήρξε. «Ολοι τους συμπεριφέρθηκαν σαν ήρωες», λέει ο Γιώργος Αλεξάτος στη δική του εξιστόρηση. Μέσα, που έζησα το τριήμερο, είχα την αίσθηση της προστασίας και της ασφάλειας. Ο κόσμος που πλησίαζε στα κάγκελα και έφερνε φαγητά, τσιγάρα, φάρμακα και χρήματα ήταν πολύς. Ούτε και κούραση, πείνα ή νύστα καταλαβαίναμε. Υπήρξε ατέλειωτο πάθος, αυταπάρνηση και αλληλεγγύη από τη μεριά των εξεγερμένων. Και μεγάλη αγριότητα και βιαιότητα από τη μεριά των χουντικών. Τα κόμματα, νόμιμα ή παράνομα, αριστερά, κεντρώα ή δεξιά, απουσίαζαν.

Μια άλλη αντίθεση που γίνεται εμφανής από τις αφηγήσεις είναι αυτή ανάμεσα στους μπάτσους και παρακρατικούς με τους στρατιώτες. Και εννοώ όχι τους μονιμάδες, αλλά όσους εξέτιαν τη θητεία τους. Οι λοχίες και οι φαντάροι μάς φύλαξαν από τους εξαγριωμένους παρακρατικούς και τους χωροφύλακες. Τα θύματα ίσως να ήταν περισσότερα χωρίς την παρουσία του στρατού.

Στις αφηγήσεις ατόμων που συμμετείχαν στην τριήμερη εξέγερση και που τους περισσότερους ούτε που είχα ακούσει ώς τώρα, βρήκα και ορισμένους γνωστούς μου (Μιχάλης Κλαπάκης -Καματερό εγώ, Ζεφύρι αυτός) και συγκινήθηκα. Βρήκα ακόμη μια έμμεση επιβεβαίωση (Γιώργος Φιλιππάκης, Διονύσης Τσακνής και άλλοι φοιτητές της Βιομηχανικής) της δικής μου εξιστόρησης, γιατί τα χρόνια που πέρασαν από το 1973 είναι πολλά, δύσκολα να είσαι βέβαιος πως όσα λες στον χαμογελαστό, ευγενή νεαρό με το αεικίνητο μάτι είναι 100% έτσι όπως τα λες.

Τόσα χρόνια με τους εορτασμούς και τις πορείες δεν είχα σχέση. Μόνο στις 2-3 πρώτες είχα πάει. Τα πολλά λουλούδια και τα στεφάνια έδιναν στις εκδηλώσεις πένθιμο χαρακτήρα, εγώ κρατούσα για μένα τα ηρωικά στοιχεία. Αλλωστε η υποκριτική συμμετοχή στους εορτασμούς πολιτικών προσώπων μύριζε από τα πρώτα χρόνια καπέλωμα και κάτι τέτοιο δεν θα το νομιμοποιούσα με τη συμμετοχή μου.

Διαβάζοντας τις αφηγήσεις έμαθα πολλά που αγνοούσα. Και κατάλαβα πόσο τυχερός στάθηκα που δεν έφαγα ξύλο, δεν τραυματίστηκα ούτε και σκοτώθηκα. Και χάρη στον Ιάσονα Χανδρινό νιώθω το τσαλακωμένο μου ηθικό να έχει αναπτερωθεί.

Τελειώνοντας σημειώνω και τα εξής: Ο τίτλος του βιβλίου δεν είναι σωστός. Τρεις μέρες και νύχτες παλέψαμε εκεί. Οπως και μία αφήγηση δεν κατάλαβα γιατί υπάρχει μέσα στις άλλες. Ο αφηγητής μάς λέει πως εκείνες τις μέρες ΔΕΝ ήταν στο Πολυτεχνείο, αλλά στο συνέδριο του ΚΚΕ στην Ανατολική Γερμανία. Ομως μια-δυο αστοχίες δεν μικραίνουν το πολύ μεγάλης σημασίας ιστορικό βιβλίο του Ιάσονα Χανδρινού.

Από όλες τις σύντομες, αλλά συγκλονιστικές ιστορίες που διάβασα στο βιβλίο του Ιάσονα Χανδρινού, αυτή που με συντάραξε περισσότερο είναι η τελευταία του Μίμη Χριστοφιλάκη.

Το μανιάτικο μοιρολόι που ακολουθεί βρίσκεται στις σελίδες του βιβλίου.

«Μάνα και γιος καθόντουσαν σε μια προσκεφαλίδα

Η μάνα κράταε το γιο κι ο γιος ψυχορραγούσε.

Κράτα με, μάνα, κράτα με, μην τύχει και ξαμοληθώ

Μην τύχει και σου φύγω και σκάσει το χειλάκι σου,

Ρωτώντας τους διαβάτες και τρέχουν τα ματάκια σου

Σαν της συκιάς το γάλα».

* συγγραφέας

ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Από την εξέγερση στις ερμηνείες της
Στο βιβλίο «Τα παιδιά της δικτατορίας» ο Κωστής Κορνέτης εξετάζει το φοιτητικό κίνημα στη δεκαετία του εξήντα και στην περίοδο της δικτατορίας. Η έρευνά του έχει πολλά ενδιαφέροντα στοιχεία, αλλά και αρκετά...
Από την εξέγερση στις ερμηνείες της
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Παρουσίαση του βιβλίου της Πέπης Ρηγοπούλου «Θάλαμος Aνανήψεως»
Το νέο αυτό βιβλίο, που παρουσιάζεται αύριο, Δευτέρα στις 21.00 στον κινηματογράφο Τριανόν, είναι μια χειρονομία ενάντια στην απαγόρευση και τον κατακερματισμό της μνήμης και της ζωής και επιχειρεί μια ανάνηψη...
Παρουσίαση του βιβλίου της Πέπης Ρηγοπούλου «Θάλαμος Aνανήψεως»
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Τα Βαλκάνια χωρίς το πρόσημο της βίας
Το συγκεκριμένο, δις βραβευμένο ιστορικό βιβλίο του καθηγητή Μαρκ Μαζάουερ δεν έτυχε μεγάλης προσοχής από την εγχώρια κριτική. Οι σχετικά πρόσφατες εξελίξεις στο Μακεδονικό το φέρνουν, πάντως, ξανά στο θερμό...
Τα Βαλκάνια χωρίς το πρόσημο της βίας
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
«Όπου κι αν πας να μη χαθείς», το νέο βιβλίο του Ν. Σκορίνη
Το τρίτο βιβλίο του Νίκου Σκορίνη με τίτλο «Όπου κι αν πας να μη χαθείς» παρουσιάζεται στον Πειραιά τη Δευτέρα 24 Φεβρουαρίου 2020, στις 7.00 μ.μ.,στο Εμπορικό και Βιομηχανικό Επιμελητήριο.
«Όπου κι αν πας να μη χαθείς», το νέο βιβλίο του Ν. Σκορίνη
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Τι είδε ο Γιουσούφ Μπέης το 1821;
Η έκδοση του Ινστιτούτου Ιστορικών Ερευνών, με τη μελέτη της Σοφίας Λαΐου και του Μαρίνου Σαρηγιάννη και τη γλαφυρή μαρτυρία του Γιουσούφ Μπέη, παρουσιάζει πρώτη φορά με συστηματικό τρόπο την πρόσληψη της...
Τι είδε ο Γιουσούφ Μπέης το 1821;
ΕΚΔΟΣΕΙΣ - ΒΙΒΛΙΑ
Ο Τσάπλιν, ο Χίτλερ και «Ο μεγάλος δικτάτορας»
Οταν ο φίρερ αντέγραψε την εμφάνιση του «ανθρωπάκου» για να εμπνεύσει στο πλήθος συμπάθεια και πώς ο θρυλικός ηθοποιός τον διακωμώδησε στην κορυφαία ταινία του.
Ο Τσάπλιν, ο Χίτλερ και «Ο μεγάλος δικτάτορας»

Η efsyn.gr θεωρεί αυτονόητο ότι οι αναγνώστες της έχουν το δικαίωμα του σχολιασμού, της κριτικής και της ελεύθερης έκφρασης και επιδιώκει την αμφίδρομη επικοινωνία μαζί τους.

Διευκρινίζουμε όμως ότι δεν θέλουμε ο χώρος σχολιασμού της ιστοσελίδας να μετατραπεί σε μια αρένα απαξίωσης και κανιβαλισμού προσώπων και θεσμών. Για τον λόγο αυτόν δεν δημοσιεύουμε σχόλια ρατσιστικού, υβριστικού, προσβλητικού ή σεξιστικού περιεχομένου. Επίσης, και σύμφωνα με τις αρχές της Εφημερίδας των Συντακτών, διατηρούμε ανοιχτό το μέτωπο απέναντι στον φασισμό και τις ποικίλες εκφράσεις του. Έτσι, επιφυλασσόμαστε του δικαιώματός μας να μην δημοσιεύουμε ανάλογα σχόλια.

Σε όσες περιπτώσεις κρίνουμε αναγκαίο, απαντάμε στα σχόλιά σας, επιδιώκοντας έναν ειλικρινή και καλόπιστο διάλογο.

Η efsyn.gr δεν δημοσιεύει σχόλια γραμμένα σε Greeklish.

Τέλος, τα ενυπόγραφα άρθρα εκφράζουν το συντάκτη τους και δε συμπίπτουν κατ' ανάγκην με την άποψη της εφημερίδας