Οι δέκα υποψήφιοι συγγραφείς για το βραβείο Μan Booker International 2015, που ανακοινώθηκαν την Τρίτη σε τελετή στο Πανεπιστήμιο του Κέιπ Τάουν, ήταν μια μεγάλη έκπληξη.
Απουσιάζουν εντελώς οι διασημότητες, με μόνη εξαίρεση τον Ινδό Αμιτάβ Γκος, με τα διεθνή μπεστ σέλερ (π.χ. «Το γυάλινο παλάτι», εκδ. Λιβάνη) και τα πολλά βραβεία.
Τι έπαθε ξαφνικά το σημαντικό αυτό βραβείο, που ξεκίνησε το 2005 και δίνεται κάθε δύο χρόνια σε συγγραφέα εν ζωή, που δεν χρειάζεται να γράφει στα αγγλικά, φτάνει να έχει μεταφραστεί σ’ αυτά;
Πού πήγαν τα θηρία της παγκόσμιας λογοτεχνίας που μπαινόβγαιναν στη βραχεία λίστα του ή το έπαιρναν; Να θυμηθούμε τους νικητές. 2005 ο Αλβανός Ισμαΐλ Κανταρέ, 2007 ο Νιγηριανός Τσινούα Ατσέμπε, 2009 η Καναδέζα (και μετά από λίγο νομπελίστρια) Αλις Μονρό, 2011 ο Αμερικανός Φίλιπ Ροθ, 2013 η επίσης Αμερικανίδα Λίντια Ντέιβις.
Φέτος τέρμα οι συγγραφείς που δεν έχουν ανάγκη από άλλες τιμές.
Η επιτροπή, με επικεφαλής την πανεπιστημιακό και συγγραφέα Μαρίνα Γουόρνερ, αποφάσισε να ανοίξει τα μάτια της σε λογοτεχνικά διαμάντια, που γράφονται ακόμα και στα… αραβικά. Δύσκολο, αλλά υπέροχο καθήκον.
Και είναι όντως μια ιστορική στιγμή για τo Man Booker International, που σπρώχνει τους βιβλιόφιλους του κόσμου (αλλά και τους μεταφραστές και τους εκδότες) να ανακαλύψουν μυθιστοριογράφους από μικρές χώρες, που δεν έχουν ποτέ ξαναμπεί στη short list του βραβείου (Γουαδελούπη, Μοζαμβίκη, Λιβύη, Κονγκό, Νότια Αφρική, Ουγγαρία).
Και είναι όλοι τους πρώτης γραμμής. «Οι περισσότεροι είναι κορυφαία ονόματα σε περιφερειακές λογοτεχνίες -από τον Ιμπραΐμ αλ Κόνι με τα γραμμένα στα αραβικά όμορφα παραμύθια της ερήμου μέχρι τη Μαρίζ Κοντέ, που γράφει στα γαλλικά μια κλασική λογοτεχνία της Καραϊβικής», δήλωσε στην «Γκάρντιαν» η κριτικός Μάγια Τζάγκι.
«Είναι καλό που βρίσκεις στη λίστα συγγραφείς που σπρώχνουν τα όρια της γλώσσας τους και άλλους που παίρνουν στα σοβαρά την κωμωδία, όπως ο Αλέν Μαμπανκού και η Μαρλέν βαν Νίκερκ, που γράφουν στα γαλλικά και στα αφρικάανς αντίστοιχα άγριες ή παιγνιώδεις σάτιρες».
Οι Ελληνες αναγνώστες, να ‘ναι καλά οι εκδότες μας, είναι τυχεροί. Πέντε από τους δέκα υποψηφίους είναι μεταφρασμένοι.
Ο Αμιτάβ Γκος (Ινδία), ο Μία Κούτο (Μοζαμβίκη), η Χόντα Μπαράκατ (Λίβανος), ο Σέσαρ Αϊρα (Αργεντινή), ο Αλέν Μαμπανκού (Δημοκρατία του Κονγκό).
Ενας ακόμα, ο Ούγγρος Λάζλο Κρασναχορκάι (Laszlo Krasznahorkai) θα βγει σε λίγες μέρες για πρώτη φορά στα ελληνικά από τις εκδόσεις «Πόλις» («Πόλεμος και πόλεμος» σε μετάφραση Ιωάννας Αβραμίδου).
Ο Κρασναχορκάι είναι ο συγγραφέας του μυθιστορήματος «Satantango», που το 1994 μετέφερε στο σινεμά ο μέγας συμπατριώτης του Μπέλα Ταρ σε ένα επτάωρο αριστούργημα.
Τη λίστα συμπληρώνουν η Μαρίζ Κοντέ (Γουαδελούπη), ο Ιμπραΐμ αλ Κόνι (Λιβύη), η Μαρλέν βαν Νίκερκ (Νότια Αφρική) και η Φάνι Χόου (ΗΠΑ).
Το βραβείο θα απονεμηθεί στις 19 Μαΐου στο Μουσείο Victoria and Albert του Λονδίνου. Συνοδεύεται από 60 χιλιάδες λίρες.
Ο νικητής μπορεί να διαλέξει έναν μεταφραστή του στα αγγλικά για να πάρει κι αυτός βραβείο και 15 χιλιάδες λίρες.
