Ο μάγος του νέον και της φωτεινής αφαίρεσης

Ενας πρωτοποριακός καλλιτέχνης της διασποράς, που έδωσε εικαστικό φως στους λαμπτήρες νέον, μάγος της γεωμετρικής φόρμας, κεντρικός εκφραστής της μεταπολεμικής αφαίρεσης στις ΗΠΑ, υπέρμαχος της τέχνης στον δημόσιο χώρο, ο Στήβεν Αντωνάκος, έχει την τιμητική του στο Ιδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη, που οργανώνει την έκθεση Stephen Antonakos: Vectors of Time and Space / Υστερόγραφα χρόνου και χώρου» για τα 100 χρόνια από τη γέννησή του: 1926 Λακωνία-2013 Νέα Υόρκη.

Αποτίμηση

Η έκθεση, με έργα από μεγάλες συλλογές (Alpha Bank, του Stephen Antonakos Studio LLC, Electronic Arts Intermix (EAI), Hellenic Diaspora Foundation, MOMUS, Ιδρυμα Ωνάση κ.ά.), που πραγματοποιείται έως τις 19 Ιουλίου, σε επιμέλεια της εκπαιδευτικού και συγγραφέα Sara Reisman, αποτελεί μια εκτεταμένη αποτίμηση της πλούσιας καλλιτεχνικής πορείας και της επιρροής του Αντωνάκου. Επιχειρεί να ανιχνεύσει το εύρος του οράματός του μέσα από έξι δεκαετίες δημιουργίας, αναδεικνύοντας την εξελισσόμενη γλώσσα του χρώματος, της μορφής και της φωτεινής αφαίρεσης. Παρουσιάζονται κομβικές ενότητες έργων από τα τέλη της δεκαετίας του 1950 έως και το 2012, όπως οι σειρές Neon Panels (1980-2013), Direct Neons (δεκαετία 1970), Packages (1971-2006), Neon Walls (1977-2007), Alphavitos (1986-1990), Travel Collages (1987-2002), αρχιτεκτονικά μοντέλα παρεκκλησίων (1992-2010) και Gold Works (2010-2013), καθώς και πρώιμα γλυπτικά έργα των δεκαετιών 1950-1970, με υφάσματα, χαρτόνι και άλλα καθημερινά υλικά.

Παράλληλα εκτίθενται έργα ιστορικά σημαντικών και σύγχρονων καλλιτεχνών, ορισμένοι εκ των οποίων υπήρξαν φίλοι ή αισθητικά συγγενείς του: Francis Alÿs, Yiannis Bouteas, Christo, Chryssa, Ksenia Ender, Lucio Fontana, Ray Johnson, Kazimir Malevich, Gordon Matta-Clark, On Kawara, Judy Pfaff, Robert Ryman και Fred Sandback, τοποθετώντας τον Αντωνάκο σε διάλογο με καλλιτέχνες που συνδέονται με τον κονστρουκτιβισμό, το Light and Space, την εννοιολογική τέχνη, τον μινιμαλισμό και άλλες μορφές γεωμετρικής διερεύνησης.

Πρωτοστάτης

Ο Στήβεν Αντωνάκος γεννήθηκε το 1926 στον Αγιο Νικόλαο Λακωνίας και το 1930 εγκαταστάθηκε με την οικογένειά του στη Νέα Υόρκη. Ξεκίνησε σε νεαρή ηλικία να ζωγραφίζει μόνος του. Παρακολούθησε μαθήματα στο Brooklyn Community College και πραγματοποίησε την πρώτη του ατομική έκθεση στην γκαλερί Avant-Garde στη Νέα Υόρκη, το 1958. Από τη δεκαετία του ’60 το νέον γίνεται χαρακτηριστικό στοιχείο της δουλειάς του και ο ίδιος κατατάσσεται στους πρωτοστάτες που καθιέρωσαν τη χρήση του ως καλλιτεχνικό μέσο.

Η σχέση του με την Ελλάδα έγινε στενότερη μετά τη δεκαετία του 1980, κάτι που φαίνεται και στη δουλειά του: οι σωλήνες νέον, είτε διαπερνούν την επιφάνεια, είτε τοποθετούνται πίσω από αυτήν, δημιουργώντας μια μυστηριακή ατμόσφαιρα που παραπέμπει στη βυζαντινή θρησκευτικότητα. Ο ίδιος χαρακτήριζε την τέχνη του ως «πραγματικά πράγματα σε πραγματικούς χώρους», επιδιώκοντας να βιώνεται χωρίς αναφορά πέρα από την άμεση οπτική και κινητική εμπειρία.

Συμμετείχε σε διεθνείς διοργανώσεις όπως η Documenta το 1977, ενώ εκπροσώπησε την Ελλάδα στην Μπιενάλε της Βενετίας το 1997. Δημόσιες αναθέσεις περιλαμβάνουν σημαντικά έργα στη Νέα Υόρκη, την Ατλάντα, το Μιλγουόκι, την Αθήνα. Το 2000 δημιούργησε την εγκατάσταση Procession (Πομπή) για τον σταθμό του μετρό «Αμπελόκηποι». Εργα του βρίσκονται σε συλλογές και σε μουσεία σε όλο τον κόσμο (Metropolitan Museum of Art, MoMA, Whitney Museum, Guggenheim, National Gallery στην Ουάσινγκτον, κ.α.).

Ο τίτλος της έκθεσης «Vectors of Time and Space / Υστερόγραφα χρόνου και χώρου» αντανακλά την πολυπλοκότητα της ελληνοαμερικανικής ταυτότητας του Αντωνάκου, αποτυπώνοντας δύο βασικούς άξονες στο έργο του: την ακριβή, αυστηρών ορίων γεωμετρική του αφαίρεση και τις πιο εκφραστικές ενότητες που αντανακλούν τη ροή και το πέρασμα του χρόνου. «Για εμάς αυτή η έκθεση δεν αποτελεί μόνο έναν φόρο τιμής, αλλά μια πράξη συνέχειας. Μία υπενθύμιση ότι η τέχνη μπορεί να λειτουργήσει ως ενεργή παύση και ότι το φως μπορεί να μεταβάλει την εμπειρία του χρόνου, να τον πλάσει, να τον επιμηκύνει, ακόμη και να τον αναστείλει», επισημαίνει η Μαρίνα Μήλιου Θεοχαράκη, επικεφαλής Στρατηγικού Σχεδιασμού Εκθέσεων, Ιδρυμα Εικαστικών Τεχνών και Μουσικής Β. & Μ. Θεοχαράκη.

Το αφιέρωμα συνοδεύεται από δίγλωσσο κατάλογο και παράλληλες εκδηλώσεις, αρχίζοντας την Πέμπτη 19 Μαρτίου στις 18.00 με συναυλία στο αμφιθέατρο του ιδρύματος, με εκτενή αποσπάσματα από τον μνημειώδη κύκλο Ιnner Cities του Αμερικανού συνθέτη Alvin Curran με τον πιανίστα Daan Vanderwalle.

ℹ️ Διάρκεια έως 19 Ιουλίου. Βασιλίσσης Σοφίας 9, τηλ. 210 361 1206 / thf.gr