Το εγχείρημα «Transiens Nostrum, το δικό μας πέρασμα» αναπτύσσεται ως περίπλους σε λιμάνια της Μεσογείου. Σε κάθε σταθμό η εικαστικός Χριστίνα Νάκου και η sound performative artist Αννα Παγκάλου, σε συνέργειες με ινστιτούτα, Πανεπιστήμια και άλλους φορείς, δημιουργούν μία πρωτότυπη εικαστική και ηχητική εγκατάσταση που εστιάζει στην ιστορία του λιμανιού και των ανθρώπων του με βάση τον συγκεκριμένο αρχιτεκτονικό χώρο όπου αυτή παρουσιάζεται.
Οι εγκαταστάσεις παρουσιάζονται ως κοινά έργα των δύο καλλιτέχνιδων, ενώ στο σύνολό του ο περίπλους αναπτύσσεται ως διάλογος δύο γυναικών που επιχειρούν τον διάπλου της Μεσογείου, αναζητώντας τη σύνδεση των ανθρώπων και τη δυναμική λειτουργία της μνήμης. Εμπνεόμενες από τη μεταμορφωτική δύναμη της απώλειας, εξερευνούν τα λιμάνια της Μεσογείου και τις ιστορίες των ανθρώπων τους επιδιώκοντας τη δημιουργία ποιητικών χώρων που αποσκοπούν στη σύνδεση, τη συνέργεια και την επικοινωνία.
Μετά τη Ρόδο (έκθεση «Συν Παρουσία» στον Προμαχώνα του Αγίου Γεωργίου) και τη Σύρο (έκθεση «Επιχωματώσεις»), επόμενος σταθμός ήταν η 18η Biennale Αρχιτεκτονικής της Βενετίας. Εκεί, στο ελληνικό περίπτερο, από τις 16 έως τις 26 Νοεμβρίου παρουσίασαν μία μεγάλης διάρκειας performance στο πλαίσιο των «Υδάτινων Σωμάτων», της ελληνικής πρότασης στη Βενετία, ύστερα από πρόσκληση των επιμελητών Κωστή Πανηγύρη και Ανδρέα Νικολοβγένη. Σύμφωνα με την Αννα Παγκάλου, «ο αρχιτεκτονικός χώρος αποτελεί καθοριστικό παράγοντα της διαμόρφωσης των έργων μας. Στη Βενετία, ο χώρος του ελληνικού περιπτέρου μαζί με την έκθεση “Υδάτινα Σώματα” των Πανηγύρη-Νικολοβγένη και το ηχοτοπίο του Δημήτρη Καραγεώργου, αποτέλεσαν το έναυσμα για τον σχεδιασμό της εγκατάστασης του Transiens Nostrum. Ο χώρος, τα στοιχεία του και ο ανθρώπινος παράγοντας, όπως φανερώνεται μέσα από τις αντιδράσεις των επισκεπτών, γίνονται αντιληπτά ως μία τρισδιάστατη παρτιτούρα, τόσο οπτικά όσο και ηχητικά. Η ιδιαιτερότητα του χώρου του ελληνικού περιπτέρου έγκειται στην ίδια τη λειτουργία του ως εκθεσιακού χώρου. Είναι δηλαδή ένας χώρος που συνεχώς μεταμορφώνεται».
Ο λόγος στη Χριστίνα Νάκου: «Τα “Υδάτινα Σώματα” προσεγγίζουν τα φράγματα και τους ταμιευτήρες της χώρας ως αντεστραμμένο αρχιπέλαγος. Εμπνεόμενες από αυτήν την ιδέα εστιάζουμε στην υπερχείλιση των φραγμάτων και στην εκτόνωση του υδάτινου όγκου τους. Οι πρόσφατες πλημμύρες στην περιοχή της Μεσογείου, όπου μάζες νερού άλλαξαν τη γεωγραφία τεράστιων εκτάσεων αναγκάζοντας τους κατοίκους τους να επαναπροσδιορίσουν τη ζωή τους, δίνουν το έναυσμα αυτής της συνέργειας» αναφέρει η εικαστικός, επισημαίνοντας: «Η Βενετία είναι ένα λιμάνι όπου οι άνθρωποι βρίσκονται σε καθημερινό διάλογο με τη μεταμορφωτική συνθήκη αυξομείωσης του νερού. Προσφέρει λοιπόν έναν τόπο διερώτησης γύρω από την αμοιβαία εξάρτηση των έργων του ανθρώπου και του φυσικού περιβάλλοντος».
Στο κλείσιμο, λοιπόν, της φετινής Biennale Αρχιτεκτονικής (20 Μαΐου – 26 Νοεμβρίου 2023), η οποία με τίτλο «Το εργαστήριο του Μέλλοντος» («The Laboratory of the Future») εστίασε στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής, «Υδάτινα Σώματα» και «Transiens Nostrum» ενσωματώθηκαν, αναδεικνύοντας τη μεταμορφωτική, απρόβλεπτη και διαρκώς μεταβαλλόμενη σχέση που υπάρχει μεταξύ των ανθρώπινων κατασκευών και της φύσης, με αναφορά στις πλημμύρες που προκάλεσε η κακοκαιρία Daniel τον περασμένο Σεπτέμβριο. Η παρουσίαση του έργου δίπλα στα κανάλια των Giardini και η σύνδεση του εγχειρήματος με το παλιρροϊκό φαινόμενο της Βενετίας (Acqua Alta), χαρτογράφησε εύγλωττα τον παγκόσμιο χαρακτήρα της μεταβολής του κλίματος.
—————
♦ Η ηχητική και εικαστική εγκατάσταση «Transiens Nostrum» στη Βενετία πραγματοποιήθηκε με την υποστήριξη του υπουργείου Πολιτισμού. Τον σχεδιασμό του φωτισμού ανέλαβε ο Στέφανος Δρουσιώτης, ενώ ο Πάνος Κωστούρος κατέγραψε την performance με βίντεο και φωτογραφίες (site: www.transiensnostrum.com)
