Η εικαστικός Χαρά Πιπερίδου παρουσιάζει στον δημόσιο χώρο της Ελευσίνας (Κήπος ΟΣΕ – Παλαιός Σιδηροδρομικός Σταθμός Ελευσίνας) στο πλαίσιο της «2023 Ελευσίς-Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης» το νέο της έργο, μια διαδραστική γλυπτική εγκατάσταση με τίτλο «Through Rupture Comes The Flow» («Μέσα από τη ρήξη έρχεται η ροή»), που λειτουργεί ως μια συνθήκη αποδοχής της διαφοράς και αρμονικής συνύπαρξης με κάθε έτερο. To έργο θα εκτίθεται ως μόνιμη εγκατάσταση στον χώρο και είναι αφιερωμένο στη μνήμη της Δέσποινας Γερουλάνου.
•Πότε και πώς προέκυψε η πρόσκληση και η συμμετοχή για την Ελευσίνα – Πολιτιστική Πρωτεύουσα;
Στις αρχές του 2021 διακηρύχθηκε διεθνή ανοιχτή πρόσκληση υποβολής προτάσεων από την 2023 Έλευσις Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης. Κατόπιν μιας παρότρυνσης να καταθέσω κάποια πρόταση μελέτησα διεξοδικά τις θεματικές ενότητες. Ήταν η εποχή του lockdown και παρόλο που δούλευα επιμόνως για την ανακαίνιση ενός δικού μου νέου χώρου, αφιέρωσα ένα διάστημα αποκλειστικώς στην μελέτη για την αναλυτική σύνταξη της πρότασης.
Γενικώς, δεν μου αρέσει να λαμβάνω μέρος σε τέτοιου είδους προσκλήσεις τύπου διαγωνισμού, απλώς αποφάσισα να συμμετάσχω κυρίως γιατί θα έπρεπε να σχεδιάσω κάτι για τον δημόσιο χώρο, κάτι που δεν μου είχε προκύψει πρωτύτερα. Τα τελευταία χρόνια επανήλθα στον χώρο της κατασκευής. Η παρουσία μου σε εργοτάξια και η καθημερινή εμπλοκή με οικοδομικά υλικά κατέστησαν δυνατή τη σύλληψη και δη τη δημιουργία της συγκεκριμένης εγκατάστασης.
•Ποια ήταν η αφετηρία σύλληψης της αρχικής ιδέας για την εγκατάσταση και πώς σταδιακά αποκρυσταλλώθηκε σε αυτό που δουλέψατε και θα παρουσιάσετε;
Ο στύλος “Through Rupture Comes The Flow” έχει ως σημείο αφετηρίας την ιστορικά καθορισμένη αλλά και αντιφατική αρχιτεκτονική σύνθεση της Ελευσίνας όσον αφορά στη χρήση των διαφορετικών αντιπροσωπευτικών (των κύριων χρονικών περιόδων της) οικοδομικών υλικών, που χαρακτηρίζουν την αρχιτεκτονική δομή της. Στο έργο αναπαράγεται και καταφάσκεται αυτή η ετερογένεια των υλικών με στόχο τη διαζευκτική σύνθεση τους σε μια εικαστική μορφή, η οποία επαναλαμβάνει μετωνυμικά το όλον της Ελευσίνας στο μέρος που συνιστά ο στύλος.
Όλα τα στάδια της υλοποίησης παρά τις πολλές τεχνικές δυσκολίες (πάσης φύσεως κυρίως φορτίων δηλ. δυνάμεων και ροπών) σεβάστηκαν πιστά την ιδέα, τη μορφολογική ακρίβεια του αρχικού σχεδίου και την επιθυμητή αισθητική, επινοώντας με τον καλύτερο δυνατό τρόπο, ενίοτε ειδικές προσαρμοσμένες λύσεις, ώστε να υπάρχει συμφωνία μεταξύ στατικής και αισθητικής.
Επομένως, το τελικό αποτέλεσμα δεν απέχει σχεδόν καθόλου (παρά τους απαιτούμενους συμβιβασμούς) από τα βασικά σχέδια και τις αρχικές μακέτες.
•Ποια τα υλικά του γλυπτού και η μορφή του; Πώς συνδέονται με την πόλη της Ελευσίνας; Ο τίτλος του έργου είναι “Through Rupture Comes The Flow”. Πώς προέκυψε;
Το “Through Rupture Comes The Flow” είναι ένα επίμηκες (σύνηθες σχήμα στη μορφολογική δομή της πόλης) λευκό διαδραστικό γλυπτό, μια κολόνα τετράγωνης διατομής.
Η εγκατάσταση συνέχεται από ετερόκλητα, αλλά συμπληρωματικά υλικά που σηματοδοτούν αλληγορικά τις διαφορετικές ιστορικές περιόδους της Ελευσίνας (αρχαίας έως σύγχρονης) και τους καταγωγικά διαφορετικούς πληθυσμούς της.
Εκκινώντας λοιπόν από την αντιφατική διαδρομή της ιστορίας της Ελευσίνας, αποτυπωμένης με καταφανή τρόπο στην αρχιτεκτονική σύνθεσή της, η εν λόγω εγκατάσταση επιθυμεί να ανιχνεύσει περισσότερο αφανείς, δομικές διαφορές, όπως αυτές που αφορούν στην ετερογένεια των εθνικοτήτων και συνεπώς στην πολυπολιτισμική σύνθεση του πληθυσμού της.
Μάρμαρο, μπετόν, μέταλλο, εποξειδική ρητίνη συνιστούν εγγραφές ιστορικής μνήμης.
Κύριος στόχος, η μετατόπιση της σκέψης προς μια πιο ευρεία (ήτοι στα – πιο αφανή – πεδία) έννοια της πολιτισμικής διαφοράς που αφορά, πέραν του υλικού πολιτισμού της Ελευσίνας, στην καταγωγική ετερογένεια των κατοίκων της – και την εν δυνάμει αρμονική συνύπαρξή τους μέσα στο βιομηχανικό τοπίο.
Η ρωγμή πρωτίστως σηματοδοτεί τη διακοπή μιας ιστορικής συνέχειας, καταγράφει τη διάρρηξη του ιστορικού συνεχούς και την ίδια στιγμή τη σύναψη των ετερόκλητων. Λειτουργεί ως το ενδόμυχο στοιχείο της συνύφανσης των ετερογενών. Είναι ρωγμή και ροή συγχρόνως.
Μέσα από το ρήγμα, τραύμα επέρχεται ουσιωδώς η ροή, η αρμονία.
•Η σχισμή του έργου είναι ταυτόχρονα ένδειξη τραύματος αλλά και σύνδεσης; Πώς λειτουργεί αυτό το δίπολο;
Η διττή ερμηνεία της ρωγμής ως ίχνος διάρρηξης, τραύματος, αλλά και σύνδεσης καθίσταται καθοριστική. Η σχισμή αποτυπώνεται εδώ, κυρίως ως η δυνητική ενοποίηση ετερόκλητων στοιχείων. Τα διαφορετικά μπορούν να συνενωθούν διατηρώντας τη μοναδική υπόστασή τους. Η σχισμή του “Through Rupture Comes the Flow”, περιέχουσα ήχο και φως, περισυλλέγει τα διαφορετικά στοιχεία μέσα στην καταγωγή της ενότητάς τους. Είναι αυτή η οποία χαράζει τον τόπο ανάδυσης του φωτισμού, ο οποίος προάγει την αλήθεια ως ανοιχτότητα, φιλόξενη προς το Άλλο. Το άνοιγμα της ρωγμής λειτουργεί σαν μήτρα φανέρωσης των πραγμάτων με την αρχαία έννοια του όρου, ήτοι των ζητημάτων που αφορούν τους πολίτες μιας πόλης.
Η ζητούμενη ενοποίηση των ετερογενών υλικών αφήνοντας ως ένδειξη αρχικού διαχωρισμού και μετέπειτα σύναψης το ίχνος της ρωγμής, επιθυμεί να εκφράσει τη δυνητική συγκλίνουσα κατεύθυνση, την αρμονική συνύπαρξη ποικίλων εθνικοτήτων, φυλών, πολιτισμών, ιδεολογιών, θρησκειών, ηθών και εθίμων των διαφορετικών πληθυσμών/κοινοτήτων της πόλης της Ελευσίνας και να επισημάνει το μεταβατικό στάδιο, μιας νέας συνθήκης συνοίκησης.
•Υπάρχει το στοιχείο της διάδρασης με το κοινό; Τι είδους σύνδεση γεννάται μεταξύ του έργου και του θεατή -και ίσως και του δημιουργού και του θεατή;
Το “Through Rupture Comes the Flow” απευθύνεται σε όλους τους ανθρώπους όλων των ηλικιών και ανεξαρτήτως εθνικότητας, πολιτισμικών καταβολών, θρησκεύματος και φύλου.
Ο εν λόγω στύλος επιθυμεί κατ’ αρχάς από τον περαστικό θεατή μια διαδραστική αισθαντική συμμετοχή. Το έργο προσδοκά μια σταδιακή προσέγγιση πριν την εκ του σύνεγγυς επαφή και συνεπώς την έξαρση της διαδραστικής συνάρτησης. Όσο πλησιέστερα βρίσκεται ο συμμετέχων, τόσο πιο οξεία αποδεικνύεται η συμπεριφορική γλώσσα του ήχου και του φωτός, επισημαίνοντας την εγγύτερη επαφή, ως απαραίτητη προϋπόθεση προς την ιδανική ωρίμανση και αρμονική συμφωνία των ανθρώπινων σχέσεων.
Όλοι ανεξαιρέτως δύνανται να συμμετάσχουν αλληλεπιδρώντας με τον στύλο ενεργοποιούμενο από την παρουσία τους.
Πρόκειται για μια διαδραστική κολόνα με χροιά επικοινωνιακού ενεργήματος. Μπορεί να λειτουργήσει από ένα έως τέσσερα άτομα (στις τέσσερις πλευρές) και να εξελιχθεί σε ομαδική κοινή εμπειρία. Τότε, επισυμβαίνει και η κορύφωση της διάδρασης, αποκαλύπτοντας τη σπουδαιότητα της λειτουργίας της συλλογικής παρουσίας.
Η σταθεροποίηση και κορύφωση της έντασης του φωτός, ευελπιστώ να μεταφραστεί ως μια συνθήκη αποδοχής της διαφοράς και αρμονικής συνύπαρξης με κάθε έτερο.
Συνθήκη η οποία αφορά όλους μας, είτε είμαστε δημιουργοί, είτε θεατές.
•Όσο πλησιάζει η στιγμή της αποκάλυψης του έργου στον δημόσιο χώρο της Ελευσίνας ποια είναι τα συναισθήματα και ποιες οι προσδοκίες για την οικειοποίηση του από τον περιβάλλοντα χώρο;
Το έργο ανεγείρεται στον κήπο του Παλαιού Σιδηροδρομικού Σταθμού και ο τόπος ο οποίος υποδείχθηκε ως τελικό σημείο τοποθέτησης του έργου μου φάνηκε εξ’ αρχής πολύ συμβατός και συναρμοσμένος αισθητικά με τον στύλο. Εκτός αυτού είναι ευάρμοστος αυρικά με την εγκατάσταση λόγω του πρασίνου και των δεκάδων δέντρων που υπάρχουν ολόγυρα, τα οποία προσδίδουν μια υπερβατική πνοή ταιριαστή με την πιο απόκρυφη εννοιολογική υφή του έργου. Από το τοπίο αναφύεται εμφανώς μια ατημέλητη, αναρχική χροιά που έρχεται και αγκαλιάζει πολύ φυσικά την αντισυμβατική και διερρηγμένη φόρμα του ορθογώνιου παραλληλογράμμου. Ακόμη και η μη αναμενόμενη, κραυγαλέα με αυτό παραφωνία, που δημιουργούν οι δύο απολύτως εμφανείς κατοικίες στην πίσω πλευρά του κήπου δημιουργεί μια ήπια αμηχανία η οποία εν τέλει και κατά παράδοξο τρόπο γίνεται αποδεκτή από το γενικό περιβάλλον του έργου.
Επιπλέον, το σημείο είναι ανοιχτό και την ίδια στιγμή σχεδόν μοναχικό, δηλαδή αφενός δημόσιο, αφετέρου αρμόζον για μια τέτοιου είδους άσκηση σχεδόν οντολογικής φύσεως.
Αυτό όμως, για το οποίο έχω μεγαλύτερη προσμονή δεν είναι αν το έργο οικειοποιηθεί από τον περιβάλλοντα χώρο, αλλά αν το κοινό το ασπαστεί και ουσιαστικά το ενστερνιστεί. Αυτό είναι ένα ακόμη θεμελιώδες ζήτημα.
Νιώθω ότι η ουσιώδης ανάγνωση του έργου και της διαδραστικής του λειτουργίας από τους θεατές ίσως επέλθει αργότερα από την στιγμή της πρώτης διάδρασης.
Το έργο εκτός από μια ανοιχτή, αισθαντική συμμετοχή απαιτεί και μια αργή στοχαστική, δεκτική προσέγγιση στα πράγματα. Εύχομαι το ζήτημα της σύζευξης των ετερογενών να ερμηνευθεί εκτενέστερα αγγίζοντας το κοινωνικό πεδίο. Για παράδειγμα ο εξαιρετικός πλούτος της πολυπολιτισμικής ποικιλομορφίας που αδιαμφισβήτητα χαρακτηρίζει τον πληθυσμό της Ελευσίνας αναδύεται μόνον διαμέσου της αποδόμησης οιασδήποτε φύσεως διακρίσεων (φυλετικών, φύλου, κ.α.), ανισοτήτων και της υπογράμμισης του σεβασμού σε κάθε ανθρώπινο δικαίωμα, έτσι ώστε να εξασφαλιστεί η αρμονική συμβίωση μεταξύ των κοινοτήτων και να οικοδομηθεί ένας νέος κοινός τόπος με ενισχυμένους τους δεσμούς του παρόντος και του μέλλοντος.
Η εμφάνιση του φωτός λειτουργεί εδώ ως ξέφωτο ως ανοιχτός τόπος εντός του οποίου το αλλότριο και το οικείο, το τότε και τώρα ανταλλάσσονται, συναντώνται ως μια έκλαμψη και κατά αυτόν τον τρόπο προσδοκώ να εκληφθεί. Ευελπιστώ επίσης να ενισχυθεί το πνεύμα της δράσης στο δημόσιο χώρο, η κοινωνική ευαισθητοποίηση, η αποδοχή του άλλου, η συμπερίληψη του διαφορετικού, η συμμετοχή, το συλλογικό πνεύμα και η επικοινωνία του μη επικοινωνήσιμου.
Ουσιαστικά, το γλυπτό μετατρέπεται σε επικοινωνιακό μέσο, το οποίο επιζητεί να διευρύνει την αντίληψη μας σε σχέση με το ετερογενές, να δημιουργήσει μια μελλοντική ανομολόγητη κοινότητα.
Η έλευση του φωτός εν τέλει, ενδεχομένως να συμπαραδηλώσει ουσιαστικές πνευματικές εκλάμψεις· εκλάμψεις οι οποίες θα φωτίσουν ενδόμυχα και αποτελεσματικά την ανθρώπινη ύπαρξη, έτσι ώστε να επιτευχθεί ένα είδος μετάβασης σε ένα νέο τρόπο συνύπαρξης με τους άλλους. Το διαφορετικό είναι όμορφο, εποικοδομητικό και απαραίτητο για την εξέλιξή μας· σκέψη χρήσιμη που δεν πρέπει να λησμονούμε.
•Είναι μοναχικός ο δρόμος του εικαστικού καλλιτέχνη;
Η σύλληψη κάθε έργου απαιτεί απόλυτη προσήλωση στον εσώτερο εαυτό, όμως οι συνεργασίες αποδεικνύονται πάντοτε πολύ σημαντικές για την ωρίμανση και ουσιαστική εξέλιξη του καλλιτέχνη και συνεπώς του έργου του. Το «Through Rupture Comes The Flow» δεν θα είχε υλοποιηθεί χωρίς την πολύτιμη βοήθεια των συνεργατών μου, των χορηγών του έργου, καθώς και των ανθρώπων που πίστεψαν σε αυτό και το προέκριναν. Οφείλω λοιπόν να ευχαριστήσω θερμά την «2023 Ελευσίς-Πολιτιστική Πρωτεύουσα της Ευρώπης», τον Μιχαήλ Μαρμαρινό και τη Δέσποινα Γερουλάνου, στη μνήμη της οποίας είναι αφιερωμένο το έργο, που αγκάλιασαν με πολλή αγάπη αυτό το πρότζεκτ. Ευχαριστώ επίσης τη Νάντια Αργυροπούλου, που με τίμησε γράφοντας κείμενο για το έργο. Τέλος, ήταν χαρά μου η συνεργασία με τον εικαστικό Στέφανο Χανδέλη, που με φωτογράφισε, και με τον σχεδιαστή Γιώργο Ελευθεριάδη, έναν καλλιτέχνη του χώρου της μόδας για τη δημιουργία που μου παραχώρησε.
ℹ️ Εγκαίνια 13 Ιουλίου 2023, Τοποθεσία: Κήπος Παλαιού Σιδηροδρομικού Σταθμού Ελευσίνας
- Ηχοτοπίο: Λάμπρος Πηγούνης
- Σχεδιασμός Διάδρασης και Φωτός: Δημήτρης Μαϊρόπουλος
-320x213.png)
